ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τολμηροί και πολιτικά ορθοί

Δύο χιλιάδες νέες αγγλικές λέξεις περιλαμβάνει το καινούργιο Λεξικό της
Οξφόρδης. Αλλά τον κατά Κλίντον ορισμό του στοματικού έρωτα δεν τον έχει.

Μεγάλη μάχη. Τρεις εκδοτικοί οίκοι (Οξφόρδη, Κόλινς και Τσάμπερς) ανταγωνίζονται για τον έλεγχο μιας αγοράς 4 δισεκατομμυρίων δρχ.

«PHWOAH!» Η λέξη αυτή, που ελληνικά θα μπορούσε να αποδοθεί ως «Φουα!» ή κάτι
παρόμοιο, δύσκολα θα περιλαμβανόταν σε ένα συμβατικό λεξικό μιας ευρωπαϊκής
γλώσσας. Οι 90 γλωσσολόγοι όμως που εργάστηκαν επί έξι χρόνια για να
προετοιμάσουν το Νέο Λεξικό Αγγλικής Γλώσσας της Οξφόρδης δεν ήθελαν να
βγάλουν κάτι συμβατικό. Πολιτικά ορθό, ναι: από τα 350.000 λήμματα του βιβλίου
λείπουν οι λέξεις εκείνες που έχουν χαρακτηριστεί ρατσιστικές ή σεξιστικές,
όπως «εσκιμώος» (που παραπέμπει σε ανθρώπους που τρώνε ωμό κρέας),
«γεροντοκόρη», «κωφάλαλος», «ανάπηρος», αλλά και το ευρέως διαδεδομένο
«chairman» (πρόεδρος) αφού περιλαμβάνει το «man» (άνδρας) και θεωρείται άρα
άδικο για τις γυναίκες. Ταυτόχρονα, όμως, ένα λεξικό τολμηρό και πρωτοποριακό.
Το πρώτο πραγματικά διεθνές λεξικό της αγγλικής γλώσσας, όπως υποστηρίζουν οι
εκδότες του, αφού περιλαμβάνει λέξεις από όλες τις αγγλόφωνες περιοχές του
κόσμου. Ανάμεσά τους, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ινδία, την Αυστραλία και τη
Νότια Αφρική.

Η αμερικανική επιρροή είναι εμφανής, όχι μόνο επειδή το έργο είναι μολυσμένο
από τον ιό της πολιτικής ορθότητας αλλά και γιατί βρίθει νεολογισμών. Δίπλα
στο γνωστό μας «Προζάκ» υπάρχουν έτσι οι λέξεις «coolth» (η κατάσταση που
διαμορφώνεται από cool ανθρώπους), «eye candy» (στην κυριολεξία «γλυκό για τα
μάτια», μεταφορικά όμως παραπέμπει σε εικόνες ευχάριστες αλλά χωρίς
περιεχόμενο), «beard» (γένια, αλλά και η γυναίκα με την οποία εμφανίζεται
δημοσίως ένας ομοφυλόφιλος για να θολώσει τα νερά) και «lunch box» (κουτί με
το κολατσιό, αλλά και ανδρικά γεννητικά όργανα). Μαθαίνουμε ακόμη ότι «γκεράο»
είναι μια μορφή εργατικής διαμαρτυρίας στην Ινδία, «γκίμπλι» είναι ένας άνεμος
της Βόρειας Αφρικής και «σικάρ» μια λέξη που χρησιμοποιούν οι Ουρντού για το
κυνήγι. Όσο για το «phwoah», είναι ένας τρόπος να εκφράσει ένας άξεστος την
εκτίμησή του για το άλλο φύλο.

Πριν ακόμη συμπληρώσει μια εβδομάδα ζωής, το έργο έχει ήδη διχάσει τη
Βρετανία. Οι «Τάιμς» θεωρούν ότι οι περίφημες καινοτομίες του δεν είναι τίποτα
άλλο από μια μάχη του συγκεκριμένου εκδοτικού οίκου με τους ανταγωνιστές του
(και κυρίως το Chambers, επίσημο λεξικό του παιχνιδιού Σκραμπλ) για τον έλεγχο
μιας αγοράς που υπερβαίνει τα 4 δισεκατομμύρια δρχ. ετησίως. Για τον Άντριου
Μαρ της «Ομπζέρβερ», όμως, η έκδοση του νέου λεξικού αποτελεί μια βαρυσήμαντη
πολιτική πράξη. Καλώς ή κακώς, σημειώνει, τα αγγλικά είναι σήμερα η γλώσσα της
παγκόσμιας πολιτικής, των επιχειρήσεων, της επιστήμης, του Internet. Αυτό
γλιτώνει τους Αγγλοσάξονες από πολλούς μπελάδες, τους καθιστά όμως ταυτόχρονα
πορώδεις και ευάλωτους, αφού η παγκόσμια γλώσσα συνεχώς δανείζεται,
αφομοιώνει, προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα, μεταμορφώνεται. Σε έναν αιώνα,
λέει ο Μαρ, τα αγγλικά θα είναι αγνώριστα.

Ας ελπίσουμε, τουλάχιστον, τα ελληνικά να είναι τότε ακόμη αναγνωρίσιμα.