Ψάρι ελληνικό και μοναδικό

Έχει μήκος μόλις πέντε εκατοστά, κύκλο ζωής μικρότερο των 18 μηνών, και η
μόνη περιοχή του πλανήτη που εμπιστεύεται για να περάσει τη μικρή ζωή του
είναι η Φθιώτιδα.

Ο ΕΛΛΗΝΟΠΥΓΟΣΤΕΟΣ ανήκει σε ένα από τα παλαιότερα είδη ψαριών του γλυκού
νερού, ηλικίας μερικών εκατομμυρίων ετών και θεωρείται μοναδικό στον κόσμο. Οι
επιστήμονες το αναφέρουν ως τον χαρακτηριστικότερο εκπρόσωπο της ποικιλίας των
ψαριών γλυκού νερού στην Ελλάδα, που θεωρείται η μεγαλύτερη στην Ευρώπη.

Έως σήμερα έχουν καταμετρηθεί 105 διαφορετικά είδη ψαριών και πέντε ακόμα για
τα οποία υπάρχουν αμφιβολίες. Από αυτά, τα 89 είδη ζουν αποκλειστικά σε γλυκά
νερά, ενώ τα υπόλοιπα 21 είναι θαλασσινής προέλευσης. Όπως εξηγεί ο κ.
Χαράλαμπος Νταουλάς, ιχθυολόγος στο Εθνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, μόνο τα
10 είδη έχουν εισαχθεί από το εξωτερικό, ενώ τα μισά ζουν μόνο στην Ελλάδα και
τις γύρω χώρες.

«Το φαινόμενο αυτό μπορούμε να το αποδώσουμε στη γεωγραφική απομόνωση, την
περίπλοκη γεωλογική ιστορία της Ελλάδας και τις κλιματολογικές συνθήκες.
Επειδή όμως τα ενδημικά είδη ζουν σε μικρά υδάτινα συστήματα, είναι εξαιρετικά
ευαίσθητα σε ανθρωπογενείς επιδράσεις ή σε οικολογική πίεση από δυσμενείς
κλιματολογικές συνθήκες», τονίζει ο διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο
Εσωτερικών Υδάτων.

Ρύπανση, μεταφορές νερού για άρδευση ή τις ανάγκες αστικών κέντρων, κατασκευή
τεχνικών έργων, ανεξέλεγκτη χρήση γεωργικών φαρμάκων, αποξηράνσεις είναι
ορισμένοι από τους βασικότερους κινδύνους, που απειλούν τα ψάρια του γλυκού
νερού. Σύμφωνα με τις ενδείξεις, το ένα τρίτο των ειδών αυτών στην Ελλάδα
θεωρούνται τρωτά ή σπάνια.

Πριν από δύο χρόνια, οι επιστήμονες του ΕΚΘΕ επέλεξαν τον ελληνοπυγόστεο ως
αντιπροσωπευτικό απειλούμενο δείγμα του φυσικού μας πλούτου και ξεκίνησαν τη
στενή παρακολούθησή του σε ένα πρόγραμμα προστασίας, αποκατάστασης και
διαχείρισής του. «Πρόκειται για ένα ψάρι μοναδικό στον κόσμο, που ζει μόνο στη
Φθιώτιδα. Είναι από τα αρχαιότερα ψάρια, έχει μακρά εξελικτική ιστορία και
μεγάλη επιστημονική αξία».

Πριν από το πρόγραμμα, οι επιστημονικές γνώσεις για το ψάρι ήταν ελάχιστες.
Βρίσκεται στον Κατάλογο των Απειλούμενων Ζώων της Διεθνούς Ένωσης Προστασίας
της Φύσης και των Φυσικών Πόρων και για την προστασία του ευαισθητοποιήθηκαν
τόσο η Νομαρχία Φθιώτιδας όσο και οικολογικές οργανώσεις στη Λαμία.

Το ψάρι δεν είναι μεγαλύτερο από πέντε εκατοστά και ζει μόλις ενάμιση χρόνο.
Τα αποτελέσματα των ερευνών ήταν ενθαρρυντικά για το μέλλον του, καθώς βρέθηκε
να ζει σε περισσότερα σημεία του Σπερχειού από ό,τι νόμιζαν αρχικά οι
επιστήμονες. Ανάμεσά τους είναι οι πηγές της Αγίας Παρασκευής, τάφροι και
πηγάδια στις περιοχές Βάλτοι και Λυκοχώρια Μοσχοχωρίου.

Η ύπαρξή του όμως απειλείται από ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, όπως είναι
αποστραγγιστικά και αρδευτικά έργα στο Μοσχοχώρι, μπαζώματα για την επέκταση
των καλλιεργειών, γεωτρήσεις και άντληση νερών από τις πηγές της Αγίας
Παρασκευής, ρίψη σκουπιδιών, πότισμα και βόσκηση ζώων, πλύσεις ρούχων και
αυτοκινήτων στις πηγές και ρίψη αποβλήτων από ελαιοτριβεία της περιοχής.

«Πρέπει όλοι οι κάτοικοι και οι αρμόδιοι να ευαισθητοποιηθούν για την
προστασία του ψαριού αυτού, που αποτελεί εθνική κληρονομιά», επισημαίνει ο κ.
Νταουλάς. Μάλιστα, στα πλαίσια του προγράμματος, θα μοιραστούν ενημερωτικά
φυλλάδια, αφίσες και βιντεοταινίες στα σχολεία της Φθιώτιδας με την υποστήριξη
του ΥΠΕΧΩΔΕ.