Η Σαντορίνη πριν από την έκρηξη

Η Σαντορίνη μέσα σε λίγες ημέρες πήρε απότομα «μπόι», που έφθασε και τα 25
μέτρα. Αυτό, βέβαια, δεν έγινε χθες, αλλά το 1680 π.Χ., με εκείνη τη φοβερή
ηφαιστειακή έκρηξη. Και πώς να μην «ψηλώσει» έτσι το νησί, αν αναλογιστεί
κανείς ότι στο έδαφός του επικάθησαν περισσότερα από 30 εκατομμύρια κυβικά
μέτρα ηφαιστειακού υλικού.

Η ΕΚΡΗΞΗ εκείνη, που αφάνισε τον μινωικό πολιτισμό, συνέβαλε σημαντικά στο να
αποκτήσει η Σαντορίνη την εδαφική μορφή που έχει σήμερα. Όμως, ακόμη και
εκείνη η έκρηξη δεν ήταν η μοναδική που διαμόρφωσε το νησί όπως το ξέρουμε
τώρα. Πολύ πιο πριν είχαν σημειωθεί δεκάδες εκρήξεις από τα διάφορα ηφαίστεια
γύρω και πάνω στο νησί. Και το ηφαιστειακό υλικό που εκτινάχθηκε, λάβα, στάχτη
και πετρώματα, σχημάτισαν σταδιακά τη σημερινή μορφολογία του χερσαίου όγκου
της Σαντορίνης.

Μια ομάδα τεσσάρων Ελλήνων και ξένων ειδικών επιστημόνων χρησιμοποίησε δύο
διαφορετικά υπολογιστικά μοντέλα σε ηλεκτρονικό υπολογιστή, ώστε να σχηματίσει
σε έναν τρισδιάστατο χάρτη τον γεωλογικό και τοπογραφικό χάρτη της Σαντορίνης,
με την εικόνα που σήμερα παρουσιάζει το νησί. Ο κ. Βαγγέλης Σπυρίδωνος, από το
Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, εξηγεί στα «ΝΕΑ» ότι «το ηφαιστειακό υλικό που
εκτινάχθηκε με την έκρηξη του 1680 π.Χ. σκέπασε όλη την επιφάνεια της
Σαντορίνης, ακόμη και το Ακρωτήρι, που εκείνη την εποχή πρέπει να ήταν η
μεγαλύτερη πόλη του νησιού. Χαρακτηριστικό είναι, μάλιστα, ότι υπολείμματα από
τις στάχτες αυτές βρέθηκαν στους πάγους της Γροιλανδίας»!

Το ηφαιστειακό υλικό που εκτινάχθηκε αποτελείτο και από πετρώματα, που κι αυτά
κάλυψαν όλο το νησί και που σήμερα αποτελούν σε πολύ μεγάλο ποσοστό την
επιφάνειά του.

Το ηφαίστειο, όμως, της Σαντορίνης δεν είναι ένα, αλλά πρόκειται για ένα
σύμπλεγμα ασπιδωτών, κυρίως, ηφαιστείων, που έδρασαν πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια.

Από το χρονικό διάστημα πριν από 700.000 χρόνια μέχρι και πριν από 100.000
χρόνια, ήταν ενεργά τα ηφαίστεια του Ακρωτηρίου και του Μεγάλου Βουνού. Από
τότε μέχρι και το 1680 π.Χ. ήταν ενεργά τα ηφαίστεια Σκούρος, Θηρασία, Μεγάλο
Βουνό, Μικρός Προφήτης. Από την εποχή της έκρηξης που κατέστρεψε τον μινωικό
πολιτισμό και μετά, ενεργοποιήθηκαν τα ηφαίστεια στη Νέα και την Παλιά Καμένη,
το πρώτο από τα οποία ­ που είναι και σήμερα γνωστό ως το ηφαίστειο της Θήρας
­ παρουσίαζε ανέκαθεν δραστηριότητα. Η σύσταση που παρουσίαζε ο χερσαίος όγκος
της Σαντορίνης πριν από τη μεγάλη έκρηξη αποτελείτο σε μεγάλο ποσοστό από
κρυσταλλικό υπόβαθρο.

Δηλαδή, μεταμορφωμένα πετρώματα από πολύ παλαιότερες εποχές, προτού αρχίσει η
δράση των ηφαιστείων. Χιλιάδες χρόνια αργότερα, πριν από την έκρηξη του 1680
π.Χ., «το νησί της Σαντορίνης, εκτός από το κρυσταλλικό υπόβαθρο, καλυπτόταν
και από στερεοποιημένη λάβα, που είχε εκλυθεί από προηγούμενες εκρήξεις, όπως
του ηφαιστείου του Σκούρου».

Η έκρηξη, όμως, του 1680 π.Χ. διέλυσε το χερσαίο τμήμα της Καλντέρας και τη
θέση του κατέλαβε η θάλασσα.