[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΔΥΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ για την επικύρωση της Συνθήκης του Άμστερνταμ που έγιναν τις
τελευταίες ημέρες, αποκάλυψαν το μείζον πρόβλημα νομιμοποίησης που
αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Και τα δύο δημοψηφίσματα, το ένα στην
Ιρλανδία και το άλλο στη Δανία, έδωσαν θετικά αποτελέσματα, πράγμα που καθιστά
σχεδόν βέβαιο ότι η νέα Συνθήκη τελικά θα εφαρμοσθεί. Αλλά, αν και θετικά, και
τα δύο δημοψηφίσματα αποκάλυψαν σημαντικά αποθέματα δυσαρέσκειας στα εκλογικά
σώματα των δύο χωρών, δυσαρέσκεια που βεβαίως εκφράζεται και σε άλλες
χώρες-μέλη της Ένωσης.

Στη Δανία μόνο το 55,1% όσων προσήλθαν στις κάλπες ψήφισαν υπέρ της νέας
Συνθήκης. Στην Ιρλανδία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 62%, σημαντικό μεν, αλλά το
χαμηλότερο σε μια χώρα με παραδοσιακά έντονο φιλεοευρωπαϊκό προσανατολισμό.
Υπάρχει επομένως «κάτι σάπιο» στη σχέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ευρωπαϊκή
κοινωνία. Η Ένωση οφείλει να λάβει σοβαρά υπόψη τα σημαντικά μηνύματα που
προκύπτουν από τα δύο δημοψηφίσματα. Και τα μηνύματα δεν βρίσκονται στην
θετική ψήφο, αλλά στο μέγεθος της δυσαρέσκειας που υπάρχει στην ευρωπαϊκή
κοινωνία για τη διαδικασία της ενοποίησης.

Αυτό σημαίνει ουσιαστικά ότι η Ένωση θα πρέπει να αναπτύξει νέες πρωτοβουλίες,
νέες τεχνικές και κυρίως νέες πολιτικές που θα της επιτρέψουν να διευρύνει την
υποστήριξη των πολιτών της, που θα επιτρέψουν δηλαδή την ισχυροποίηση των
νομιμοποιητικών βάσεων πάνω στις οποίες στηρίζεται. Χωρίς ισχυρή δημοκρατική
νομιμοποίηση η Ένωση δεν μπορεί βεβαίως να προχωρήσει στην εκπλήρωση των
στόχων της. Προς την κατεύθυνση αυτή μπορεί να γίνουν πολλά.

Το σημαντικότερο όμως που πρέπει να γίνει, είναι να καταστεί η Ένωση «ορατός
και αποτελεσματικός συντελεστής» για την επίλυση των προβλημάτων των Ευρωπαίων
πολιτών. Θα πρέπει ακόμη να ξεκαθαρισθεί με συνταγματικό τρόπο ότι η Ευρωπαϊκή
Ένωση δεν απειλεί την εθνική και πολιτιστική ιδιαιτερότητα των κρατών-μελών
που τη συγκροτούν. Το αντίθετο, η Ένωση συνιστά απάντηση στις ισοπεδωτικές
δυνάμεις της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Για όλα αυτά χρειάζονται νέες
πρωτοβουλίες και νέες ιδέες στις οποίες και η Ελλάδα μπορεί να συμβάλει.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.