ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Να γίνεσαι αόρατος

Στην Κολομβία. Να αφήνεις το «κύκλωμα», να χάνεσαι ­ και να σωπαίνεις

Να φεύγεις. Να ταξιδεύεις «παράνομα». Να βγαίνεις από το πετσί σου χωρίς να
λες σε κανέναν τίποτα. Να αφήνεις το «κύκλωμα» για να χάνεσαι σε άλλα,
άγνωστα, υπόγεια. Κι όταν επιστρέφεις, τα καλύτερα να μην τα λες. Να τα κρύβεις.

ΣΤΑ ΜΕΣΑ της δεκαετίας του ’20, η νεαρή Γαλλίδα Μαρύζ Σουαζύ αποφάσισε
να εκπληρώσει το όνειρό της: να περάσει ένα μήνα με τους μοναχούς του Αγίου
Όρους. Χρειάστηκε βέβαια να κάνει θυσίες. «Πήγα στον δόκτορα Νοέλ και μου
έκοψε το στήθος», γράφει στο βιβλίο της «Ένας μήνας μεταξύ των ανδρών» που
κυκλοφόρησε το 1929 από τις Editions de France. Έπειτα βρήκε ένα γιατρό στην
Κωνσταντινούπολη που της τοποθέτησε ένα ψεύτικο πέος. Κι αυτό, γιατί «στον Άθω
δεν απαγορεύονται μόνο οι γυναίκες, αλλά και οι ευνούχοι. Όταν οι μοναχοί
έχουν αμφιβολίες για το φύλο ενός επισκέπτη, του ζητούν να ανακουφιστεί
μπροστά τους. Χρειαζόμουν έτσι ένα εργαλείο καθ’ όλα τέλειο». Άλλαξε τη
συμπεριφορά της, τις κινήσεις της, το χτένισμά της, κόλλησε κι ένα μουστάκι.
Και τα κατάφερε.

Ο Καρλ Μάυ, ένας συγγραφέας του προηγούμενου αιώνα εξίσου δημοφιλής στη
Γερμανία με τον Ιούλιο Βερν στη Γαλλία, δεν έφυγε από τη Δρέσδη παρά για να
περάσει μερικά χρόνια στη φυλακή για κλοπές και απάτες. Αυτό δεν τον εμπόδισε
να γράψει καταπληκτικά ταξιδιωτικά βιβλία για μέρη στα οποία δεν πήγε ποτέ, να
δημοσιεύσει «ζωντανές» φωτογραφίες του που δεν τραβήχτηκαν ποτέ, ακόμη και να
χαρίσει στην πόλη του το πρώτο ευρωπαϊκό μουσείο ­ απολύτως φανταστικό ­
αφιερωμένο στην κατάκτηση της Δύσης.

Η Σουαζύ και ο Μάυ, γράφει ο βιβλιοκριτικός της «Μοντ», είναι δύο ακραία
παραδείγματα μιας νέας ανθρωπολογίας του ταξιδιού που οφείλει πολλά στον
Ζαν-Ντιντιέ Υρμπαίν. Στα δύο προηγούμενα βιβλία του, ο συγγραφέας ανέλυε τις
δύο σύγχρονες μορφές του ταξιδιού αναψυχής: τον τουρισμό και τον παραθερισμό,
το σύνδρομο του Φιλέα Φογκ και το σύνδρομο του Ροβινσώνα Κρούσου, τον
παρορμητικό νομαδισμό και τον νομαδισμό που διακόπτεται από το όνειρο της
εγκατάστασης. Το τρίτο του βιβλίο («Ταξιδιωτικά μυστικά», εκδ. Payon)
προσθέτει μια διάσταση που βρίσκεται πιο κοντά στη λογοτεχνία: ταξιδεύεις όχι
τόσο για να βλέπεις, όσο για να γίνεσαι αόρατος.

Ταξιδεύεις για να γνωρίσεις τον εαυτό σου, τα όριά σου, τις δυνατότητες του
σώματός σου, την αντίστασή σου στον πόνο. Ταξιδεύεις προς το αυθεντικό,
αναζητώντας το σε μια συνοικία της μεγαλούπολης, σε μια φυλή της Αμαζονίας ή
σ’ έναν τόπο που δεν αρμόζει στην κοινωνική σου τάξη, στο φύλο σου ή το
επάγγελμά σου. Αλλάζεις ταυτότητα. Λίγη σημασία έχει τελικά πού πας ­ μπορεί
και να μην πας πουθενά.

Όπως έλεγε ο Montaigne: «Σ’ αυτούς που μου ζητούν να εξηγήσω τα ταξίδια μου,
απαντώ ότι γνωρίζω καλά από τι δραπετεύω, όχι όμως και τι αναζητώ. Κερδίζεις
πάντα αλλάζοντας μια κακή κατάσταση με μια αβέβαιη κατάσταση».