Ποιος κυβερνά την Τουρκία;

Ο κύριος τίτλος των περισσότερων τουρκικών εφημερίδων ήταν σχεδόν
ταυτόσημος: «Ο στρατός έβαλε τελεία».

Γιλμάζ – Καρανταγί. Ποιος κυβερνά την Τουρκία; Η κυβέρνηση ή οι στρατιωτικοί; Η πρόσφατη διαμάχη επαναφέρει το επίμονο ερώτημα

ΤΟ ΠΑΛΙΟ ερώτημα «Ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;» πήρε ακόμη μια φορά την
απάντησή του…

Μόνο που οι τουρκικές εφημερίδες έγραψαν ακριβώς το αντίθετο: ο αρχηγός των
τουρκικών ενόπλων δυνάμεων Ισμαήλ Χακί Καρανταγί «διέψευσε οποιαδήποτε άλλη
προοπτική έχει κυκλοφορήσει τις τελευταίες ημέρες. Πρωταρχική και αποκλειστική
αποστολή των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων είναι η αντιμετώπιση του “εσωτερικού”
και του “εξωτερικού” εχθρού».

Ο ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ

Η γραπτή διακήρυξη του αρχηγού των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων τονίζει, ακόμη,
πως δεν είναι «αποκλειστικό δικαίωμα της τουρκικής κυβέρνησης να καταπολεμήσει
τον φονταμενταλισμό, αλλά ο στρατός είναι επίσης υπεύθυνος γι’ αυτό».

Η δήλωση αυτή του ανώτερου στρατιωτικού της Τουρκίας μοιράστηκε στον Τύπο και
τα ηλεκτρονικά μέσα πληροφόρησης την επομένη της συνέντευξης Τύπου που είχε
δώσει ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Μεσούτ Γιλμάζ, ο οποίος δήλωσε πως
«πρωταρχικό καθήκον της κυβέρνησης είναι η αντιμετώπιση του φονταμενταλισμού»
και κάλεσε τους στρατιωτικούς «να μείνουν μακριά από την πολιτική».

Η συνέντευξη Τύπου του Τούρκου πρωθυπουργού είχε σκοπό να δώσει απάντηση σε
δηλώσεις του υπαρχηγού του τουρκικού επιτελείου στρατηγού Τζεβίκ Μπιρ (ο
οποίος αναμένεται να αντικαταστήσει τον Καρανταγί) σύμφωνα με την οποία «ο
φονταμενταλισμός αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για τη χώρα με επικεφαλής το
Κόμμα της Αρετής».

ΟΙ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΕΙΣ

Η δήλωση αυτή είχε γίνει λίγο μετά τη δημοσίευση δημοσκοπήσεων που έδειχναν
ότι το ισλαμικό Κόμμα της Αρετής, που αντικατέστησε το Κόμμα της Ευημερίας του
Νετζμετίν Ερμπακάν το οποίο τέθηκε υπό απαγόρευση, εξακολουθεί να έρχεται
πρώτο στις προτιμήσεις των Τούρκων ψηφοφόρων.

Η φιλοϊσλαμική «Μίλι Γκαζέτε» επισήμανε στο χθεσινό φύλλο της ότι οι
διιστάμενες απόψεις πολιτικών – στρατιωτικών και οι ανακοινώσεις τους γύρω από
το θέμα της θρησκευτικής αντίδρασης φέρνουν στην ημερήσια διάταξη το ερώτημα
«Ποιος κυβερνά την Τουρκία;».

Το παράδοξο είναι πως τη διακήρυξη των Τούρκων στρατιωτικών αποδέχθηκε η
τουρκική κυβέρνηση και πρώτος ο πρωθυπουργός Μεσούτ Γιλμάζ.

Η ΝΕΑ ΗΓΕΣΙΑ

Τον τελευταίον καιρό στην Άγκυρα και τις μεγαλύτερες τουρκικές πόλεις το κύριο
θέμα των συζητήσεων είναι τι θα γίνει κατά τη σύνοδο του Ανωτάτου Στρατιωτικού
Συμβουλίου, που έχει προγραμματιστεί τον Αύγουστο, κατά την οποία αναμένονται
οι κρίσεις για τη νέα στρατιωτική ηγεσία και η αποστρατεία του στρατηγού Καρανταγί.

Οι πολιτικοί σχολιαστές όμως υποστηρίζουν ότι στη σύνοδο αυτή οι στρατιωτικοί
θα ασκήσουν νέες πιέσεις στον Γιλμάζ να λάβει αποτελεσματικότερα μέτρα
εναντίον του ισλαμισμού.

Αυτό, επειδή δεν κρίθηκαν αυστηρά τα μέτρα που εξήγγειλε η κυβέρνηση, μετά τις
αποφάσεις που είχαν ληφθεί στην προηγούμενη σύνοδο του Ανωτάτου Στρατιωτικού
Συμβουλίου, τον περασμένο Φεβρουάριο.

Οι βουλευτές οι οποίοι στηρίζουν την κυβέρνηση Γιλμάζ είναι αντίθετοι στην
επιβολή αυστηρότερων αντιισλαμικών νόμων, επειδή φοβούνται πως θα χάσουν τη
λαϊκή υποστήριξη στα προπύργια των συντηρητικών από ισλαμιστές αντιπάλους
τους. Ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης Ισμέτ Σεζγκίν προσπάθησε να
υποβαθμίσει τη διαμάχη ανάμεσα στον τουρκικό στρατό και στον κυβερνητικό
συνασπισμό με αφορμή το ερώτημα που προβλήθηκε «Ποιος είναι αρμόδιος να
πατάξει τον ισλαμικό εξτρεμισμό;». «Δεν υπάρχει ένταση ανάμεσα στην κυβέρνηση
και στον στρατό. Οι δηλώσεις που έγιναν από τον στρατό και τον πρωθυπουργό
κινούνται στην ίδια γραμμή», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ο Σεζγκίν.

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΜΑΧΗ

Ο Σεζγκίν, ο οποίος είναι και υπουργός Άμυνας, χαρακτήρισε «τεχνητή» τη
διαμάχη. «Δεν βλέπουμε να υπάρχει κανένα όφελος από την παράτασή της», κατέληξε.

Οι τουρκικές χρηματαγορές παρέμειναν ανεπηρέαστες από τη νέα διαμάχη πολιτικών
– στρατιωτικών. Κάτι ανάλογο δεν είχε συμβεί τον περασμένο Μάρτιο, όταν ο
πρωθυπουργός Γιλμάζ είχε κάνει και πάλι «προκλητικές δηλώσεις» εναντίον της
στρατιωτικής ηγεσίας.

Το Κόμμα της Αρετής, για πέμπτη φορά υπέβαλε στην τουρκική Βουλή χθες πρόταση
μομφής εναντίον της κυβέρνησης την οποία κατηγορεί για διαφθορά.

«ΘΕΜΑΤΟΦΥΛΑΚΑΣ»

Ο ρόλος των στρατιωτικών στην πρόσφατη ιστορία της Τουρκίας δικαιολογείται
πάντοτε με τη φράση «είναι οι θεματοφύλακες του κοσμικού χαρακτήρα του
τουρκικού κράτους, τηρητές της διαθήκης του Μουσταφά Κεμάλ».

Πριν από έναν χρόνο οι στρατιωτικοί είχαν υποχρεώσει τον πρώτο μετακεμαλικό
ισλαμιστή πρωθυπουργό Νετζμετίν Ερμπακάν σε παραίτηση. Είχε κατόπιν αρχίσει
πολιτική δίωξη εναντίον του, που του απαγόρευσε την ανάμειξή του στην
πολιτική. Στη θέση του κόμματος του Ερμπακάν ξεπήδησε όμως το Κόμμα της
Αρετής, που συμπεριέλαβε τους περισσότερους από τους βουλευτές που είχαν
εκλεγεί υπό το Κόμμα της Ευημερίας.

Αλλά εκείνο που δυσαρέστησε περισσότερο τους Τούρκους στρατιωτικούς ήταν πως ο
Μεσούτ Γιλμάζ, ο άνθρωπος που επέλεξαν για την πρωθυπουργία ενώ το κόμμα του
ήταν τρίτο σε δύναμη στο κοινοβούλιο, πειθαναγκάστηκε από ένα μικρό αριστερό
κόμμα, από εκείνα που στηρίζουν την κυβέρνηση μειοψηφίας του, να προκηρύξει
πρόωρες εκλογές. Με ένα πολιτικό μέλλον αβέβαιο, μια και οι ισλαμιστές
εξακολουθούν να έχουν πολιτική απήχηση στους απλούς ψηφοφόρους.