Η Ήπειρος των δύο ταχυτήτων

Η περιφέρεια της Ηπείρου, με περίπου 340.000 κατοίκους σήμερα, στις πρώτες
μεταπολεμικές δεκαετίες (’50 και ’60) εντασσόταν στις περιοχές εκείνες της
χώρας μας που συγκέντρωναν τους χαμηλότερους δείκτες εκπαιδευτικού επιπέδου.

ΣΤΗ διάρκεια της τελευταίας εικοσαετίας, η Ήπειρος ξεπέρασε την εκπαιδευτική
της υστέρηση και στην τελευταία απογραφή (1991) καταλαμβάνει μια από τις
πρώτες θέσεις στα ποσοστά πληθυσμού με υψηλό καταληκτικό εκπαιδευτικό επίπεδο.

Η έρευνα που ακολουθεί καταγράφει τους δείκτες του εκπαιδευτικού επιπέδου του
πληθυσμού της περιφέρειας της Ηπείρου και χαρτογραφεί την κατανομή των
εκπαιδευτικών ευκαιριών των κατοίκων των τεσσάρων νομών της. Σύμφωνα με την
απογραφή του 1991, η Ήπειρος είναι το δεύτερο κατά σειρά γεωγραφικό διαμέρισμα
της χώρας μας που συγκεντρώνει αυξημένα ποσοστά ατόμων χωρίς απολυτήριο
Γυμνασίου. Συνολικά, ο πληθυσμός τους, ηλικίας 15 ετών και άνω, που δεν έχει
ολοκληρώσει την 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, ανέρχεται στο 66,3% του
πληθυσμού αντίστοιχης ηλικίας.

Τα υψηλά αυτά ποσοστά των ­ ουσιαστικά ­ οργανικά και λειτουργικά αναλφάβητων
τροφοδοτούνται κυρίως από τις μεγαλύτερες ηλικίες και είναι προϊόν της
παλαιότερης εκπαιδευτικής υστέρησης που μάστιζε την περιφέρεια της Ηπείρου.

Αντίθετα, θετικές εξελίξεις έχουμε στα ποσοστά συμμετοχής των Ηπειρωτών τόσο
στους πτυχιούχους Ανωτάτων Σχολών (ΑΕΙ και μεταπτυχιακούς) όσο και στους
φοιτητές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Και στις δύο παραπάνω κατηγορίες η Ήπειρος παρουσιάζεται με αυξημένα ποσοστά,
με αποτέλεσμα να βρίσκεται μέσα στις τρεις πρώτες θέσεις ανάμεσα στα
γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας μας.

ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΤΟΥΣ 4 ΝΟΜΟΥΣ

Ο Νομός Ιωαννίνων προηγείται εκπαιδευτικά.

Είναι πρώτος σε ποσοστά πτυχιούχων ΑΕΙ και σε ποσοστά φοιτητών ΑΕΙ – ΤΕΙ και
τελευταίος σε ποσοστά ατόμων που δεν ολοκλήρωσαν την 9χρονη εκπαίδευση.

Ακολουθεί ο Νομός Πρέβεζας, ο οποίος είναι δεύτερος σε ποσοστά πτυχιούχων ΑΕΙ,
τρίτος σε ποσοστά φοιτητών ΑΕΙ – ΤΕΙ και με μικρότερα ποσοστά ατόμων που δεν
ολοκλήρωσαν την 9χρονη εκπαίδευση σε σχέση με τους Νομούς Άρτας και Θεσπρωτίας.

Στην τρίτη θέση εκπαιδευτικού επιπέδου βρίσκεται ο Νομός Άρτας, ο οποίος είναι
τρίτος σε ποσοστά πτυχιούχων ΑΕΙ, δεύτερος σε ποσοστά φοιτητών ΑΕΙ – ΤΕΙ και
έχει το μεγαλύτερο ποσοστό ατόμων που δεν ολοκλήρωσαν την 9χρονη εκπαίδευση
μετά τον Νομό Θεσπρωτίας.

Τελευταίος στους δείκτες εκπαιδευτικού επιπέδου βρίσκεται ο Νομός Θεσπρωτίας.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

Αν εξετάσει κανείς το εκπαιδευτικό επίπεδο κατά φύλο στην περιφέρεια της
Ηπείρου, θα διαπιστώσει ότι και εδώ συμβαίνει αυτό που σε γενικές γραμμές
παρατηρείται στις υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας.

Πτυχιούχοι ΑΕΙ είναι το 6,1% των ανδρών και μόνο το 3,9% των γυναικών. Επίσης,
οργανικά ή λειτουργικά αναλφάβητοι (δεν έχουν ολοκληρώσει την 9χρονη
εκπαίδευση) είναι το 64,5% των ανδρών και το 72,7% των γυναικών.

Η άσχημη αυτή για το γυναικείο φύλο εικόνα ανατρέπεται όταν εξετάσουμε τα
ποσοστά κατά φύλο των φοιτητών-τριών ΑΕΙ – ΤΕΙ. Το 3,1% των κοριτσιών και μόνο
το 2,2% των αγοριών φοιτούσαν (στην απογραφή του 1991) σε ΑΕΙ – ΤΕΙ.

Το γεγονός αυτό επισημαίνει ότι οι γυναίκες σε σχέση με το παρελθόν έχουν
βελτιώσει σημαντικά την εκπαιδευτική τους κατάσταση και βέβαια είναι οι
ωφελημένες από το άνοιγμα προς την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Αν ήθελε να εξετάσει κανείς πώς κατανέμεται η πρόσβαση των γυναικών στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση κατά νομό της περιφέρειας της Ηπείρου, θα έβλεπε ότι
στο σημείο αυτό οι κοπέλες των Ιωαννίνων είναι οι πιο ωφελημένες, αφού
σπουδάζουν στα ΑΕΙ – ΤΕΙ το 5,2% των κοριτσιών και μόνο το 3,5% των αγοριών.
Σε ίση μοίρα, περίπου, ως προς τη φοίτηση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
βρίσκονται αγόρια και κορίτσια στους Νομούς Άρτας και Θεσπρωτίας, ενώ λίγο
προηγούνται τα κορίτσια στον Νομό Πρέβεζας.

ΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ

Τραγική είναι η μείωση του μαθητικού δυναμικού στον Νομό Ιωαννίνων. Μέσα σε
μία εξαετία ­ από το 1991 έως και το 1997 ­ η μείωση αγγίζει το 50%!

Τη σχολική χρονιά 1991-92 οι εγγραφέντες μαθητές στην Α’ Τάξη του Δημοτικού
ήταν 1.643 στην πόλη των Ιωαννίνων. Έξι χρόνια μετά, τη σχολική περίοδο
1997-98 οι εγγραφέντες μαθητές είναι 1.282.

Αν λάβουμε υπόψη ότι από αυτούς οι 452 είναι Ελληνόπουλα από την Αλβανία ή
Αλβανόπουλα, που τα τελευταία χρόνια πυκνώνουν τις σχολικές τάξεις του νομού,
τότε είναι φανερό ότι η μείωση πλησιάζει το 50%!

Την ίδια στιγμή, στην Α’ Λυκείου οι μαθητές ανέρχονται στους 1.691. Η Γ’
Γυμνασίου ­ η οποία τη νέα σχολική χρονιά θα γίνει Α’ Λυκείου ­ έχει 1.229
μαθητές. Έτσι, στα Λύκεια των Ιωαννίνων από τα Γυμνάσια της πόλης του χρόνου
θα μεταφερθούν μείον 462 μαθητές, γεγονός που καθηλώνει τον δείκτη στο 27%.