ΠΡΟΣΩΠΑ «Ο σοσιαλισμός θα επιβιώσει»

Οι φανατικοί ισλαμιστές νόμιζαν πως οι μαχαιριές θα τον έκαναν να σωπάσει,
αλλά έκαναν λάθος· ο Ναγκίμπ Μαχφούζ δεν είναι απ’ αυτούς που συνθηκολογούν.

Ναγκίμπ Μαχφούζ: Οι μεγαλύτεροι ηγέτες του 20ού αιώνα ήταν ο Λένιν και ο Γκορμπατσώφ

Ο ΦΑΝΑΤΙΚΟΣ είχε βάλει στόχο το δεξί χέρι του Αιγύπτιου νομπελίστα συγγραφέα.
«Από εκείνη την ημέρα δεν μπορώ πια να γράψω», λέει ο 87χρονος Μαχφούζ στην
«Κορριέρε ντέλλα Σέρα». «Επίσης δεν μπορώ πια να διαβάζω εφημερίδες και να
βλέπω τηλεόραση», προσθέτει δείχνοντας τα μάτια του. Από τις μαχαιριές έπαθε
και η ακοή του: «Ούτε καν ραδιόφωνο μπορώ να ακούσω». Ωστόσο τίποτε απ’ αυτά
δεν τον έχει καταβάλει: «Η ήρεμη αντίστασή μου συνεχίζεται», τονίζει, ενώ
πιάνει με τ’ αριστερό του χέρι ένα ακόμη τσιγάρο ­ μια «απόλαυση» που λέει πως
δεν θα εγκαταλείψει ποτέ.

Όπως δεν εγκαταλείπει και την αντίστασή του: «Συνεχίζω να εργάζομαι. Μόλις
βγήκε ένα βιβλίο που εν τέλει είναι μια μακροσκελής συνέντευξη. Αυτό που δεν
μπορώ πια να κάνω μόνος, το κάνω με τη βοήθεια των φίλων». Μια μικρή
«επιτροπή» φίλων του, συγγραφέων, δημοσιογράφων και ζωγράφων, έχει αναλάβει τη
φροντίδα του συγγραφέα. Καθένας του κρατά συντροφιά μία φορά την εβδομάδα, από
το μεσημέρι ως το βράδυ. Άλλος τον συνοδεύει για να μιλήσει κάπου, άλλος τον
πηγαίνει στο μπαρ, άλλος «φιλτράρει» τα ραντεβού του…

Ο Μαχφούζ πιστεύει πως στον αιώνα που τελειώνει υπερτερούν τα αρνητικά: δύο
παγκόσμιοι πόλεμοι, εξάπλωση του φαινομένου της μαφίας σε διάφορες χώρες,
τρομοκρατία και άνοδος του θρησκευτικού και ρατσιστικού φονταμενταλισμού. Τη
μεγαλύτερη οργή του την προκαλεί ο φονταμενταλισμός, «ένα φαινόμενο που θα
μπορούσε να περιοριστεί αν εξαλειφόταν η διαφθορά, η αλαζονεία των νεόπλουτων,
αν λιγόστευαν τα βάσανα των φτωχών που δεν έχουν τίποτε να χάσουν». Το
στοίχημα, της νέας χιλιετίας, τονίζει, είναι «να νικήσουμε τον εξτρεμισμό, τον
δικό μας και των άλλων».

Τα θετικά του 20ού αιώνα πιστεύει πως περιορίζονται στους θριάμβους του
πολιτισμού, της επιστήμης, της τεχνολογίας, της ιατρικής: «Σκέφτομαι, θαυμάζω
αυτή την εκπληκτική εμπειρία του κλωνισμού», τονίζει και προσθέτει ότι
«φυσικά» και θα υποστήριζε την κλωνοποίηση ανθρώπων. Οι μεγαλύτεροι ηγέτες του
αιώνα ήταν, για τον Ναγκίμπ Μαχφούζ, ο Λένιν και ο Γκορμπατσώφ: «Ο Λένιν γιατί
δημιούργησε ένα νέο κράτος, βασισμένο στην ιδέα της κοινωνικής δικαιοσύνης· ο
Γκορμπατσώφ γιατί κατέστρεψε τις αφόρητες και δικτατορικές παρεκκλίσεις
εκείνου του νέου κράτους που προδόθηκε». Ωστόσο ο νομπελίστας εξακολουθεί να
πιστεύει πως «ο σοσιαλισμός θα επιβιώσει, επειδή σοσιαλισμός σημαίνει
κοινωνική δικαιοσύνη και η προσδοκία για κοινωνική δικαιοσύνη δεν θα πεθάνει
ποτέ. Γι’ αυτό και ο σοσιαλισμός θα είναι πάντα εδώ, πιθανόν με διαφορετικά
ονόματα και από διαφορετικά μονοπάτια».