[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΗΚΕ πρόσφατα η έκδοση στην ελληνική γλώσσα, σε τρεις τόμους, του
μνημειώδους έργου του Φερνάν Μπροντέλ «Η Μεσόγειος και ο μεσογειακός κόσμος
στην εποχή του Φιλίππου Β’» (έκδοση του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής
Τραπέζης). Η έκδοση του έργου αυτού έρχεται σε μια στιγμή που τα προβλήματα,
εντάσεις και πραγματικές ή δυνητικές συγκρουσιακές καταστάσεις και κίνδυνοι
στον μεσογειακό χώρο οξύνονται. Η αποτελμάτωση της ειρηνευτικής διαδικασίας
στη Μέση Ανατολή, η εκρηκτική κατάσταση στο Κόσοβο, η έκρυθμη κατάσταση στην
Αλγερία, η δομική αστάθεια στην Τουρκία, το αδιέξοδο στη διαδικασία επίλυσης
του κυπριακού προβλήματος αποτελούν μόνο ορισμένα από τα τρέχοντα προβλήματα
του μεσογειακού χώρου. Αποτελούν επίσης συμπτώματα της βαθιάς ετερογένειας του
μεσογειακού χώρου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.), ύστερα από πρωτοβουλία της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο της Κέρκυρας (Ιούνιος 1994), εγκαινίασε το 1995 τη «διαδικασία της
Βαρκελώνης». Η διαδικασία αυτή φέρνει σ’ ένα ενιαίο πλαίσιο διαλόγου τις
είκοσι επτά χώρες της Μεσογείου με στόχο τη δημιουργία ενός χώρου
σταθερότητας, δημοκρατίας και συνεργασίας και μιας ζώνης ελεύθερων συναλλαγών
ώς το 2010. Η διαδικασία αυτή, αν και ιδιαίτερα σημαντική, δεν έχει αποδώσει
μέχρι στιγμής τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η Ε.Ε. εξακολουθεί να έχει πέντε
διαφορετικά καθεστώτα σχέσεων με τις χώρες της Μεσογείου. Η καχυποψία ανάμεσα
στη χριστιανική Ευρώπη και στην ισλαμική Μεσόγειο παραμένει. Μπροστά στην
κατάσταση αυτή η Ελλάδα, ως η κατ’ εξοχήν χώρα-μέλος της Ένωσης που εκφράζει
τη μεσογειακή ταυτότητα, μπορεί να αναλάβει τώρα πρωτοβουλίες για την
επαναδραστηριοποίηση της μεσογειακής διαδικασίας αλλά και για ένα διάλογο
Χριστιανισμού και Ισλάμ. Η συνάντηση Ισραηλινών – Παλαιστινίων που έγινε
τελευταία στη Ρόδο, με πρωτοβουλία του υπουργείου Εξωτερικών, αποτελεί ένα
καλό δείγμα των ενεργειών που μπορεί να αναληφθούν. Η Ελλάδα, όπως είπε ο
βαθύς γνώστης του μεσογειακού χώρου που έφυγε πρόσφατα, Κ. Μοσκώφ, έχει το
προνόμιο να είναι η πολιτιστική γέφυρα Ανατολής και Δύσης, Χριστιανισμού και
Ισλάμ. Γι’ αυτό μπορεί να γίνει και η πολιτική γέφυρα, αξιοποιώντας δυναμικά
τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.