Δύο παράδοξα, μία θέση και ένα ερώτημα

Η επιστολή, στα «ΝΕΑ» της 19ης Ιουνίου, της πτυχιούχου της Φιλοσοφικής κ.
Μαρίας Καστανάρα, η οποία είχε λάβει μέρος στον πρόσφατο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ,
προκάλεσε τις απαντήσεις τόσο του αναπληρωτή δασκάλου κ. Κώστα Βουτσινάκη (στο
φύλλο της 23ης Ιουνίου) όσο και της επιμελήτριας εκδόσεων κ. Π. Μουπαγιατζή
(την 25η). Στα σχόλιά τους ανταπαντά σήμερα, με νεώτερη επιστολή, η κ. Καστανάρα.

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ με το επιχείρημά σας περί αιφνιδιασμού, κύριε Βουτσινάκη, πρέπει να
υπενθυμίσω τα εξής: α) ο δημόσιος διάλογος (και όταν λέμε «δημόσιος» δεν
εννοούμε διάλογο μόνο με την κυβέρνηση) για την κατάργηση της επετηρίδας και
το Ενιαίο Λύκειο έχει αρχίσει εδώ και μερικά χρόνια, ήδη από την εποχή του
πρώην υπουργού Παιδείας Γ. Παπανδρέου, β) στις φοιτητικές συνελεύσεις η θέση
που «υπερψηφιζόταν» ήταν «όχι στην κατάργηση της επετηρίδας» και γ) πάγια θέση
της ΟΛΜΕ και της ΔΟΕ ήταν να μη θιγεί το καθεστώς της επετηρίδας και νομίζω
πως αυτό ήταν και ένα από τα αιτήματα κατά την περυσινή απεργία του κλάδου.
Άρα, το θέμα δεν προέκυψε μία ωραία πρωία σαν κεραυνός εν αιθρία.

ΣΧΕΤΙΚΑ με την αντιπαράθεσή σας εις ό,τι αφορά σημείο της επιστολής μου όπου
θίγεται το ζήτημα της έλλειψης προτάσεων εκ μέρους όσων αντέδρασαν στον
διαγωνισμό του ΑΣΕΠ, θα σας υπενθυμίσω ότι, από τα δημοσιεύματα του Τύπου,
όπου τα συλλογικά όργανα τοποθετήθηκαν με δηλώσεις τους, καθώς και από τις
τοποθετήσεις συνδικαλιστών στην τηλεόραση και τα συνθήματα που επικράτησαν
στις διαδηλώσεις τους, τόσο πριν από τη διεξαγωγή του διαγωνισμού όσο και κατά
τη διάρκειά του, οι θέσεις που προέκυψαν ήταν οι ακόλουθες:

Α) Όχι στην κατάργηση της επετηρίδας

Β) Όχι στον διαγωνισμό της ντροπής

Γ) Κάτω ο νόμος 2525/97

Προς επίρρωσιν των ανωτέρω, σας παραπέμπω στα ακόλουθα δημοσιεύματα:

1) «ΤΑ ΝΕΑ», 5/3/1998, σελ. 13 και 2) «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ», 13/3/98, σελ. 21
(θέσεις των αδιορίστων), 3) «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ», 4/5/98, σελ. 57 (θέσεις καθηγητών
και δασκάλων), 4) «ΤΟ ΒΗΜΑ», 10/5/98, σελ. Α61 (θέσεις των αναπληρωτών) και 5)
Προκήρυξη που μοιραζόταν στους αιτούντες την 1/5/98 και ημέρα Παρασκευή, όταν
προσήλθα στη Νομαρχία Αττικής για να υποβάλω αίτηση για τον διαγωνισμό του
ΑΣΕΠ το κείμενο υπέγραφαν ­ αν δεν με απατά η μνήμη μου, γιατί δεν το έχω πια
στα χέρια μου ­ οι «αδιόριστοι εκπαιδευτικοί».

Από τα παραπάνω, κύριε Βουτσινάκη, προκύπτει σαφώς πως η δια των συλλογικών
οργάνων εκφρασμένη στάση των εκπαιδευτικών ήταν αρνητική εφ’ όλης της ύλης της
μεταρρύθμισης, εστιάζοντας κυρίως στο αίτημα της κατάργησης της επετηρίδας.
Τώρα εάν μέσα από όλες αυτές τις τοποθετήσεις, τα όργανα αυτά έλεγαν άλλα και
εννοούσαν άλλα, αυτό, όπως καταλαβαίνετε, δεν μπορεί να με αφορά, γιατί ο
διάλογος προϋποθέτει αυτό το οποίο λέει κάποιος να το εννοεί κιόλας.

Παρ’ όλα αυτά, και αν ακόμη οι αναπληρωτές καθηγητές διατύπωσαν συν τοις
άλλοις αίτημα ιδιαίτερης γι’ αυτούς ρύθμισης, δεν αίρεται με τούτο και ο
κυρίαρχος χαρακτήρας της κινητοποίησης, που είναι εμφανέστατος στις παραπάνω
αναφορές. Και αυτό δημιουργεί μιαν αντίφαση, διότι, ενώ υποτίθεται πως οι
αναπληρωτές ήταν υπέρ της κατάργησης της επετηρίδας, την ίδια στιγμή
συντάσσονταν με δυνάμεις που ήταν υπέρ της διατήρησης της επετηρίδας.
Ενδεικτικά αναφέρω το δημοσίευμα (4), αναφορικά με την πρόταση της Πανελλήνιας
Επιτροπής Αναπληρωτών προς την ΟΛΜΕ και τη ΔΟΕ για απεργία διαρκείας μέσα στις
προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις, η οποία αν γινόταν δεκτή θα μπορούσε,
κατά τον πρόεδρο των αναπληρωτών, κ. Χαλλιορή, να «ανατρέψει ολόκληρη την
εκπαιδευτική μεταρρύθμιση». Αναφορικά με αυτό το παράδοξο, κύριε Βουτσινάκη,
με ευχαρίστηση θα άκουγα την ερμηνεία σας ως αναπληρωτή που δέχεται πως «το
σύστημα της επετηρίδας ήταν πλέον αναχρονιστικό» και που προσήλθε στον
διαγωνισμό μολονότι τελούσε εν γνώσει των «ιδιαιτέρων» θέσεων των αναπληρωτών
συναδέλφων του.

Εις ό,τι δε αφορά τις «αρπακτικές» διαθέσεις τις δικές μου ή όσων σκέφτονται
σαν κι εμένα, οι οποίες θα στερήσουν θέσεις από αναπληρωτές και δεκαετούς
ακόμη πείρας, σας υπενθυμίζω ότι, σύμφωνα με τις εξαγγελίες του υπουργείου,
περίπου 6.400 προσλήψεις θα γίνουν φέτος από την επετηρίδα. Δεδομένης της
περυσινής διαφοράς 300 μόνον προσληφθέντων (επί συνόλου 6.200 διορισθέντων)
που δεν ανήκαν στην τάξη των αναπληρωτών, λογικό να αναμένεται και φέτος μια
ανάλογη διαφορά. Συνεπώς, θα έχουμε γύρω στους 6.000 αναπληρωτές που θα
διορισθούν το τρέχον έτος (’98-99).

Εφόσον είναι μόνο 4.500 οι αναπληρωτές που έχουν πάνω από δύο έτη
προϋπηρεσίας, δεν μπορώ να καταλάβω με ποιον τρόπο ένας από τους επιτυχόντες
του διαγωνισμού μπορεί να σφετερισθεί τη θέση συναδέλφου του που θα έχει, όχι
δέκα, αλλά έστω και δύο χρόνια προϋπηρεσίας. Μήπως εσείς, κύριε Βουτσινάκη,
μπορείτε να μου εξηγήσετε (μετά παραδειγμάτων, παρακαλώ) πώς θα μπορούσε να
συμβεί κάτι τέτοιο; Και σε μια τέτοια περίπτωση, πόσους ακριβώς αναπληρωτές
απειλεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο; (Περιττό δε να πω ­ μια και διαβάσατε με
«μεγάλη προσοχή» την επιστολή μου ­ ότι εγώ, όχι μόνο δεν υποστήριξα, όπως
εσείς με κατηγορείτε, αλλά ούτε καν υπαινίχθηκα ότι κάτι τέτοιο θα με έκανε υπερήφανη).

Δεν θα ασχοληθώ με άλλα σημεία της επιστολής σας στα οποία χρησιμοποιείτε
διάφορους χαρακτηρισμούς για το άτομό μου. Θα περιορισθώ μόνο να πω ότι δεν θα
πρέπει να εξαντλείτε την ευαισθησία σας επιλεκτικά, δηλαδή να την εξαντλείτε
μόνο στους συνεργάτες ή τους φίλους σας, και μάλιστα στη βάση μιας σαθρής
λογικής, ούτε και να περιορίζεστε σε «έκθεση ιδεών» περί κοινωνικού δικαίου·
εάν, βέβαια, πράγματι αντιλαμβάνεσθε τη σοβαρότητα του θέματος και των
γεγονότων που διαδραματίσθηκαν.

Τέλος, δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω απόλυτα μαζί σας πως σε μία μεταρρύθμιση
πρέπει να ελέγχουμε όλες τις παραμέτρους που συνυπάρχουν σ’ αυτήν και κυρίως
θα συμφωνήσω μαζί σας σε τούτο, πως το σύστημα επιλογής έχει πολλές ατέλειες.

Θα πρέπει, λοιπόν, από τώρα και στο εξής να δούμε με ψυχραιμία την κατάσταση
και να προωθηθούν προτάσεις ουσιαστικά βελτιωτικές, τόσο για τα προγράμματα
σπουδών όσο και για τη διαρκή αξιολόγηση όλων των εμπλεκομένων στην παιδευτική
διαδικασία, και για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

Θεωρώ την αξιολόγηση ως τον ακρογωνιαίο λίθο, διότι οιασδήποτε μορφής
αναπροσαρμογή του θεσμικού πλαισίου ανεξαρτήτως βαθμίδας της εκπαίδευσης, όσο
αναγκαία και αν είναι, δεν μπορεί να είναι και επαρκής. Για παράδειγμα, εάν
αναπροσαρμοσθεί, κατά τον έναν ή τον άλλον τρόπο, το πλαίσιο των μαθημάτων
διδακτικής στα ΑΕΙ (πράγμα το οποίο θα με έβρισκε απολύτως σύμφωνη), αυτό από
μόνο του δεν λύνει κανένα πρόβλημα. Γιατί θα μπορούσαμε να προσθέσουμε, για
παράδειγμα, άλλο ένα έτος σπουδών και στο έτος αυτό να κάνουμε ό,τι κάναμε και
στα προηγούμενα τέσσερα, δηλαδή τίποτα.

Γιατί δεν φθάνει να δημιουργούμε μόνο την αφηρημένη δυνατότητα (η οποία,
εξάλλου, υπάρχει και στο παρόν σύστημα), αλλά πρέπει να δημιουργήσουμε ΚΑΙ
ισχυρή πιθανότητα. Συνεπώς, και προκειμένου να αποδώσει το όποιο μέτρο, μόνο
εάν υπάρχει διαρκής αξιολόγηση των παραγόντων που εμπλέκονται στη διαδικασία
αυτή μπορούμε να δημιουργήσουμε τη συνθήκη της πιθανότητας και να μη μείνουμε
μόνο σε μια αφηρημένη δυνατότητα.

Η αξιολόγηση αυτή, που πρέπει να διενεργείται σε όλες τις βαθμίδες της
εκπαίδευσης, οφείλει να είναι πολυπαραγοντική και πολυεπίπεδη, και να
εντάσσεται μέσα σε ένα θεσμικό πλαίσιο όπου θα έχουν ρόλο όλοι οι εμπλεκόμενοι
φορείς, και μάλιστα μέσα από αξιολογικούς κόμβους έτσι διαρθρωμένους, ώστε να
δημιουργούνται οι απαραίτητες ασφαλιστικές δικλείδες που θα περιορίζουν όσο
είναι δυνατόν τον υποκειμενικό παράγοντα.

Τέλος, θα θέσω και ένα ερώτημα προς την κυρία Μουπαγιατζή («ΤΑ ΝΕΑ», 25/6/98).
Κυρία Μουπαγιατζή, με ποιο δικαίωμα και βάσει ποίας λογικής έρχεστε εσείς να
μας πείτε για το ποιος έχει ή δεν έχει δικαίωμα να είναι ή να λέγεται
καθηγητής; Για διευκόλυνσή σας σάς υπενθυμίζω τα εξής δεδομένα:

α) εξ όσων γνωρίζω, δεν ζήτησε κανείς από τον θείο σας να «μοιράσει» τίποτα
θεσούλες στο Δημόσιο,

β) δεδομένης της αρχής ότι 1+1=2 και όχι 22, μάλλον δεν πρόκειται κανείς απ’
όσους έχουν συμπληρώσει δόκιμη προϋπηρεσία να χάσει τη δουλειά του,

γ) ένας από τους βασικούς λόγους που η χρήση της λογικής επινοήθηκε και
διαδόθηκε ­ εδώ και αρκετούς αιώνες, εάν δεν το γνωρίζετε ­ είναι για να
γίνεται διάκριση προσώπων και θέσεων, και για να απεξαρτηθούμε εν τέλει, και
όσο αυτό είναι δυνατόν, από τα πρόσωπα.

Και, πράγματι, κυρία Μουπαγιατζή, έχετε απόλυτο δίκιο όταν λέτε ότι είχα
πολλούς και σοφούς δασκάλους που μου τα δίδαξαν όλα αυτά.

Λυπάμαι μόνον, που απ’ όλους τους σοφούς δασκάλους που είχε η ανθρωπότητα,
εσείς αναγνωρίζετε ως τέτοιον μόνο τον κύριο Σημίτη.