Ο «εξεταστικός μινώταυρος»

Το ζήτημα της μετάβασης από το Λύκειο στο Πανεπιστήμιο, η «μητέρα των μαχών»,
όπως έχει «εσωτερικευτεί» από την ελληνική κοινωνία, αντιμετωπίζεται στα
επίσημα κείμενα του ΥΠΕΠΘ με έναν «αναγεννησιακό λόγο» για τη «γενική
αναμόρφωση και βελτίωση των σπουδών στο Λύκειο» που συνδέεται με «την
καθιέρωση της ελεύθερης εισόδου στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση για όλους
ανεξαιρέτως τους αποφοίτους» τον Ιούνιο του 2000.

Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ από το ΥΠΕΠΘ του νέου τρόπου εισαγωγής στην Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση αναδεικνύει αυτό που είχε επισημανθεί από πολλές πλευρές, ότι
δηλαδή η βασική αντίληψη που «καθοδηγεί» τις κυοφορούμενες εκπαιδευτικές
αλλαγές στο Λύκειο είναι η μέθοδος αξιολόγησης του μαθητικού πληθυσμού.
Παράλληλα, έχει γίνει κατανοητό ότι η αλλαγή του εξεταστικού συστήματος
πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση χρησιμοποιείται ως μοχλός, προκειμένου
να επιτύχει αλλαγές στη δομή και τη λειτουργία του Λυκείου.

Έχουμε, επίσης, τονίσει και άλλη φορά ότι ο νέος νόμος για την Εκπαίδευση (ν.
2525/1997) αλλάζει δραματικά τις προτεραιότητες του σχολείου, αναβαθμίζοντας
την επιλεκτική του λειτουργία εις βάρος της μορφωτικής, αυξάνοντας σημαντικά
κυρίως τη βαθμολογική κρισιμότητα των εξεταστικών του πρακτικών.

Πριν προχωρήσουμε, οφείλουμε να κάνουμε ορισμένες επισημάνσεις:

1 Το νέο σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που αφορά την αξιολόγηση των μαθητών
προβλέπει σαφώς μικρότερο αριθμό εξετάσεων από την επίσημη αρχική τοποθέτηση
του ΥΠΕΠΘ ένα χρόνο πριν, τον περασμένο Αύγουστο, στο «Εκπαίδευση 2000: Για
μια παιδεία ανοιχτών οριζόντων» που μοιράστηκε σε όλα τα σχολεία της χώρας.

2 Ο προβληθείς, όμως, ως «ευεργετικός» περιορισμός των γραπτών
εξετάσεων με τη μετατροπή των τριμήνων σε τετράμηνα ακυρώνεται συνολικά, καθώς
όλα τα αποθέματα του «δηλητηριώδους φορτίου» τους προστίθενται επαυξημένα στη
βαθμολογική κρισιμότητα των εξετάσεων του Ιουνίου, εξετάσεις των οποίων αφενός
τα θέματα όλων των μαθημάτων έρχονται από «ψηλά», στη λογική των Γενικών
Εξετάσεων, και αφετέρου τα αποτελέσματα προσδιορίζουν ασφυκτικά τη διαμόρφωση
της ετήσιας επίδοσης του μαθητή και τη βαθμολογία εισαγωγής του στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

ΤΟ ΔΙΠΛΟ ΔΙΚΤΥΟ

Ενώ το ΥΠΕΠΘ κάτω από το βάρος της κριτικής για τη μετατροπή του σχολείου σε
«εξεταστικό ναρκοπέδιο» μοιάζει να υποχωρεί στην εξεταστική του «μανία», την
ίδια στιγμή εντάσσει όλη τη μαθησιακή διδασκαλία και την αξιολόγηση του μαθητή
στο «στενό κορσέ» των ­ με πανελλαδικό χαρακτήρα ­ εξετάσεων του Ιουνίου,
λιπαίνοντας έτσι το έδαφος για τη δημιουργία φροντιστηριακής «προσφυγιάς» και
τον εξοστρακισμό των 55.000 μαθητών των Γενικών Λυκείων, που σήμερα
συγκεντρώνονται στις χαμηλές κλίμακες της βαθμολογίας, η οποία, σημειωτέον,
καλείται να «σκληρύνει».

Είναι εμφανές ότι το ΥΠΕΠΘ επιλέγει να λύσει το γόρδιο δεσμό της κρίσης του
ελληνικού σχολείου «σέρνοντας» τον μαθητικό πληθυσμό σε έναν νέου τύπου
λαβύρινθο με αντίπαλο τον «εξεταστικό μινώταυρο», δημιουργώντας έτσι τους
όρους για τη λειτουργία ενός διπλού δικτύου στη μεταγυμνασιακή εκπαίδευση, που
θα αποτελείται από την ελίτ του «Ενιαίου Λυκείου» και από την «τρίτη
κατηγορία» της κατάρτισης – μαθητείας των Τεχνικών Επαγγελματικών
Εκπαιδευτηρίων (ΤΕΕ), που θα «επανδρωθούν» από τους 55.000 «αποτυχόντες» του
Γενικού Λυκείου, το σύνολο των 110.000 μαθητών των ΤΕΛ και των 43.000 μαθητών
των ΤΕΣ, για τους οποίους οι έρευνες έχουν δείξει ότι συγκεντρώνονται στις
χαμηλότερες βαθμολογίες.

Αλλά ας δούμε τα ζητήματα αυτά πιο συγκεκριμένα:

Πριν εξετάσουμε το πρόσφατο σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος του ΥΠΕΠΘ για την
«Αξιολόγηση των μαθητών του Ενιαίου Λυκείου», ας δούμε ορισμένα βασικά
στοιχεία που συνθέτουν τη «φυσιογνωμία» της βαθμολογίας.

Περίπου 14 χιλιάδες μαθητές Γενικών Λυκείων και ΕΠΛ δεν προβιβάζονται, αλλά
παραπέμπονται τον Σεπτέμβριο ή απορρίπτονται στην ίδια τάξη.

Παράλληλα, 41 χιλιάδες μαθητές Λυκείων των ίδιων σχολείων (ΓΕΛ – ΕΠΛ)
βρίσκονται βαθμολογικά στην «κόψη του ξυραφιού», μιας και προβιβάζονται ή
απολύονται με τη χαμηλότερη στην κλίμακα βαθμολογία (πίνακας 1).

Η ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΣΚΛΗΡΑΙΝΕΙ

Ας δούμε, τώρα, αναλυτικά τα κύρια σημεία του τρόπου υπολογισμού του βαθμού
ετήσιας προόδου του μαθητή, όπως αναλύονται στο σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος
του ΥΠΕΠΘ, και τους λόγους για τους οποίους υποστηρίζουμε ότι το «Ενιαίο
Λύκειο» δεν προβλέπει «θέση» για τους περίπου 55.000 μαθητές Γενικών Λυκείων
και των ΕΠΛ, που παραπέμπονται κάθε χρόνο για επαναληπτικές εξετάσεις τον
Σεπτέμβριο ή έχουν πολύ χαμηλή βαθμολογία, καθώς και για το σύνολο των 150
χιλιάδων μαθητών των σημερινών Τεχνικών Επαγγελματικών Λυκείων (ΤΕΛ) και
σχολών (ΤΕΣ), οι οποίοι με το νέο σύστημα θα απορρίπτονται «αυτεπάγγελτα» από
το «Ενιαίο Λύκειο».

Πρώτον, λοιπόν:

* Τα αποτελέσματα των γραπτών εξετάσεων επιβάλλονται στην προφορική βαθμολογία
και τη «ρυμουλκούν» στα δικά τους όρια. Ο εκπαιδευτικός είναι αναγκασμένος να
«προσγειώσει» την προφορική του βαθμολογία στο εμβαδόν των εκτιμήσεων –
προσδοκιών που έχει για τον μαθητή και τα αποτελέσματά του στις γραπτές
δοκιμασίες, αφού προβλέπεται ότι «όταν ο μέσος όρος των προφορικών ενός
μαθήματος γενικής παιδείας ή επιλογής είναι μεγαλύτερος από 3 μονάδες σε σχέση
με το βαθμό της αντίστοιχης γραπτής δοκιμασίας, τότε ο προφορικός βαθμός μειώνεται».

* Δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στα αποτελέσματα των γραπτών εξετάσεων Ιουνίου.
Το αποτέλεσμα της γραπτής εξέτασης του Ιουνίου μετράει όσο και η βαθμολογία
και των δύο τετραμήνων μαζί. Ο ετήσιος βαθμός κάθε μαθήματος προκύπτει ως εξής:

βαθμολογία Α’ + Β’ τετραμήνου + 2Χβαθμός εξέτασης Ιουνίου διά του 4.

* Πρέπει να σημειώσουμε στο σημείο αυτό ότι τελικά η επίδοση του μαθητή στις
3ωρες γραπτές, πανελλαδικού χαρακτήρα, εξετάσεις (όλων των τύπων, Ιουνίου,
Ειδικών Μαθημάτων – Δεξιοτήτων) «μετράει» για την είσοδό του στην Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση σε ποσοστό 65%!

* Μέχρι σήμερα τα θέματα των εξετάσεων του Ιουνίου τα έθεταν οι εκπαιδευτικοί
της αντίστοιχης τάξης που έκαναν όλο το χρόνο το μάθημα.

Συνηθιζόταν να λαμβάνεται υπόψη το «επίπεδο» της τάξης και τα θέματα των
εξετάσεων, συνήθως, «προσαρμόζονταν» στις «ιδιαιτερότητες» του σχολείου.

Τώρα, ως γνωστόν, τα θέματα στις εξετάσεις θα έχουν πανελλαδικό χαρακτήρα,
αφού θα προέρχονται από έναν κεντρικό φορέα, κοντολογίς θα είναι τα ίδια για
τους μαθητές του Περάματος και για τους μαθητές της Κηφισιάς, για την Αθήνα
και το Διδυμότειχο, για το Εσπερινό Λύκειο Μοσχάτου και για τη Λεόντειο, όπως
ακριβώς γίνεται και στις Γενικές Εξετάσεις με τα γνωστά ποσοστά αποτυχίας
(πίνακας 2). Είναι φανερό ότι η «ισότητα ευκαιριών» ­ στο όνομα της οποίας το
ΥΠΕΠΘ «ορκίζεται» ­ μετατρέπεται σε αυστηρή επικύρωση και νομιμοποίηση των
υπαρχουσών ανισοτήτων.

* Στα πλαίσια αυτά, η κατάργηση των ανεξεταστέων θα μετατρέψει πολύ γρήγορα το
«Ενιαίο Λύκειο», τον πάλαι ποτέ «Μέγα Εξισωτή», σε «βιομηχανία παραγκωνισμένων».