ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο Λόρκα εξακολουθεί να ενοχλεί

Η στήλη σάς προσφέρει το τελευταίο σύντομο ανέκδοτο: ο Χοσέ Μαρία Αθνάρ
διαβάζει Λόρκα.

Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Η παιδική αυτή φωτογραφία είναι ένα από τα 700 εκθέματα στο Μουσείο «Βασίλισσα Σοφία»

«ΚΑΤΩ από τον ήλιο της τούμπας/ γίνεται το πανηγύρι/ θρηνώντας για γηραιούς/
αιχμάλωτους Πήγασους. / Το πανηγύρι/ είναι μια ρόδα: / μια φωτεινή ρόδα/
αντίκρυ στον ουρανό. / Οι ομόκεντροι κύκλοι/ στα περιστρεφόμενα αλογάκια/
κυματίζουν στον αέρα/ φτάνοντας μέχρι το φεγγάρι. / Κι υπάρχει ένα παιδί/
χαμένο απ’ όλους τους ποιητές/ κι ένα μουσικό κουτί/ μέσα στην αύρα. / Φτωχοί
λαβωμένοι Πήγασοι, / μικρός καβάλαγα/ στις λευκές σας πλάτες κι ονειρευόμουν/
έρωτα για το νεκρό φεγγάρι. / Λυπημένα αλογάκια/ τρυπημένα/ από τις λόγχες
κακών ιπποτών!».

Το «Ποίημα του Πανηγυριού» ανήκει σε μια συλλογή ποιημάτων με τίτλο «Σουίτες»,
που ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα έγραψε το 1921 και στη συνέχεια τα δώρισε στη
Γαλλίδα Ματίλντ Πομές, η οποία τα κράτησε ανέκδοτα μέχρι τον θάνατό της. Τα
ποιήματα αγοράστηκαν σε πλειστηριασμό από έναν Ισπανό βιβλιόφιλο και
κυκλοφόρησαν την περασμένη εβδομάδα στα αγγλικά από τον εκδοτικό οίκο Anvil
Press, για να τιμηθούν τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του ποιητή. Μα ο
πρωθυπουργός της Ισπανίας διάλεξε άλλο ποίημα για να διαβάσει στην εκδήλωση
που έγινε στις αρχές του μήνα στη θρυλική φοιτητική εστία της Μαδρίτης, όπου ο
Λόρκα, ο Νταλί και ο Μπουνιουέλ άρχισαν τις καριέρες τους. Λεγόταν «Ρομάντζο
του φεγγαριού». Ο Αθνάρ το απήγγειλε σαν να διάβαζε τον κατάλογο των ρούχων
του για το πλυντήριο, γράφει χαρακτηριστικά η ανταποκρίτρια της «Ιντιπέντεντ».
Κι όταν έφτασε σ’ έναν στίχο που μιλούσε για «αγνά και λεία στήθη από ατσάλι»,
σταμάτησε. Ο ποιητής είχε προσβάλει τα χρηστά του ήθη.

Ο Λόρκα δολοφονήθηκε το 1936 από τους φασίστες, επειδή ήταν επαναστάτης και
ομοφυλόφιλος. Αλλά η χώρα του αποφάσισε να τον τιμήσει αποπολιτικοποιημένο και
αποστειρωμένο. Η αφιερωμένη σ’ αυτόν έκθεση, που εγκαινιάστηκε την περασμένη
εβδομάδα στο Μουσείο «Βασίλισσα Σοφία» της Μαδρίτης, δεν περιέχει την
παραμικρή αναφορά στην ομοφυλοφιλία του, τις πολιτικές του ιδέες ή τον τρόπο
που σκοτώθηκε. Οι επισκέπτες μαθαίνουν απλώς ότι ο Λόρκα πέθανε από «πολεμικά
τραύματα». Τα υπόλοιπα είναι επικίνδυνα, άρα περιττά. Όπως είπε άλλωστε και ο
Αθνάρ, «η ποίηση δεν έχει ιδεολογία, είναι πνεύμα και ομορφιά»…

Το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα θέλει να κρύψει το γεγονός ότι ο Λόρκα πέθανε για τις
ιδέες του επειδή ήταν ομοφυλόφιλος, καταγγέλλει ο Ιρλανδός συγγραφέας Ίαν
Γκίμπσον, που το βιβλίο του «Η δολοφονία του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα» είχε
απαγορευτεί το 1971 από τον Φράνκο. Στη διαμάχη αναμείχθηκε απροσδόκητα και ο
νομπελίστας Καμίλο Χοσέ Θέλα επικρίνοντας τους ομοφυλόφιλους, επειδή τιμούν το
είδωλό τους και δηλώνοντας ότι δεν θα έπρεπε να «παίρνουν τους ανθρώπους από
τον κ…». Εκείνοι αντέδρασαν οργισμένα και οι αρχές του χωριού όπου γεννήθηκε
ο Λόρκα, του Φουέντε Βακέρος, χαρακτήρισαν τον Θέλα ανεπιθύμητο πρόσωπο.

Ο μεγαλύτερος Ισπανός ποιητής του αιώνα θα περίμενε ασφαλώς να τιμηθεί η μνήμη
του με μεγαλύτερο σεβασμό.