Η γυναίκα που έφερε… το γέλιο

Μιλά με λόγια μετρημένα, αλλά χαμογελά συχνά. Κάθεται πίσω από ένα μεγάλο
γραφείο, γεμάτο βιβλία, σημειώματα, χαρτιά. Η γυναίκα που έφερε το… γέλιο
στις φετινές Γενικές Εξετάσεις, δεν μπορεί παρά να είναι άνθρωπος αισιόδοξος.
Δηλώνει πως αναζητά πάντα τη θετική πλευρά των πραγμάτων, ακόμη και μέσα
στο… άγχος και την πίεση των εξετάσεων.

Με χαμόγελο. Αναζητά πάντα τη θετική πλευρά των πραγμάτων η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου, η οποία με το θέμα της Έκθεσης που πρότεινε, έφερε το κέφι στις Γενικές Εξετάσεις

Η ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Ελληνικής Φιλολογίας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης
του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου, μιλά στα «ΝΕΑ» για το
γέλιο, την ποιότητα και τη συχνότητά του. Εξηγεί πόσο απαραίτητο είναι το
χαμόγελο, ιδιαίτερα για τους νέους. Η πανεπιστημιακός που με την πρότασή της
έφερε μία νότα αισιοδοξίας στα εξεταστικά κέντρα ανά τη χώρα, αναλύει το θέμα
της Έκθεσης, ωσάν να ήταν η ίδια… υποψήφια.

ΟΧΙ ΟΔΗΓΙΕΣ

Όχι, οι απόψεις της δεν αποτελούν «οδηγίες» προς τους βαθμολογητές. «Δεν
υπάρχουν, ούτε μπορούν να υπάρξουν οδηγίες για το πώς να βαθμολογήσει κανείς
την Έκθεση. Πόσο μάλλον για ένα θέμα ελεύθερο, όπως το φετινό, που δίνει τη
δυνατότητα στους μαθητές να ανασύρουν, είτε από τα βιώματα είτε από τα
διαβάσματά τους, στοιχεία για να τεκμηριώσουν τις απόψεις τους».

Ήταν ξημερώματα Παρασκευής 19 Ιουνίου, όταν η κ. Γκίβαλου μαζί με τα υπόλοιπα
μέλη της Κεντρικής Επιτροπής Γενικών Εξετάσεων (ΚΕΓΕ), βρέθηκαν να συζητούν
προσπαθώντας να επιλέξουν το θέμα της Έκθεσης για τους υποψηφίους της Α’, Β’
και Γ’ Δέσμης. Η πιο κρίσιμη ώρα ήταν από τη μία, μέχρι τις 4.30 το πρωί. Το
θέμα της Έκθεσης θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η ευθύνη του επιστήμονα
απέναντι στην κλωνοποίηση, η προστασία του περιβάλλοντος ή η υπογεννητικότητα.
Ήταν όμως το γέλιο, και αυτό χάρη στην πρωτότυπη πρόταση της κ. Γκίβαλου.

Η ίδια δεν διεκδικεί το 100% των… πνευματικών δικαιωμάτων. «Την αρχική ιδέα
είχε ένας συνάδελφος, καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση. Το δέχθηκα απερίφραστα ­
και μαζί και τα υπόλοιπα μέλη της ΚΕΓΕ ­ γιατί είναι θέμα που ξεφεύγει από τα
στερεότυπα, από αυτά που έχουν συνηθίσει τα παιδιά, από αυτά που
προετοιμάζονται στα φροντιστήρια. Και είναι ζήτημα σημαντικό, δεν είναι τόσο
απλό όσο φαίνεται. Δίνει την ευκαιρία στα νέα παιδιά, των 18 χρόνων, να
σκεφτούν τη σημασία ενός χαρακτηριστικού που κάνει τον άνθρωπο να ξεχωρίζει
από όλα τα άλλα έμβια όντα ­ είναι το μόνο ον που χαμογελάει. Στην εποχή και
την κοινωνία που ζούμε, βεβαρημένη από οικονομική, κοινωνική και
περιβαλλοντική άποψη, είναι σημαντικό για έναν νέο άνθρωπο να ξέρει, να
σκεφτεί ή να ψάξει να βρει τι είναι το γέλιο».

ΠΡΟΣΧΑΡΗ

Η καθηγήτρια που διδάσκει Νεοελληνική και Παιδική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο
είναι άνθρωπος πρόσχαρος και γελαστός. Αυτό που την ενθουσίασε περισσότερο
στις φετινές Γενικές Εξετάσεις είναι το ότι η πρεμιέρα έγινε με χαμόγελα, με
διάθεση ευφορίας, με κέφι. «Χάρηκα πάρα πολύ που είδα τα παιδιά να βγαίνουν
από τα εξεταστικά κέντρα χαρούμενα. Δεν υπήρξε παιδί να πει ότι δεν μπόρεσε να
γράψει. Επιπλέον, το θέμα τους άγγιξε. Αυτό το “παιχνιδιάρικο”, το πείραγμα,
το χιούμορ, ακόμη κι η ειρωνεία είναι στοιχεία ­ αν και δεν έχουν ηλικία ­ που
συνοδεύουν και συνυπάρχουν με τα παιδιά».

Χάρηκε που έφερε και η ίδια κάποια ευθύνη για αυτή την απρόσμενη χαρά. Χάρηκε
με την αποδοχή των συναδέλφων της, πανεπιστημιακών αλλά και καθηγητών της
Μέσης Εκπαίδευσης, εξεταστών και βαθμολογητών, με το γεγονός ότι βοήθησε και
εκείνη για να ανέβει η ψυχολογία των υποψηφίων εκείνες τις δύσκολες ημέρες. Μα
πιο πολύ χάρηκε γιατί βλέπει πως τα παιδιά σήμερα έχουν πράγματι μεγάλη ανάγκη
το γέλιο. Βλέπει τους φοιτητές της στο Πανεπιστήμιο, τους φίλους της 12χρονης
κόρης της. «Τα παιδιά σήμερα δεν γελούν εύκολα.

Ενώ επιζητούν το χιούμορ, δεν είναι ξέγνοιαστα παιδιά. Ενώ έχουν λιγότερα
προβλήματα και δυσκολίες από παιδιά άλλων εποχών, είναι πιο κλεισμένα στον
εαυτό τους. Μόνο μια μικρή μερίδα παιδιών είναι πραγματικά αισιόδοξα κι
αντιμετωπίζουν τη ζωή χαρούμενα.

Τα περισσότερα είναι προβληματισμένα και ένας σημαντικός λόγος που το γέλιο
βγαίνει με δυσκολία από τους σημερινούς νέους είναι η ανησυχία τους για το
μέλλον και την επαγγελματική τους αποκατάσταση».

ΜΕΧΡΙ στιγμής, τα γραπτά της Έκθεσης που πήραν το δρόμο της αναβαθμολόγησης
είναι λιγότερα από ποτέ. Την εικόνα μετέφεραν στην καθηγήτρια του
Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου οι βαθμολογητές από τα
εξεταστικά κέντρα που επισκέφθηκε πρόσφατα. «Αν και η Έκθεση είναι πάντα ένα
μεγάλο αγκάθι στο εξεταστικό σύστημα, φέτος δεν υπήρχαν μεγάλες αποκλίσεις στη
βαθμολογία. Κι έτσι, η ανησυχία για το πώς θα βαθμολογηθούν τα γραπτά είναι αβάσιμη».

Παρά το υποκειμενικό του θέματος, η κ. Γκίβαλου επισημαίνει πως οι απόψεις των
μαθητών θα πρέπει να είναι εντελώς ατεκμηρίωτες και να απορριφθούν.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης, πως στα έως τώρα βαθμολογημένα γραπτά, ελάχιστοι
είναι μαθητές που διαφώνησαν και ανέπτυξαν επιχειρήματα που αντικρούουν τις
ευεργετικές ιδιότητες του γέλιου.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ τη ζωή αισιόδοξα και δεν θα ήθελε ποτέ να παραδεχθεί ότι
υπάρχουν αδιέξοδα που να οδηγούν τον άνθρωπο σε κατάθλιψη, σε ένα κλείσιμο
στον εαυτό του. «Πιστεύω ότι πρέπει κανείς να αντιμετωπίζει τα πράγματα
σοβαρά, αλλά με αισιοδοξία. Όσο δύσκολη κι αν είναι μία κατάσταση, πάντα
υπάρχουν λύσεις και τρόποι να ξεπεραστούν τα προβλήματα», τονίζει η καθηγήτρια
Ελληνικής Λογοτεχνίας στο Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Άντα
Κατσίκη- Γκίβαλου και επισφραγίζει τα όσα λέει με ένα πλατύ χαμόγελο.

Αντιμετωπίζοντας κανείς τη ζωή μέσα από ένα αισιόδοξο πρίσμα, ενεργοποιεί τις
προσωπικές ικανότητες, παίρνει δυνάμεις για να πετύχει. Η ίδια, γελά πολύ. Κι
ας κρύβονται, ορισμένες φορές, πίσω από αυτό το γέλιο κάποιες δόσεις θλίψης ή
μια πολύ σοβαρή αντιμετώπιση της πραγματικότητας. «Το γέλιο ξεκινά από την
τάση μου να αντιμετωπίζω τα πράγματα θετικά. Δεν θέλω να βγαίνει προς τα έξω η
απαισιοδοξία. Το γέλιο, ανεξάρτητα από το αν το προκαλεί ένα ανέκδοτο, μία
κωμική σειρά ή μία αρχαία τραγωδία, είναι απαραίτητο. Το αθώο γέλιο, αυτό που
βγαίνει μέσα από ένα πείραγμα, εφόσον αυτό δεν προκαλεί και δεν θίγει τον
άλλον, το γέλιο των καταστάσεων, το λεκτικό χιούμορ που βγαίνει από τους
συνδυασμούς λέξεων, ομοήχων, αντιθέτων κ.λπ, όλα κάνουν την καθημερινότητα να
φαίνεται ομορφότερη».