ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η εξουσία των «διά»

Η Ελλάδα μοιάζει σαν τον χωρίς άλλοθι ύποπτο που καταδικάστηκε σε διαμελισμό
και τον τραβούν (από χέρια και από πόδια) τέσσερα αφηνιασμένα άλογα.

Ν’ αφήσεις τούτη τη χώρα να μαραζώσει ή να τησπρώξεις /μπροστά;

Και τα δύο είναι δυνατά.

Μα δεν μπορείς να τα κάνεις και τα δύο.

Ή το ένα ή το άλλο ­ μόνο

Γκ. Τσβέρεντς, Κεφάλι και κοιλιά

Η μόνη διαφορά συνίσταται στο ότι σήμερα όλοι διατείνονται πως το κάνουν για
«το καλό της». Πολιτικάντηδες, συντεχνιαζόμενοι, τραπεζο/επενδυτές (πρόσφατα
και) χριστεπώνυμοι έχουν πάρει το δικό τους «σκοινί» (και δρόμο) και τραβάνε
χωρίς να κοιτάνε προς τα πού πάει ο πλαϊνός τους. Στη μέση ­ «δεμένος» και
εμβρόντητος ­ ο λαός.

* Ζούμε στη χώρα και στην εποχή των «διά», καθώς η εξουσία συνεχώς μάς θυμίζει
ότι «δια-φέρουμε» (μεταξύ μας αλλά και με τους άλλους). Η κυρίαρχη ομάδα των
«δια-κατεχόντων» συνηθίζει να δια-δίδει, να δια-βάλλει, να δια-κρίνει, να
δια-γράφει, να δια-τάσσει. Απέναντί της στέκει η φιλόδοξη και αισιόδοξη παρέα
των «δια-φωνούντων» που στη φάση αυτή προτιμάει να δια-λέγεται, να
δια-κωμωδεί, να δια-μαρτύρεται, να δια-τρανώνει, να δια-πρέπει, να δι-αγωνίζεται.

Με δι-αγγέλματα θέλουν οι μεν να μας πείσουν. Με δια-βολικές συνωμοσίες θέλουν
οι δε να μας τρομάξουν. Όλα μοιάζει να παίζονται στο «διά». Σε δια-χωριστική
γραμμή που δεν οριοθετεί τους μεν από τους δε, αλλά όλους αυτούς από εμάς.

Το πολιτικό «διά» είναι virtual. Δεν υπάρχει. Το επινόησαν οι ίδιοι όταν οι
δια-ψεύσεις και οι δια-πλοκές δεν ήταν πλέον δυνατό να κρυφτούν. Πίσω από το
«διά» ελλοχεύει το «εν», δηλαδή η ένταξη, η ενσωμάτωση. Δεν διαδίδουν, απλώς
εν-δίδουν. Δεν διακρίνουν, απλώς εγ-κρίνουν. Δεν διαβάζουν, απλώς εμ-βάζουν.
Δεν διαφέρουν, απλώς το εν-διαφέρον τους είναι άλλης τάξης (ή ύψους). Και όμως
δι-αιρούν και δια-νέμουν, δια-σπαθίζουν και δια-φθείρονται, δια-στρεβλώνουν
και δια-στρέφουν, παρ’ όλο που η εξουσία των «διά» έφθασε στα όριά της.

Οι δι-άσημοι που μας κυβερνούν, οι δια-μεσολαβητές των χρηματιστηρίων και των
χρηματισμών, οι δια-μεσο-αριστεροί, οι παλατιανοί δια-νοούμενοι, οι
δι-αφεντάδες πρέπει να αντιμετωπισθούν με κοινωνικούς όρους, όπου τα «συν», τα
«ανά» ­ ίσως και το «κατά» ­ θα προέχουν.

* Δεν αμφισβητώ τις προθέσεις κανενός. Οι αφετηριακές τους όμως αναλύσεις και
οι πρακτικές τους με προβληματίζουν. Δεν μ’ έχουν πείσει ότι γνωρίζουν
επακριβώς προς τα πού σπρώχνουν τη χώρα. Προς τα μπρος, προς τα πίσω, προς τα
πλάγια; Ή μήπως ­ τραβώντας και από ‘δώ κι από ‘κεί ­ την κρατάνε στην ουσία ακίνητη;

Επικαλούνται δυσλεκτικά ιδεολογήματα, ευρωπαϊκά μοντέλα ανάπτυξης, αμφίθυμους
ηγέτες, αποσπάσματα βιβλίων, ισολογισμούς εταιρειών, φωτογραφίες και
συγκεντρώσεις σε πλατείες, ακόμα και τον Θεό, αλλά θεωρώ ότι τα περισσότερα
από όσα λένε ούτε οι ίδιοι τα πολυκαταλαβαίνουν ή τα πολυπιστεύουν. Πρόκειται
για ιδέες μιας χρήσης, μιας εκ-πομπής.

Χωρίς βάθος σκέψης και χρόνου. Χωρίς προοπτική και δύναμη συγ-κίνησης.

* «Ελευθερία, ισότητα, αλληλεγγύη», προτάσσει ο καθηγητής Δ. Χαραλάμπης ως
ουσία της Νεωτερικότητας, ως ασπίδα κατά της εφορμούσας ­ χωρίς αρχές και
αξίες ­ παγκοσμιοποίησης. Δημοκρατία, περισσότερη Δημοκρατία, αυθεντικότερη
Δημοκρατία. Δικαιώματα, περισσότερα δικαιώματα, γνησιότερα δικαιώματα. Ο
δυστυχισμένος, σακατεμένος, πεινασμένος άνθρωπος δεν μπορεί να είναι η
κληρονομιά που αφήνουμε στον 21ο αιώνα και στα παιδιά μας.

Οι κήρυκες του «διά» (πραγματικού, φαντασιακού ή συμβολικού) πρέπει να
ανακηρυχθούν ως εχθροί του μέλλοντος. Το μέλλον ή θ’ ανήκει σε όλους ή σε
κανέναν. Όσο κι αν ταπεινώθηκε ο πολίτης στο διάβα των αιώνων, δεν θα δεχτεί
να ξαναμπεί σε σπηλιές. Ο Καιάδας δεν είναι συμβατός με τη μοίρα της
ανθρωπότητας. Οι ελεύθεροι, ίσοι και αλληλέγγυοι άνθρωποι (εργαζόμενοι,
μετανάστες, γυναίκες, παιδιά) δεν κινδυνεύουν ούτε από το homo electronicus
ούτε από το homo sucntificus.

Τα «δια-δίκτυα» έχουν έννοια μόνον αν μας συνδέουν, αν συμβάλλουν στην
επικοινωνία/κατανόηση των λαών και των ανθρώπων. Όποιος προσπαθεί να τα
εντάξει στη μανιχαϊστική λογική των «διά» (ηλεκτρονικός έλεγχος των «κυρίων»,
υποταγή των «σκλάβων»), δεν θα πετύχει τίποτα περισσότερο από το να επιταχύνει
την καθολική εξέγερση. Το ίδιο ισχύει για τους «δια-φορικούς» ανθρώπους
(κλώνοι) ή τα δια-πλανητικά προγράμματα (πόλεμος άστρων).

Το σήμερα πρέπει να ξαναθυμηθεί τις κλασικές «εξισώσεις». Το αύριο πρέπει να
δοκιμαστεί στις «προσθέσεις» και στους «πολλαπλασιασμούς». Οι
μαθηματικολογιστές των αφαιρέσεων και των διαιρέσεων δεν ανακάλυψαν πρώιμα τον
εκσυγχρονισμένο ανθρωπισμό, αλλά όψιμα την αναχρονιστική βαρβαρότητα.

Όσο πιο γρήγορα το κατανοήσουν, τόσο το καλύτερο για όλους.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.