Χαρμόσυνα νέα για ανέργους

Η Ευρώπη κερδίζει τη μάχη κατά της ανεργίας; Αν και είναι ακόμη νωρίς για
τέτοια συμπεράσματα, καλές ειδήσεις έρχονται από παντού.

ΜΙΑ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ της ανοδικής τάσης που παρουσίασε τα τελευταία χρόνια η ανεργία
παρατηρείται σήμερα στην Ευρώπη και μάλιστα στην καρδιά της ηπείρου: η πτώση
της ανεργίας είναι γενική. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στατιστικά δεδομένα, στη
Γερμανία, καθώς και στη Γαλλία, έπεσε κάτω από το 12%.

Οι αριθμοί αντικατοπτρίζουν μία νέα πραγματικότητα. Μετά τις «περιφερειακές»
χώρες, οι οποίες εδώ και μερικά χρόνια βρίσκονται μέσα σε έναν «ενάρετο»
οικονομικό κύκλο που δημιουργεί απασχόληση (Ιρλανδία, Πορτογαλία, Δανία,
Ολλανδία, Βρετανία και Ισπανία), έρχεται τώρα η σειρά των χωρών του ευρωπαϊκού
«πυρήνα». Η αντιστροφή της τάσης είναι εμφανής στη Γαλλία και τη Γερμανία.

«Μία σημαντική μείωση των ανέργων κατά ένα εκατομμύριο προβλέπεται για την
Ευρωπαϊκή Ένωση, χάρη στην αύξηση της απασχόλησης κατά 1% ετησίως, το
μεγαλύτερο ποσοστό από το 1990», αναφέρει ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας
και Αναπτύξεως στις «Οικονομικές Προοπτικές» (Ιούνιος 1998).

Η ΓΑΛΛΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Η μείωση της ανεργίας έρχεται ως αποτέλεσμα της δημιουργίας πολλών θέσεων
εργασίας στη Γαλλία. Στη Γερμανία, δεν παρουσιάζεται ακόμη αύξηση της
απασχόλησης, αφού οι γερμανικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να τηρούν
περιοριστική πολιτική, στην προσπάθειά τους να βελτιώσουν την παραγωγικότητα.

Οι πολιτικοί ηγέτες σπεύδουν να οικειοποιηθούν τη δόξα για τα καλά
αποτελέσματα. Όμως, αν η ανεργία μειώνεται σε όλη την Ευρώπη, αυτό οφείλεται
κυρίως στην αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του
ΟΟΣΑ, θα ανέλθει στο 2,7% το 1998. Αν η κατάσταση της απασχόλησης βελτιώνεται,
είναι γιατί το γενικότερο μακροοικονομικό περιβάλλον έχει αλλάξει σημαντικά
στην Ευρώπη: ο ρόλος του είναι πολύ πιο καθοριστικός από οποιεσδήποτε
διαρθρωτικές αλλαγές προωθούν οι κυβερνήσεις.

ΔΟΛΑΡΙΟ – ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ

Η άνοδος του δολαρίου από το 1995 βελτίωσε την εξαγωγική ανταγωνιστικότητα των
ευρωπαϊκών οικονομιών. Οι τιμές των ευρωπαϊκών προϊόντων ήταν πριν από δύο
χρόνια 40% ακριβότερες από τις αμερικανικές. Σήμερα, είναι μόλις 10%
ακριβότερες. Δεύτερος θετικός παράγοντας είναι ότι η δημοσιονομική πειθαρχία,
που επέβαλαν τα κριτήρια του Μάαστριχτ, δεν είναι πια το ίδιο περιοριστική.
«Το 1997, η προσπάθεια δημοσιονομικής πειθαρχίας είχε περιορίσει την ανάπτυξη
στο 1,3%. Σήμερα, η δημοσιονομική πολιτική είναι ουδέτερη», υπογραμμίζει ο
Ολιβιέ Πασέ, οικονομολόγος του Γαλλικού Παρατηρητηρίου Οικονομικών Συγκυριών.
Τρίτος θετικός παράγοντας είναι η πτώση των ευρωπαϊκών επιτοκίων, η οποία
κατέστη εφικτή με τη δρομολόγηση του ευρώ. Αυτοί οι τρεις παράγοντες μαζί
εξηγούν την επιτυχία που καταγράφεται σήμερα στο μέτωπο της ανεργίας.

ΤΟ ΠΑΡΤ-ΤΑΪΜ

Η ανάπτυξη αναμφίβολα δημιουργεί περισσότερες θέσεις εργασίας από ό,τι νόμιζαν
άλλοτε. «Η σχέση ανάμεσα στην ανάπτυξη και την απασχόληση ενισχύθηκε με την
καθιέρωση συμβάσεων ορισμένου χρόνου και τη μερική απασχόληση», εξομολογείται
στο περιβάλλον της η Γαλλίδα υπουργός Εργασίας Μαρτίν Ομπρί. Ο πολλαπλασιασμός
των συμβάσεων ορισμένου χρόνου απέδωσε καρπούς, παρά τις προσπάθειες της
σοσιαλιστικής κυβέρνησης να συνδυάσει το μοντέλο της μερικής απασχόλησης με τη
μείωση των ωρών εργασίας και να ενισχύσει την ανάπτυξη με στήριξη της ζήτησης.
«Σήμερα, αρκεί ανάπτυξη 1,5% για να δημιουργήσει απασχόληση», λένε στελέχη της
κυβέρνησης Ζοσπέν.

Επίσης, στη Γερμανία, η προώθηση της μερικής απασχόλησης έφερε θετικά
αποτελέσματα. Στην Ισπανία, οι νέες θέσεις εργασίας αφορούν κυρίως σε μερική
απασχόληση. Φαίνεται ότι η ηπειρωτική Ευρώπη, κατά το αγγλοσαξονικό πρότυπο,
είναι τώρα σε θέση να μειώσει τη διάρκεια της ανεργίας: η πιθανότητα να χάσει
κανείς τη δουλειά του δεν είναι μεγαλύτερη από την πιθανότητα να ξαναβρεί δουλειά.

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

Πάντως, οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι, όπως αυτοί του ΟΟΣΑ, παροτρύνουν τους
Ευρωπαίους να αντιμετωπίσουν πιο επιθετικά τη «διαρθρωτική ανεργία» τους, με
μία εκ βάθρων μεταρρύθμιση του συστήματος πρόνοιας. Ο ΟΟΣΑ υπογραμμίζει ότι η
ανεργία των «δεκαπέντε» θα σταθεροποιηθεί στο 10,5% το 1999, έναντι 7% των
χωρών της ζώνης του οργανισμού. Με άλλα λόγια, με δεκαοκτώ εκατομμύρια
ανέργους, «η ανεργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα παραμείνει ένα σοβαρό οικονομικό
και κοινωνικό πρόβλημα».