Ο άξονας των πλουσίων και η ζώνη των φτωχών

Πόσο άραγε είναι ομοιογενής η Ευρώπη; Τα 350 εκατομμύρια κάτοικοι της
Ευρωπαϊκής Ένωσης μοιράζονται το ίδιο τα πλούτη της; Έχουν το ίδιο βιοτικό
επίπεδο; Σίγουρα όχι.

ΟΙ ΠΙΟ πλούσιες περιφέρειες της Ευρώπης βρίσκονται πάνω σε έναν άξονα, που
ξεκινά από τη Βρετανία και καταλήγει στην κεντρική Ιταλία, μέσω Βρυξελλών,
Φρανκφούρτης, Μονάχου και Παρισιού.

Αντίθετα, ολόκληρη η Ελλάδα (κυρίως τα νησιά του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου,
τα νησιά του Ιονίου, η Ήπειρος και η Δυτική Μακεδονία), το μεγαλύτερο μέρος
της Ισπανίας και της Πορτογαλίας και η Νότια Ιταλία περιλαμβάνονται στις
λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές της Ευρώπης. Σ’ αυτό το συμπέρασμα καταλήγει
έρευνα του ινστιτούτου Insee, που συγκρίνει το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)
σε διάφορες περιφέρειες των δεκαπέντε.

Η έρευνα περιέχει αποκαλυπτικά στοιχεία που αφορούν όλους: κυβερνήσεις,
τοπικές αρχές, Ευρωπαίους επιτρόπους, όλους εκείνους, δηλαδή, που κάθε τόσο
εκφράζουν την πρόθεσή τους να περιορίσουν τις ανισότητες στην Ευρώπη και να
αυξήσουν τη συνοχή και την αλληλεγγύη μεταξύ των χωρών-μελών.

ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟΙ

Με βάση τα στατιστικά δεδομένα του 1994 (τα πιο πρόσφατα που είναι διαθέσιμα)
και σε συνδυασμό με τα στοιχεία της επίσημης στατιστικής υπηρεσίας της Ευρώπης
Eurostat, το Insee καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, από τις 196 ευρωπαϊκές
περιφέρειες, η παρισινή Ιλ-ντε-Φρανς είναι η πιο πλούσια περιοχή της Ένωσης.
Προηγείται κατά πολύ της Λομβαρδίας (όπου βρίσκεται το Μιλάνο, η οικονομική
πρωτεύουσα της Ιταλίας) και του ευρύτερου Λονδίνου. Με 5% του πλούτου αλλά
μόλις 3% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ιλ-ντε-Φρανς έχει διπλάσιο
ακαθάριστο εγχώριο προϊόν από εκείνο της Αυστρίας. Αυτή η πρωτοκαθεδρία της
περιφέρειας της πρωτεύουσας δεν είναι μόνο προνόμιο της Γαλλίας.

Το ίδιο συμβαίνει και με τη Λισαβώνα-κοιλάδα του Τάγου, Βιέννη, Αθήνα-Αττική
και Στοκχόλμη.

Όμως, στη Γερμανία, παρουσιάζεται το αντίθετο φαινόμενο. Η Κολωνία (με τη
Βόννη) υπολείπεται της Ένωσης, όπου βρίσκεται το οικονομικό κέντρο της
Φρανκφούρτης, της Βαυαρίας (με το Μόναχο) και της Στουτγκάρδης. Αν ληφθεί
υπόψη το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ανά κάτοικο, τότε βρισκόμαστε μπροστά στη
δυναμική ζώνη της Ευρώπης, που ο γεωγράφος Ροζέ Μπρινέ είχε χαρακτηρίσει πριν
από δέκα χρόνια ως «γαλάζια μπανάνα»: είναι η περιοχή ανάμεσα στο Λονδίνο και
τη Ρώμη, που περιλαμβάνει τις Βρυξέλλες, το Μόναχο, το Μιλάνο και το Παρίσι.

ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ

Το ινστιτούτο Insee μελέτησε, επίσης, τις ανισότητες στο εσωτερικό των χωρών-
μελών. Οι διαφορές είναι ιδιαίτερα χτυπητές ακόμη και στο εσωτερικό των
περισσότερο πλούσιων και ανεπτυγμένων χωρών. Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ανά
κάτοικο της Θουριγγίας είναι 3,3 φορές μικρότερο από το ΑΕΠ των πλουσιότερων
περιφερειών της Γερμανίας. Σε άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, η Ολλανδία και η
Αυστρία, το άνοιγμα της ψαλίδας είναι μεταξύ 1,6 και 2,2.

Χαρακτηριστικές είναι οι εσωτερικές ανισότητες και σε χώρες που το ΑΕΠ τους
βρίσκεται κάτω του ευρωπαϊκού μέσου όρου: 1,4 στη Σουηδία, 1,7 στην Ελλάδα,
1,6 στην Πορτογαλία. Όλες οι περιφέρειες της Ελλάδας και της Πορτογαλίας είναι
οι ουραγοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

ΔΕΙΚΤΕΣ

Μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι τα στατιστικά δεδομένα δεν αντικατοπτρίζουν
παρά μία «λογιστική πραγματικότητα», η οποία δεν λαμβάνει υπόψη την ποιότητα
ζωής, τη δυνατότητα ψυχαγωγίας ή το περιβάλλον. Άλλωστε, η διαίρεση σε
περιφέρειες διαφέρει από χώρα σε χώρα: η Δανία, το Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία
δεν χωρίζονται σε περιφέρειες. Όμως, το ΑΕΠ ανά κάτοικο είναι «ένας σίγουρος
δείκτης για τη γεωγραφική κατανομή των αναπτυξιακών ανισοτήτων», επισημαίνουν
οι Μισέλ Χανούν και Κριστιάν Λελόνγκ, συντάκτες της έκθεσης του Insee.