Τρέχει προς τον 21ο αιώνα

Η Λι Τσου παρήγγειλε ένα τσάι. Άνοιξε την ατζέντα της και κοίταξε τα ραντεβού
της Δευτέρας. Η συνάντηση με τον Ιταλό επιχειρηματία, Αλφρέντο Ντι Κάπρι, ήταν
προγραμματισμένη για τις 4 το απόγευμα. Και είχε να συζητήσει μαζί του για το
νέο εργοστάσιο παγωτών που θα ανοίξει στην Τιενζίν, μία πόλη 6 εκατομμυρίων,
τρεις ώρες με το αυτοκίνητο από το Πεκίνο.

«ΘΑ ΔΟΥΛΕΨΟΥΝ εκεί πολλοί, που προέρχονται από τις δημόσιες υπηρεσίες. Μέχρι
το τέλος του χρόνου, πρέπει να αποχωρήσει το 40% των εργαζομένων στα υπουργεία
και στο Δημόσιο», μου λέει. «Είναι το πρόγραμμα του πρωθυπουργού, του Ζου Ρον
Ζι. Και όλος αυτός ο κόσμος ζητάει δουλειά, ακόμη και να γίνουν εργάτες. Μετά
την απόλυσή τους, είτε από ένα υπουργείο είτε από μία κρατική επιχείρηση,
παίρνουν όσο διάστημα είναι άνεργοι, το ελάχιστο που απαιτείται για την
επιβίωσή τους, κάπου 250 γουέν, περίπου 30 δολάρια τον μήνα».

Η συζήτηση χθες το απόγευμα στο χολ του μεγάλου ξενοδοχείου «Πεκίνο», όπου
είχε μείνει ο Νίκος Καζαντζάκης με τη γυναίκα του Ελένη, πριν από 40 χρόνια,
γινόταν υπό τους ήχους ενός τρίο κλασικής μουσικής, που έπαιζε έργα Μπετόβεν.
(Πολλοί μουσικοί και… πιάνα με ουρά «πλημμυρίζουν», τα τελευταία χρόνια, τα
ισόγεια των υπερπολυτελών ξενοδοχείων της Κίνας).

Η Λι Τσου ξέρει καλά την Ελλάδα και τον Καζαντζάκη. «Θυμάμαι, που λίγο πριν
πεθάνει, έλεγε στη γυναίκα του Ελένη ότι θα γράψει έναν επίλογο για το δεύτερο
ταξίδι του στην Κίνα με τίτλο “Μετά είκοσι χρόνια…”». Εκεί θα έγραφε, όπως
υποσχόταν στην Ελένη, «πώς άλλαξε η Κίνα, τι μεγάλες, τι βαθιές μεταβολές
έγιναν» και «δεν θα ασχολιόταν με στατιστικές, φάμπρικες, πράγματα που δεν τον
ενδιέφεραν πλέον».

Οι πρώτες εικόνες έξω από το ξενοδοχείο «Πεκίνο», λίγα λεπτά με το αυτοκίνητο
από την πλατεία Τιεν Αν Μεν, είναι το ίδιο εντυπωσιακές, όπως αυτές που θα
αντίκρυσε «είκοσι χρόνια μετά» ο Καζαντζάκης. Μόνο, που οι αλλαγές αυτές, στα
τρία χρόνια που είχα να επισκεφθώ το Πεκίνο, είναι τόσο γρήγορες. Δεν θυμάμαι
τους ουρανοξύστες δεξιά από το ξενοδοχείο «Πεκίνο». Όπως δεν θυμάμαι τόσες
πολλές λιμουζίνες. Όχι ότι δεν υπήρχαν και τότε, αλλά «αυγάτεψαν» πολύ. Όπως
και τα ταξί, αυτά τα ταξί των τριών διαφορετικών τύπων ­ ανάλογα με το
βαλάντιό σου ­ που «αλωνίζουν» την πρωτεύουσα της Κίνας, πλάι σε Μερσεντές, σε
ποδήλατα, σε καρότσες, σε τρίτροχα…

ΕΚΠΛΗΞΗ

Στην Κίνα, μέχρι το τέλος του χρόνου, πρέπει να αποχωρήσει το 40% των εργαζομένων στα υπουργεία και στο Δημόσιο

Ο πρόεδρος της Βουλής, Απόστολος Κακλαμάνης, που για πρώτη φορά επισκέπτεται
την Κίνα, επίσημα προσκαλεσμένος του προέδρου της Λαϊκής Εθνοσυνέλευσης της
μεγάλης χώρας του Μάο Τσε Τουνγκ και του Ντενγκ Σιάο Πινγκ (με τους 1,2
δισεκατομμύρια πολίτες) δεν έκρυβε χθες, πρώτη ημέρα της επίσκεψής του, την
έκπληξή του.

Γιατί, αυτό που συμβαίνει στο Πεκίνο, λίγα μέτρα από την «απαγορευμένη πόλη»
και λίγα χιλιόμετρα από το Σινικό Τείχος, είναι ξεχωριστό και άγνωστο, όσο και
αν έχεις ενημερωθεί και διαβάσει, πριν φθάσεις στη χώρα του «μεγάλου τιμονιέρη».

Όπως «φυτρώνουν» εύκολα οι άνεργοι, τον τελευταίο καιρό, με τις μεγάλες
μετοχοποιήσεις και τις ιδιωτικοποιήσεις, άλλο τόσο εύκολα κτίζονται μεγαθήρια
με πανάκριβα μάρμαρα και άλλο τόσο εύκολα κάποιοι πλουτίζουν.

Ο κ. Κακλαμάνης, ο οποίος επισκέφθηκε χθες το Σινικό Τείχος και την
«απαγορευμένη πόλη», έχει την τύχη να βρίσκεται στο Πεκίνο λίγες μόλις ημέρες
από τότε που ήταν εδώ ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον.

Και όλες οι συζητήσεις, φυσικά, περιστρέφονται γύρω από τις αμερικανοκινεζικές
σχέσεις, αλλά και το «αύριο» στον κόσμο, στο «ποιος θα επικρατήσει στον 21ο αιώνα».

Όλοι, πάντως, οι Κινέζοι που μας υποδέχθηκαν στο Πεκίνο ­ τους δημοσιογράφους
που συνοδεύουμε τον πρόεδρο της Βουλής ­ συμφωνούν στο ότι «και μόνον που η
υποδοχή του Μπιλ Κλίντον έγινε στην Τιεν Αν Μεν, στην πλατεία την οποία η Δύση
είχε ανάγει σε ιερό τόπο για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Κίνα μετά τα
αιματηρά γεγονότα του ’89, αυτό δείχνει την επιτυχία για το Πεκίνο απ’ αυτή
την επίσκεψη».

ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΑΓΟΡΑ

Η Λι Τσου, πάντως, δεν έχει ψευδαισθήσεις. «Η Κίνα είναι μία τεράστια αγορά.
Δεν μπορεί, παρά να αυξάνεται ο ανταγωνισμός με τις ΗΠΑ ημέρα με την ημέρα.
Είμαστε μία χώρα με αύξηση, για πολλά χρόνια τώρα, του Ακαθάριστου Εγχώριου
Προϊόντος κατά 8-10%.

Δεν ξέρω πού θα φθάσει, αλλά είναι σίγουρο ότι η περιοχή της Ασίας του
Ειρηνικού «βράζει». Αν σκεφθείς ότι κάτι δεν πάει καλά στην κινέζικη
οικονομία, τότε οι Αμερικανοί, που μόνο στην ενδοχώρα της Κίνας έχουν
επενδύσει 16 δισεκατομμύρια δολάρια, θα έχουν πρόβλημα».

Στο τραπέζι που πίναμε το τσάι με την Λι Τσου, ήταν δύο αγγλόφωνες κινεζικές
εφημερίδες. Στη μία απ’ αυτές δημοσιευόταν μία παλιά δήλωση του πρώην διοικητή
της κεντρικής τράπεζας της Κίνας και σημερινού πρωθυπουργού, Ζου Ρον Ζι.
«Όποια εμπόδια κι αν αντιμετωπίσω ­ μπορεί να βρεθώ μπροστά σε νάρκες ή
μπροστά σε άβυσσο ­ θα τα υπερβώ», είχε πει.

Κάτω από τις δηλώσεις γινόταν αναφορά σε δημοσίευμα του περιοδικού «Fortune»,
όπου τονιζόταν: «Το μεγαλύτερο μέρος του παλαιού συστήματος κεντρικής
διοίκησης λειτουργεί ακόμη. Έτσι, ο Ζου μπορεί να ελέγξει τη μετάβαση. Ωστόσο,
η Κίνα δεν παύει να αντιμετωπίζει μία από τις κρισιμότερες φάσεις της Ιστορίας
της. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τίποτα».

Το δεκαήμερο ταξίδι του κ. Κακλαμάνη στην Κίνα δεν είναι μεγάλο για να λύσει
κανείς τέτοιες απορίες, όπως αυτές καταγράφονται στο περιοδικό «Fortune». Θα
έχουν ενδιαφέρον, ωστόσο, οι σημερινές συνομιλίες. Η ηγεσία της Κίνας, στις
επαφές που θα έχει με την ελληνική πλευρά, θα αναφερθεί στο πρόσφατο ταξίδι
του Μπιλ Κλίντον. Και ο απολογισμός της απ’ αυτό το ταξίδι μπορεί να δίνει το
στίγμα για πολλές μελλοντικές εξελίξεις στην παγκόσμια πολιτική σκηνή.

ΚΑΚΛΑΜΑΝΗΣ

«ΑΝ ΕΙΧΑ επισκεφθεί το Πεκίνο πριν από τον Κλίντον, θα σας έλεγα να του πείτε
ότι έχει επιλεκτική μνήμη. Άλλοτε θυμάται και άλλοτε ξεχνά τα ανθρώπινα
δικαιώματα στην Κύπρο, τα δίκαια του Ελληνισμού».

Ο πρόεδρος της Βουλής Απόστολος Κακλαμάνης μ’ αυτό τον τρόπο εισήγαγε τα
εθνικά θέματα στη χθεσινοβραδινή ­ σε πολύ ζεστή ατμόσφαιρα ­ συζήτηση με τον
πρόεδρο της κινεζικής Εθνοσυνέλευσης και πρώην πρωθυπουργό της Κίνας Λι Πενγκ.

Ο Κινέζος πρόεδρος συμμερίσθηκε τον προβληματισμό τού κ. Κακλαμάνη και τόνισε
την ανάγκη να βρεθεί δίκαιη ­ και σύντομα ­ λύση για το Κυπριακό.

Η συζήτηση αγκάλιασε όλα τα προβλήματα στα Βαλκάνια, στην Τουρκία και στη Μέση
Ανατολή και παρατηρήθηκε σύμπτωση απόψεων, ακόμα και για θέματα που δεν είναι
του άμεσου ενδιαφέροντος της Ελλάδας ή της Κίνας.