Από τον Τζόνσον στον Νίξον και τώρα στον Μπιλ Κλίντον

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ του impeachment διέπεται από τρεις διατάξεις του αμερικανικού
Συντάγματος. Στο άρθρο 1, τμήμα 2ο παράγραφος 5, ορίζεται ότι μόνη η Βουλή των
Αντιπροσώπων διαθέτει την εξουσία της απαγγελίας κατηγορίας κατά κρατικών
λειτουργών ενώπιον της Γερουσίας για εσχάτη προδοσία, παράβαση νόμων,
κατάχρηση εξουσίας. Στο ίδιο άρθρο, τμήμα 3ο παράγραφος 6, προβλέπεται ότι
μόνη η Γερουσία έχει την εξουσία να καταδικάζει κάθε κατηγορία κατά δημόσιου
λειτουργού, ότι όταν δικάζεται ο Πρόεδρος των ΗΠΑ προεδρεύει ο πρόεδρος του
Ανωατάτου Δικαστηρίου και ότι για την έκδοση καταδικαστικής απόφασης
απαιτείται η πλειοψηφία των 2/3 παρόντων μελών. Στο άρθρο 2, τμήμα 4
παράγραφος 1, ορίζεται ότι ο Πρόεδρος, ο αντιπρόεδρος και όλοι οι δημόσιοι
λειτουργοί των ΗΠΑ παύονται από το λειτούργημά τους όταν κατηγορηθούν και
καταδικαστούν για εσχάτη προδοσία, δωροδοκία ή δωροληψία και άλλα βαρέα
εγκλήματα και πλημμελήματα.

Από τα ανωτέρω συνάγεται, ότι εφ’ όσον δεν πρόκειται για τις τρεις πρώτες
περιπτώσεις εγκλημάτων αναζητείται η έννοια του βαρέος εγκλήματος, ώστε να
αποτελέσει σε περίπτωση καταδίκης λόγο παύσης του Προέδρου από το αξίωμά του.

Η υπάρχουσα νομολογία για κατηγορηθέντες Προέδρους δεν βοηθάει εφ’ όσον οι
περιπτώσεις είναι μόνο δύο: του Άντριου Τζόνσον το 1868, του οποίου δεν
επετεύχθη η καταδίκη παρά μία ψήφο στη Γερουσία, η δε δίωξή του είχε κίνητρα
και αντικείμενο πολιτικό και του Ρίτσαρντ Νίξον, εναντίον του οποίου
διατυπώθηκαν πράγματι σοβαρές κατηγορίες από τη Δικαστική Επιτροπή της Βουλής
των Αντιπροσώπων, με συνέπεια να εξαναγκαστεί σε παραίτηση από το αξίωμά του.
Σημειώνεται ότι σχετική «άφεση» τού δόθηκε από τον διάδοχό του Τζέραλντ Φορντ,
ο οποίος ήταν αντιπρόεδρός του.

Ο Πρόεδρος Μπιλ Κλίντον κατηγορείται, αν οι δημοσιογραφικές πληροφορίες
αποδίδουν ορθά τα συμβάντα και τον νομικό τους χαρακτηρισμό, για ψευδορκία και
παρακώλυση του έργου της Δικαιοσύνης στην αναζήτηση αλήθειας.

Βέβαια, η Βουλή των Αντιπροσώπων θα αξιολογήσει τη βαρύτητα των αποδιδομένων
στον Πρόεδρο εγκλημάτων, εφ’ όσων αυτά αποδειχθούν, παραμένει, ωστόσο, το
ερώτημα εάν όπως είχε ήδη τεθεί στη συνέλευση της Φιλαδέλεφιας κατά τα τέλη
του 18ου αιώνα κατά τη συζήτηση της σχετικής διάταξης, αν πρέπει ο Πρόεδρος
των ΗΠΑ να τίθεται υπό κατηγορία και να δικάζεται από ένα πολιτικό όργανο,
προς το οποίο τελεί μεν εν ανεξαρτησία λόγω της αρχής διάκρισης των εξουσιών
και το οποίο όμως δεν μπορεί να θεωρηθεί οπωσδήποτε απαλλαγμένο πολιτικών
κινήτρων, όταν αποφασίζει να τον διώξει και να τον δικάσει.

Το Κογκρέσο και εν προκειμένω η μία από τις συνιστώσες του, που είναι η
Γερουσία, έχει πολύ δύσκολο έργο να επιτελέσει.

Ο Κώστας Μαυριάς είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Συνταγματολόγων.