ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Παγκόσμια τοπικός Τύπος

Η Μεγάλη Βρετανία είναι αναμφισβήτητα η πιο ενδιαφέρουσα αγορά σε ό,τι αφορά
τις εξελίξεις στη στρατηγική των εφημερίδων. Ύστερα από λυσσαλέους πολέμους
τιμών και ειδικές «αγορές» ­ όπως αυτή του Σαββάτου ­ που δημιουργήθηκαν
σχεδόν από το τίποτα, οι Βρετανοί νόμιζαν ότι τα είχαν δει όλα. Λάθος: τώρα
βλέπουν τον τοπικό Τύπο να ανασταίνεται και να ακμάζει…

ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ δεκαετίες συνεχούς πτωτικής πορείας, η συνολική κυκλοφορία του
τοπικού και επαρχιακού Τύπου της Μ. Βρετανίας σταθεροποιείται ενώ το 56% των
τίτλων έχουν να επιδείξουν αύξηση της κυκλοφορίας τους. Στον τομέα της
διαφήμισης οι αυξήσεις στα έσοδα είναι ακόμα πιο εντυπωσιακές, με τον τοπικό
και επαρχιακό Τύπο να προηγείται των εθνικών εφημερίδων στην απορρόφηση
διαφημιστικών κονδυλίων και να υστερεί μόνον απέναντι στην τηλεόραση.

Βέβαια, υπάρχουν χώρες όπου ο τοπικός Τύπος ήταν ανέκαθεν κυρίαρχος.
Ενδεικτικά, στις ΗΠΑ και τη Γερμανία υπάρχουν μόνο τοπικές εφημερίδες καθώς οι
μόνες εξαιρέσεις («Γιου – Ες – Έι Τουντέι» και «Μπιλντ» αντίστοιχα) δεν
θεωρούνται «πρότυπα» ποιότητας και μάλλον επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Έτσι,
καλούνται να παίξουν τον «εθνικό» ρόλο μεγάλες τοπικές εφημερίδες όπως οι
«Τάιμς της Νέας Υόρκης» ή η «Σουντόιτσε Τσάιτουνγκ».

Με εξαίρεση ορισμένες χώρες, όπως για παράδειγμα τη Γαλλία, ο τοπικός Τύπος
πάντα υπέφερε στον ανταγωνισμό με τον εθνικό Τύπο για τον ­ περιορισμένο ­
ελεύθερο χρόνο του αναγνώστη. Οι μικρότερες δυνητικές αγορές και η απουσία
οικονομιών κλίμακος, μεταξύ άλλων, σημαίνουν λιγότερους πόρους και συνεπώς
μικρότερες επενδύσεις στην ποιότητα του προϊόντος. Εν τούτοις, υπάρχουν
ευκαιρίες για τον τοπικό Τύπο και οι εφημερίδες με τα καλύτερα αποτελέσματα
είναι αυτές που αξιοποιούν τις δυνατότητες του συγκεκριμένου μέσου.

Έτσι, στη Μεγάλη Βρετανία, αλλά και σε άλλες χώρες, οι τοπικές και επαρχιακές
εφημερίδες έχουν προσανατολιστεί προς την παροχή καλύτερου και πιο αναλυτικού
τοπικού περιεχομένου: αυτό αφορά και την ειδησεογραφία αλλά και τη «σκληρή»,
στατική πληροφορία, δηλαδή την πληροφορία που δεν αλλάζουν συχνά όπως αυτή των
διαφόρων οδηγών. Επίσης, έχουν αναπτύξει αποτελεσματικές μεθόδους μάρκετινγκ
σε ό,τι αφορά είτε την απλή προβολή (ακόμα και προώθηση στο σημείο πώλησης) ή
τις δραστηριότητες δημοσίων σχέσεων (χορηγίες, εκστρατείες «δημοσιογραφίας του
πολίτη») ­ και στις δύο περιπτώσεις η παρουσία της εφημερίδας στην «κοινότητα»
γίνεται ισχυρότερη… Αντίστοιχες επιτυχημένες πρωτοβουλίες λαμβάνονται και
στο επίπεδο της πώλησης διαφημιστικού χώρου αλλά και στις ­ κρίσιμες για το
μέλλον του μέσου ­ μικρές αγγελίες. Τέλος, το μικρό γεωγραφικό βεληνεκές
σημαίνει μεγαλύτερες δυνατότητες σε ό,τι αφορά τη διανομή αλλά και τη
συνδρομητική διάσταση με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη συχνότητα ανάγνωσης και
τη συλλογή στοιχείων του πελάτη-συνδρομητή.

Ωστόσο, σημαντική παράμετρος για το μέλλον του τοπικού Τύπου είναι και ο ρόλος
της πολιτείας. Πέραν του γεγονότος ότι ακμάζουσα επαρχία τείνει να σημαίνει
και ακμάζοντα τοπικά μέσα ενημέρωσης, οι περιορισμοί στο ιδιοκτησιακό καθεστώς
είναι, από οικονομικής πλευράς, τροχοπέδη για την ανάπτυξη του τοπικού Τύπου.
Δεν είναι τυχαίο πως στις χώρες όπου ο τοπικός Τύπος είναι ισχυρότερος
επιτρέπεται η ιδιοκτησία πολλαπλών μέσων αλλά και αρκετών τοπικών τίτλων με τη
δημιουργία «αλυσίδων» ­ τα συγκροτήματα Τρίνιτι και Νόρθκλιφ στη Μεγάλη
Βρετανία και Ασέτ και Αβάς στη Γαλλία είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα. Η
πολιτική διάσταση είναι, αναμφισβήτητα, πολύ πιο ευαίσθητη με τις γνωστές
ανησυχίες για «ισχυρούς αλλά όχι υπόλογους» ιδιοκτήτες μέσων.

Ωστόσο, οικονομική ευμάρεια του Τύπου σημαίνει ανεξαρτησία από την πολιτεία
και τις διάφορες επιδοτήσεις της ­ κάτι που δεν επιθυμούν απαραίτητα όλες οι κυβερνήσεις…

Ευτυχώς, για τις εφημερίδες, δεν υπάρχουν ­ ακόμα; ­ περιορισμοί που αφορούν
τις δραστηριότητες στο Ίντερνετ. Και αυτό είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό καθώς
αυτή η αγορά θεωρείται το μεγαλύτερο στοίχημα για το μέλλον: εκεί που
συναντώνται κείμενο, ήχος και εικόνα, το απεριόριστο του χώρου, η άμεση
ενημέρωση και η παγκόσμια και αμφίδρομη επικοινωνία. Εάν οι διάφοροι γκουρού
των νέων μέσων έχουν δίκιο και το μέλλον της πληροφορίας είναι «τοπικό», τότε
ο τοπικός Τύπος μεταλλάσσεται από φτωχό συγγενή σε πομπό τοπικής πληροφορίας
με παγκόσμιο βεληνεκές. Και εκεί τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο ενδιαφέροντα…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι διευθυντής του γραφείου μάνατζμεντ και
μάρκετινγκ της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων.