Το κομπιούτερ ζητάει… συγγνώμη για την προσβολή

Και τι θα έλεγαν οι συνέλληνες, αν γνώριζαν ποια είναι τα συνώνυμα του
«Έλληνας» (grec) στο ηλεκτρονικό λεξικό Microsoft σε όλες τις γαλλόφωνες
εκδόσεις του Word 5, 6 και Word ’95.

ΚΡΑΤΗΣΤΕ την αναπνοή σας, καθίστε και διαβάστε: «Απατεώνας, ζαβολιάρης,
κλέφτης, παραχαράκτης, κατεργάρης, ληστής, πειρατής».

Κοιτάμε στο ίδιο λεξικό, στην αγγλική του εκδοχή, κι εκεί διαπιστώνουμε πως ως
συνώνυμα του Greek αναφέρονται τα πολύ καθωσπρέπει: «Ομηρικός ή κλασικός».
Επιστρέφουμε στα γαλλικά για να δούμε συνώνυμα άλλων λαών και να
παρηγορηθούμε. Δεν υπάρχουν. Το «Άγγλος» δεν έχει συνώνυμα. Το «Γάλλος» έχει
το «ρομαντικός» ή «γαλλο-ρομαντικός». Το «Βέλγος» είναι χωρίς συνώνυμα. Όπως
και το «Αμερικανός» ή το «Ινδός» ή το «Άραβας» ή το «Γερμανός». Το «Εβραίος»
έχει «σημιτικός, ισραηλινός».

Άρα είμαστε η μόνη φυλή του κόσμου που τη συνοδεύει μια αρμαθιά από
προσβλητικά συνωνυμικά επίθετα.

Στη θέση μου τι θα κάνατε; Σίγουρα αυτό που έκανα κι εγώ. Ένα γράμμα. Προς τον
πρόεδρο της Microsoft Γαλλίας, 18, av. Quebec, 91957 Les Ulis Gedex. Παρίσι, 9
Δεκεμβρίου 1996.

«Κύριε,

κατάπληκτος διαπίστωσα ότι στο Λεξικό των Συνωνύμων της Microsoft Word 6, 7
συνώνυμα στο λήμμα “Έλληνας” είναι τα… λύματα “απατεώνας, ζαβολιάρης,
κλέφτης, παραχαράκτης, κατεργάρης, ληστής, πειρατής”, ενώ στην αγγλική εκδοχή
του ίδιου λεξικού τα συνώνυμα είναι “ομηρικός ή κλασικός”.

Σας ευχαριστώ για τα μέτρα που προτίθεσθε να λάβετε όσο το δυνατόν πιο
σύντομα, ώστε παρόμοια προσβλητικά κι εκτός τόπου επίθετα για μία χώρα και τον
λαό της, να απαλειφθούν.

Περιμένω την απάντησή σας σε λιγότερο από οκτώ εργάσιμες ημέρες.

Αναμένω με τεταμένες τις κεραίες της προσοχής μου την απάντησή σας».

Πράγματι, η απάντηση ήρθε αστραπή.

«Κύριε,

λάβαμε το γράμμα σας από 9 Δεκεμβρίου 1996, του οποίου το περιεχόμενο
απορρόφησε ολόκληρη την προσοχή μου.

Όπως το εντοπίσατε, η γαλλική έκδοση του λεξικού των συνωνύμων Microsoft 6 και
Microsoft 7 αποδίδει από λάθος στη λέξη “grec” μία σειρά επιθέτων παντελώς ακατάλληλων.

Θέλουμε σε κάθε περίπτωση να σας διαβεβαιώσουμε για τον εντελώς αθέλητο
χαρακτήρα αυτών των αξιολύπητων αναφορών. Η Microsoft εκδίδει τα λογισμικά της
σε πολυάριθμες χώρες, σε 17 γλώσσες. Το τμήμα “λεξικό” (συμπεριλαμβανομένων
των συνωνύμων και της γραμματικής διόρθωσης) αυτού του έργου έχει,
τοιουτοτρόπως, αποκτηθεί από εξωτερικούς προμηθευτές, χωρίς η συνολικότητα του
περιεχομένου του να μπορεί να είναι ­ θα το αντιλαμβάνεσθε ­ πλήρως
επαληθευμένη στο επίπεδο της επεξεργασίας στην έδρα μας στο Seattle (ΗΠΑ).
Επιπλέον, η προσέγγιση των συνωνύμων παρέχει την επικίνδυνη ευκαιρία της
ομαδοποίησης των ακροτήτων του λαϊκού γλωσσικού ιδιώματος που ξεπερνά πολλές
φορές τη σημασία και την κοινή του χρήση. Είχατε την καλοσύνη να εντοπίσετε
ένα από αυτά τα λάθη, γιατί περί λάθους πρόκειται, και αναλαμβάνουμε πλήρως
την ευθύνη.

Από σήμερα κάνουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να διορθώσουμε ό,τι μπορεί να
γίνει κάτω από τις καλύτερες συνθήκες. Μια πρώτη επαφή με τη μητέρα-επιχείρηση
μάς κάνει πράγματι να φοβόμαστε ότι μια μερική παρέμβαση στο κέντρο ενός
λήμματος ή ενός ορισμού δεν είναι τεχνικά δυνατή, οπότε η προτεινόμενη λύση
είναι η ολική διαγραφή του λήμματος.

Εργαζόμαστε ήδη πάνω σε αυτό το θέμα και ελπίζουμε να καταλήξουμε σε μια
ευτυχή λύση μέσα στις καλύτερες προθεσμίες.

Επαναλαμβάνουμε τις συγγνώμες μας και κ.τ.λ.».

Ο.ε.δ. Στο Word ’97 δεν υπάρχει συνώνυμο στο «Έλληνας». Γι’ αυτό και χάρηκα
πολύ όταν το αμερικανικό Κογκρέσο κατέβασε τη φραγή, όπως λένε για τις
εισερχόμενες κλήσεις της κινητής τηλεφωνίας, στο μονοπώλιο του Μπιλ Γκέιτς,
δηλαδή στη Microsoft. Διότι δεν είναι δυνατόν από το Seattle των ΗΠΑ να
παράγεται πολιτισμός χωρίς τη δυνατότητα άλλης επιλογής προγράμματος. Στο
Seattle, όπως είναι γνωστόν, αναπτύσσονται οι υψηλότερες θερμοκρασίες του
καλοκαιριού και αυτό, παρ’ όλα τα κλιματιστικά μηχανήματα, δεν είναι δυνατόν
να μην επηρεάζει τους εγκεφάλους.

Την ίδια παρέμβαση είχα κάνει πριν από δέκα χρόνια, πάλι σε προγράμματα
επεξεργασμένα στην αλλοδαπή, για την καταγωγή του Ηράκλειτου, ναι, του αρχαίου
προσωκρατικού φιλοσόφου, του «πάντα ρει», που τον ανέφεραν ως «Φοίνικα». Ενώ
είναι Έλλην.

Αυτά για να παρηγορηθούμε για τους «Βούλγαρους». «Βούλγαρε Λαμπράκη, θα
πεθάνεις», ούρλιαζαν οι παρακρατικοί στη διασταύρωση Ερμού και Βενιζέλου, στη
Θεσσαλονίκη, πριν από τριάντα πέντε χρόνια. Ως «Βούλγαροι» αναφέρονται από το
παρακράτος και όλοι οι αριστεροί. Αλλά με την απαγωγή του γόνου Bulgari του
κοσμηματοπώλη στη Ρώμη, το ’74, συνέπεσε και η Μεταπολίτευση στην Ελλάδα,
οπότε «απήχθη» και η κραυγή για να ξαναεμφανιστεί στα γήπεδα το ’94 ως
«συνέπεια μίας παλαιάς ιστορίας».