Και ρύπανση… εισαγωγής

Το C-130 της αγγλικής RAF που πρόκειται να απογειωθεί σήμερα από τη
Θεσσαλονίκη έχει μια ιδιόμορφη αποστολή: με τον πολύπλοκο εξοπλισμό του
μετράει τις ποσότητες των ρύπων που μεταφέρονται στην Ελλάδα από τις
γειτονικές χώρες, και γενικά από την Ευρώπη. Διαπίστωση πρώτη: το 50%-60% του
διοξειδίου του θείου που μετρήθηκε στην ευρύτερη περιοχή της συμπρωτεύουσας
προέρχεται κυρίως από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

ΕΚΑΤΟ με εκατόν πενήντα «εισαγόμενοι» τόνοι διοξειδίου του θείου εναποτίθενται
σε έδαφος, ποτάμια και λίμνες στην περιοχή της Θεσσαλονίκης τους μήνες Ιούλιο
και ­ ιδιαίτερα ­ Αύγουστο. Ποσότητα που ισοδυναμεί περίπου με αυτή που θα
εκλύετο στην ατμόσφαιρα αν η βιομηχανική ζώνη ήταν περίπου διπλάσια της
υφιστάμενης, όπως παρατηρεί ο διευθυντής του Εργαστηρίου Φυσικής της
Ατμόσφαιρας στο ΑΠΘ, καθηγητής Χρήστος Ζερεφός. Η ποσότητα αυτή προστίθεται σε
άλλους 200 τόνους εγχώριας παραγωγής.

«Το σύστημα των ανέμων στη χώρα μας είναι ευνοϊκό για τη μεταφορά ρύπων από
χώρες της Ανατολικής, Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης. Τα μελτέμια του Αυγούστου
ιδιαίτερα, που βοηθούν τόσο πολύ στη δραστική μείωση του νέφους στην Αθήνα,
και γενικά τις κλιματολογικές συνθήκες, είναι αυτά που μεταφέρουν αέριους
ρύπους στη χώρα μας. Ενώ παγκοσμίως το διοξείδιο του θείου και γενικότερα οι
θειούχες ενώσεις εμφανίζουν έξαρση το χειμώνα, στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης
έχουμε αυξημένα ποσοστά και το καλοκαίρι. Οι διακρατικοί ρύποι επιβαρύνουν
σημαντικά την κατάσταση», εξηγεί ο καθηγητής.

Ποσότητες από τα αιωρούμενα σωματίδια διοξειδίου του Θείου της ατμόσφαιρας
επικάθονται στο έδαφος, στα φύλλα των δέντρων, στα ποτάμια και τις λίμνες
δημιουργώντας όξινο περιβάλλον, όπως περίπου και η όξινη βροχή (όχι στον ίδιο
βαθμό). Στα φυτά μειώνεται η φωτοσυνθετική ικανότητα, ενώ ζημιά προκαλείται
και στα υδρόβια συστήματα.

Οι ποσότητες της διακρατικής ρύπανσης προέρχονται κυρίως από μονάδες παραγωγής
ρεύματος και διυλιστήρια. Τα στοιχεία που θα συγκεντρώσουν οι επιστήμονες οι
οποίοι επανδρώνουν το αεροσκάφος της RAF «πρόκειται να μας δώσουν σαφή εικόνα
του φαινομένου», εξηγεί ο κ. Ζερεφός. «Γνωρίζουμε ήδη πως ρύποι μεταφέρονται
από χώρες του Βορρά, της Κεντρικής Ευρώπης και της Ανατολικής Ευρώπης προς τις
χώρες της Μεσογείου, αλλά δεν γνωρίζουμε την έκταση και τον τρόπο με το οποίο μεταφέρονται».

Στο πείραμα, που ξεκίνησε με πρωτοβουλία του καθηγητή Σπ. Ραψομανίκη από το
Ινστιτούτο «Μαξ Πλανκ», συμμετέχουν επιστήμονες από το αγγλικό Μετεωρολογικό
Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας, το Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας, ενώ
μετρήσεις γίνονται και από τον σταθμό της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας στη Μακεδονία.

Η Μαρία Τζόρτζιου και ο Αλέξανδρος Βασάρας είναι οι δύο μεταπτυχιακοί φοιτητές
του Τμήματος Φυσικής οι οποίοι συμμετέχουν από ελληνικής πλευράς στην
αποστολή. Το αεροσκάφος πέταξε ήδη πάνω από τις χώρες της Βαλκανικής, την
περιοχή της Μακεδονίας, το Άγιον Όρος και έφτασε μέχρι την Κρήτη. Στο ειδικά
διαμορφωμένο αεροσκάφος πετάνε 23 άτομα, εκ των οποίων δώδεκα είναι η
επιστημονική ομάδα.

Οι δύο Έλληνες παρακολούθησαν ειδική εκπαίδευση διάρκειας μιας εβδομάδας στις
εγκαταστάσεις του αγγλικού Μετεωρολογικού Κέντρου ώστε να προετοιμαστούν για
την πτήση που έχει ειδικές απαιτήσεις. «Χειρισμός των οργάνων και εξοικείωση
με τις εργασίες που γίνονται στις συνθήκες πτήσης αποτελούσαν το μεγαλύτερο
μέρος της εκπαίδευσής μας», λέει η Μαρία Τζόρτζιου.

Μια αναπάντεχη βλάβη που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της πτήσης στην Κρήτη, το
περασμένο Σάββατο, υποχρέωσε τους επιστήμονες να απογειωθούν σήμερα για τρίτη
φορά. Κάθε πτήση διαρκεί από έξι έως εννιά ώρες και γίνεται κάτω από σχετικά
δύσκολες συνθήκες. Η θερμοκρασία στο εσωτερικό του αεροσκάφους ανεβαίνει έως
τους 38 βαθμούς, ενώ η επικοινωνία των επιστημόνων γίνεται μέσω ασύρματων
ακουστικών, εξαιτίας του θορύβου. «Παρ’ όλα αυτά είναι συναρπαστική εμπειρία.
Χρειάζεται να καταγράφεις και να παρακολουθείς διαρκώς τις ενδείξεις των
οργάνων και να είσαι σε εγρήγορση, γιατί κάθε στιγμή είναι μοναδική και αν την χάσεις…».

ΠΙΘΑΝΟΤΑΤΑ το μικρότερο βιβλίο του κόσμου παρουσίασε η καλλιτέχνις Τσεν
Φρονγκ-Σιν από την Ταϊβάν. Είναι γραμμένο στα γερμανικά, έχει τον τίτλο «Der
Froschkonig» και πρόκειται για ένα παραμύθι: μιλά για το πώς ένας πρίγκιπας
μεταμορφώθηκε σε βάτραχο από έναν μάγο και πώς στη συνέχεια έγινε πάλι
άνθρωπος, χάρη στην κοπέλα που αγαπούσε. Το έργο, διαστάσεων εννέα επί εννέα
χιλιοστών, ζυγίζει 0,17 γραμμάρια και έχει πάχος δύο χιλιοστά. Η Τσεν
χρειάστηκε έξι μήνες για να ολοκληρώσει τις 40 σελίδες του βιβλίου, όπου
περιέχονται περισσότερες από 17.000 γερμανικές λέξεις.

ΚΙ ΟΜΩΣ το Ελ Νίνιο, το τρομερό «μωρό» που ευθύνεται για μεγάλες καταστροφές
σε ολόκληρο τον πλανήτη, μπορεί να προβλεφθεί. Ευρωπαίοι επιστήμονες,
στηριζόμενοι σε πολύχρονες παρατηρήσεις και με την υποστήριξη του ευρωπαϊκού
προγράμματος που ακούει στο όνομα «Provost», έχουν αναπτύξει ένα αξιόπιστο
μοντέλο πρόβλεψης.

Η οικονομική αξία του είναι ανεκτίμητη. Για παράδειγμα, αν μια κυβέρνηση
γνωρίζει την εποχική πρόβλεψη, θα είναι σε θέση να αυξήσει τα αποθέματα
καυσίμων, πριν από έναν πολύ κρύο χειμώνα. Με την ίδια λογική, οι γεωργοί θα
μπορούν να επιλέγουν το είδος της καλλιέργειας που θα αποδώσει καλύτερα στις
αναμενόμενες καιρικές συνθήκες και να γίνουν περισσότερο ανταγωνιστικοί: αν,
για παράδειγμα, το μοντέλο προβλέψει εμφάνιση του Ελ Νίνιο που θα καταστρέψει
τη συγκομιδή ζαχαροκάλαμου στα τροπικά, οι Ευρωπαίοι αγρότες θα μπορούν να
αυξήσουν την παραγωγή ζάχαρης, για να υπερισχύσουν στην παγκόσμια αγορά.

Τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την πρόβλεψη προέρχονται από μια σειρά
διαφορετικών πηγών: παρατηρήσεις που γίνονται στο έδαφος, δορυφορικά δεδομένα,
στοιχεία από την επιφάνεια και από τον βυθό των ωκεανών. Μέχρι στιγμής οι
προβλέψεις του έχουν αποδειχθεί ακριβείς, αν και είναι πολύ πιο εύκολο να
προβλέψει τα φαινόμενα Ελ Νίνιο (κρύο) και Λα Νίνια (ζέστη), όταν είναι έντονα.

ΣΕ ΕΝΑ χρόνο από τώρα, το πρωινό της 11ης Αυγούστου του 1999, η σκοτεινή άκρη
της σελήνης θα καλύψει τον ήλιο. Θα είναι η πρώτη ορατή έκλειψη ηλίου, μετά το
1927 και δεν πρόκειται να επαναληφθεί πριν από το 2090.

Το φαινόμενο θα είναι ορατό και από την Ελλάδα, όχι ως ολική αλλά ως μερική
έκλειψη. Όπως εξηγεί ο κ. Νίκος Ματσόπουλος, αστρονόμος στο Εθνικό
Αστεροσκοπείο Αθηνών, «η ολική έκλειψη ηλίου θα είναι ορατή στο Βουκουρέστι.

Εμείς θα δούμε το 80% του ηλιακού δίσκου να καλύπτεται από τη σελήνη και,
δυστυχώς, δεν θα είμαστε ανάμεσα στους τυχερούς που θα καταφέρουν να δουν το
εντυπωσιακό φαινόμενο του στέμματος, την εξωτερική ατμόσφαιρα του ήλιου δηλαδή».

Για τους επιστήμονες σε ολόκληρο τον κόσμο, τα λεπτά λίγο πριν και λίγο μετά
την έκλειψη μετριούνται σε πολύτιμες πληροφορίες, μιας και ελπίζουν πως θα
έχουν την ευκαιρία να αποκαλύψουν ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του ήλιου: το
γιατί η εξωτερική ατμόσφαιρα, το στέμμα, είναι πολύ πιο ζεστή από την
επιφάνεια του πλανήτη, τη φωτόσφαιρα.

Κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει δώσει εξήγηση στο φαινόμενο αυτό που μοιάζει πέρα
από κάθε λογική. Κανονικά, ένα αντικείμενο όσο πιο μακριά από μία πηγή
θερμότητας βρίσκεται, τόσο πιο κρύο είναι. Όμως, με τον ήλιο συμβαίνει ακριβώς
το αντίθετο.

«Η θερμοκρασία στη φωτόσφαιρα είναι 6.000 βαθμοί της κλίμακας Κέλβιν, τη
στιγμή που στο στέμμα που περιβάλλει τον ήλιο η θερμότητα ξεπερνά το ένα
εκατομμύριο βαθμούς Κέλβιν», εξηγεί ο Κεν Φίλιπς, κορυφαίος καθηγητής
Αστρονομίας σε πανεπιστήμιο της Μ. Βρετανίας, ο οποίος ανυπομονεί να
παρατηρήσει την ολική έκλειψη. Ευελπιστεί πως τότε θα μπορέσει να επιβεβαιώσει
τη θεωρία του, σύμφωνα με την οποία την απάντηση δίνουν τα μικρά κύματα που
φεύγουν από τη φωτόσφαιρα μεταφέροντας ενέργεια και θερμότητα στο στέμμα.

* Κέντρο Πληροφόρησης για το Δέλτα του ποταμού Έβρου λειτουργεί εδώ και
λίγες ημέρες στην κοινότητα Λουτρών Αλεξανδρούπολης, με σκοπό την προστασία
της φύσης, την ανάδειξη της περιοχής, την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των
κατοίκων και των επισκεπτών.

* Κινητές εκθέσεις οργάνωσε η Εταιρεία Μελέτης και Προστασίας της
Μεσογειακής Φώκιας στη Σάμο, την Ικαρία, την Κίμωλο, την Κάσο και τη Ζάκυνθο
για να γνωρίσουν οι κάτοικοι τη δράση της MOm και τη σημασία της δικής τους
συμμετοχής στην προσπάθεια προστασίας του φυσικού τους περιβάλλοντος.

Διεθνές φόρουμ για τις ιχθυοκαλλιέργειες διοργανώνει ο Σύνδεσμος Ελληνικών
Θαλασσοκαλλιεργειών με στόχο τη βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ μικρομεσαίων
επιχειρήσεων και τη διερεύνηση πιθανών συνεργασιών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο
(1-2 Οκτωβρίου, Ίδρυμα Ευγενίδου και ξενοδοχείο «Χανδρής»). Πληροφορίες στα
τηλέφωνα 9221.254 και 9214.335.

Η έκθεση Computer Show διοργανώνεται εφέτος για δεύτερη χρονιά από την
Compupress (30 Οκτωβρίου – 1 Νοεμβρίου) στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Θα
παρουσιαστούν τα τελευταία προϊόντα στον χώρο των υπολογιστών που απευθύνονται
στον απλό χρήστη (home user). Πληροφορίες στο τηλέφωνο 9238.672.

Στις 250 επιχειρήσεις έφθασαν τα μέλη του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πληροφορικής
Ελλάδας μετά τις τελευταίες εγγραφές 15 εταιρειών. Στα σχέδια του συνδέσμου
βρίσκεται η ανάπτυξη ενός «ολοκληρωμένου περιβάλλοντος ηλεκτρονικού εμπορίου
στον κλάδο της Πληροφορικής».