ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ Ελπίδα για τον πολίτη

Φέτος, συμπληρώνονται 4 χρόνια από τη θεσμοθέτηση της αιρετής Νομαρχιακής
Αυτοδιοίκησης. Ο νέος θεσμός έδωσε στους πολίτες προοπτική και ελπίδες, καθώς
το συγκεντρωτικό σύστημα διακυβέρνησης της χώρας που είχαμε γνωρίσει για
πολλές δεκαετίες είχε εξαντλήσει τα όριά του.

ΗΤΑΝ αναποτελεσματικό και ταλαιπώρησε τους πολίτες. Με την αποκέντρωση των
εξουσιών και των αρμοδιοτήτων στην περιφέρεια δημιουργήθηκε η βεβαιότητα ότι ο
κάτοικος θα λύνει τα τοπικά προβλήματά του πιο εύκολα και πιο σωστά.

Και εκτιμήθηκε ότι ο 2ος βαθμός θα είναι το πιο ουσιαστικό άλμα προς την αποκέντρωση.

Η 1η ΘΗΤΕΙΑ

Πολλές φορές μάς ρωτάνε αν ο θεσμός της αιρετής Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης
προχώρησε ικανοποιητικά στην πρώτη τετραετία.

Η απάντηση παρ’ όλες τις δυσκολίες και τα προβλήματα που αντιμετωπίσαμε είναι θετική.

Πετύχαμε να στεριώσουμε την πολιτική και διοικητική παρουσία του θεσμού και
μάλιστα χωρίς τους κραδασμούς, που ποικιλώνυμες Κασσάνδρες προβλέπανε…

Όχι μόνο δεν διαλύθηκε το κράτος, αλλά αντιθέτως (μέσα σε αυτή την τετραετία)
καταστήσαμε τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις διοικητικές οντότητες που
συνομιλούν ισότιμα με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές και με την ίδια την Ευρωπαϊκή
Ένωση. Καταστήσαμε τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις διοικητικές οντότητες που
διεξήγαγαν τις ­ κατά γενική παραδοχή ­ αρτιότερες βουλευτικές εκλογές στη
σύγχρονη ελληνική ιστορία. Καταστήσαμε τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις
διοικητικές οντότητες που εξυπηρετούν τον πολίτη καλύτερα από πριν (ίσως όχι
όσο θα θέλαμε, αλλά σίγουρα καλύτερα από πριν). Καταστήσαμε τις Νομαρχιακές
Αυτοδιοικήσεις πολιτικές και διοικητικές οντότητες που, παρ’ όλα τα προβλήματα
που γεννά ακόμη η συγκεντρωτική νοοτροπία διαφόρων υπουργείων, ασκούν τον
αναπτυξιακό τους ρόλο συμβάλλοντας στην τόση απαραίτητη για την ευρωπαϊκή
πορεία της χώρας αναπτυξιακή διαδικασία.

«Είναι αρκετά όλα αυτά»; θα μπορούσε να ρωτήσει κάποιος. Αν αναλογιστεί πόσες
τετραετίες χρειάστηκε η πρωτοβάθμια Τοπική Αυτοδιοίκηση για να φτάσει εκεί που
φτάσαμε εμείς στην πρώτη τετραετία μας, τότε θα αντιληφθεί το μέγεθος της
επιτυχίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης. Μόνο που αυτή η επιτυχία εμάς δεν μας
ικανοποιεί, μια και η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση δεν έχει πιάσει ακόμη όλους τους
στόχους που είχαμε θέσει.

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση ζητά την άσκηση των αρμοδιοτήτων που
προβλέπονται στο θεσμικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το 1994. Ζητά τις αρμοδιότητες
(αλλά και τους πόρους που απαιτούνται) για να προχωρήσει η συνολική διοικητική
μεταρρύθμιση που σχεδιάσθηκε. Κάποιοι από την κυβέρνηση αλλά κυρίως η ισχυρή
γραφειοκρατία των υπουργείων φάνηκαν απροετοίμαστοι να εκχωρήσουν
αρμοδιότητες, προφανώς επειδή πιστεύουν ότι θα χάσουν μέρος από τη δύναμή τους.

Θα υποστήριζα ότι στην πρώτη θητεία η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση κέρδισε το 80%
των αρμοδιοτήτων που διεκδικεί με βάση τον ίδιο τον ιδρυτικό της νόμο.

Επειδή όμως εξακολουθούν να δημιουργούνται ακόμη προβλήματα και τριβές, θα
πρέπει να περιγραφούν επακριβώς οι ευθύνες και οι αρμοδιότητες, από τη μια
μεριά της κυβέρνησης (και των διορισμένων περιφερειαρχών) και από την άλλη της
Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης 1ου βαθμού (δήμαρχοι,
κοινοτάρχες). Πιστεύουμε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να παραμείνει καθαρά
επιτελικό όργανο. Να χαράζει πολιτικές και να παρακολουθεί την εφαρμογή τους.

Και η κατανομή των αρμοδιοτήτων να γίνει με βάση την αρχή ότι οι αποφάσεις θα
πρέπει να λαμβάνονται στο πλησιέστερο προς τον πολίτη επίπεδο από τους
εκλεγμένους εκπροσώπους του στο επίπεδο αυτό. (Αρχή της επικουρικότητας).

Στο θέμα των πόρων ο ιδρυτικός νόμος προέβλεπε τη θεσμοθέτηση της οικονομικής
αυτοτέλειας από το 1996, ώστε αυτή να είχε εφαρμοσθεί από 1.1.1997

Δυστυχώς και εδώ η κυβέρνηση δεν έδειξε τόλμη.

Όσο όμως δεν διασφαλίζεται η οικονομική αυτοτέλεια της Νομαρχιακής
Αυτοδιοίκησης δεν θα μπορεί αυτή να παίξει σωστά το ρόλο της. Και ο ρόλος της
είναι να εξυπηρετηθεί καλύτερα ο πολίτης.

Επίσης, ζητούμε τη συνταγματική κατοχύρωση του θεσμού. Για πολλούς λόγους. Και
γιατί, όταν ψηφίστηκε το Σύνταγμα, δεν είχε ιδρυθεί η αιρετή Νομαρχιακή
Αυτοδιοίκηση, με αποτέλεσμα να αναφέρεται (στο άρθρο 102) αλλά αόριστα. Αλλά
και για να θεραπευτεί το πρόβλημα που οδήγησε το Συμβούλιο της Επικρατείας να
βγάλει αποφάσεις δυσμενείς για τον θεσμό ακριβώς επειδή δεν έχει ακόμη
ξεκαθαρίσει τι είναι κρατική υπόθεση και τι τοπική. Και για να πάψει να
υπάρχει ασάφεια αν τις κρατικές υποθέσεις (έκδοση διαβατηρίων κ.λπ.) μπορεί η
κυβέρνηση να τις μεταβιβάζει στην αρμοδιότητα του νομάρχη.

Τέλος, μια άλλη βασική εκκρεμότητα που δημιουργεί σοβαρά προβλήματα αφορά στα
θέματα προσωπικού που δεν έχουν ακόμη ρυθμιστεί.

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

Στην πρώτη τετραετία, παρ’ όλες τις δυσχέρειες, ο θεσμός απέδειξε και την
αντοχή του και τη χρησιμότητά του. Και στέριωσε. Ο θεσμός απέδειξε ότι έχει
δυναμική, μια και έχει πια σαν σύμμαχο τον πολίτη.

Όμως, η νέα τετραετία θα είναι η πιο κρίσιμη. Γιατί σ’ αυτή θα κριθεί πού θα
φθάσει ο θεσμός. Θα κριθεί το «μπόι» του θεσμού.

Η πορεία προς την αποκέντρωση δεν μπορεί να σταματήσει. Γι’ αυτό θα πρέπει
όλοι, κυβέρνηση, κόμματα και Αυτοδιοίκηση, να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων,
συμφωνώντας στην εφαρμογή των αρχών της αποκέντρωσης. Άλλωστε, το μεγάλο
πλεονέκτημα για τον θεσμό είναι ότι σήμερα όλα τα κόμματα διακηρύσσουν τη
στήριξή τους προς τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. Κάτι που δεν συνέβαινε πριν από
4 χρόνια….