ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ο άλλος Μάης

Ας είμαστε ειλικρινείς. Κανένας καθημερινός άνθρωπος, ιδιαίτερα μάλιστα αν
συμβαίνει να ταλαιπωρείται από τις πρόσφατες απεργίες, δεν νοιάζεται για το
καθεστώς ιδιοκτησίας της Ιονικής και της Ολυμπιακής. Είτε με το κράτος είτε με
ιδιώτες ιδιοκτήτες, οι σχέσεις των εταιρειών αυτών με τους πολίτες και την
κοινωνία μένουν ίδιες και απαράλλακτες.

ΑΛΛΩΣΤΕ, πριν από τις πρόσφατες κινητοποιήσεις ελάχιστοι ήταν εκείνοι που
γνώριζαν ότι η Ιονική ανήκει στο κράτος, όπως ελάχιστοι γνωρίζουν πού ανήκει η
Τράπεζα Αττικής. Τα χαρακτηριστικά τους ελάχιστα διαφέρουν και οι υπηρεσίες
τους παρέχονται με τον ίδιο απρόσωπο και γραφειοκρατικό τρόπο. Μάταια λοιπόν
και τα συνδικαλιστικά τους όργανα, σε στιγμές ανακατατάξεων και αλλαγών ­ όπως
είναι η τωρινή ­ προσπαθούν να αποκτήσουν συμπάθειες ή να κερδίσουν τη
συμπαράσταση του κόσμου. Η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών θα συνεχίσει να
βλέπει τον αγώνα τους ως υπόθεση εξωτερική, ως υπόθεση μιας συντεχνίας, όπως
είπε και ο Πρωθυπουργός, της οποίας τα συμφέροντα μας είναι ξένα, αν δεν
ανταγωνίζονται τα δικά μας. Γιατί πράγματι τα λεγόμενα κεκτημένα, για τα οποία
κόπτονται και πολλοί «αριστεροί», είναι συχνά προνόμια που αφαιρούνται από το
ευρύτερο κοινωνικό σύνολο ή από επενδύσεις δημόσιας ωφέλειας, όπως είναι η
Παιδεία, η κοινωνική πρόνοια και το περιβάλλον.

Με την έννοια δε αυτή, δεν φαντάζει και πολύ προοδευτικό να συμπαρατάσσεται
κανείς με μια κοινωνική τάξη όταν αυτή δεν έχει να επιδείξει άλλο από την
αγωνία της μήπως κάποια στιγμή απολέσει το καθεστώς προστασίας και ασφαλείας
που μέχρι τώρα της προσέφερε το Δημόσιο. Και βέβαια δεν είναι ευχάριστο να
τίθενται εν αμφιβόλω κάποιες θέσεις εργασίας. Όμως ποιας εργασίας; Και ποιας
παραγωγής; Πότε ασχολήθηκαν οι συνδικαλιστές, οι οποίοι εξανίστανται σήμερα
για τις αποκρατικοποιήσεις, με την ποιότητα και το είδος του προϊόντος που
παρήγαγαν μέχρι σήμερα οι οργανισμοί των οποίων τα συμφέροντα υπεραμύνονται;
Και πώς ελπίζουν να βρουν συμμαχίες όταν ο κορπορατισμός είναι το μόνο που
συγκράτησαν από τις λίγες ­ αλλ’ οπωσδήποτε υπαρκτές ­ ένδοξες στιγμές στην
ιστορία του εργατικού κινήματος;

Αν ο Μάης του ’68 αποκτά, τριάντα χρόνια μετά, μια οντολογική επικαιρότητα δεν
είναι μόνο γιατί μας ξαναφέρνει στον νου την εικόνα μιας φλογερής εξέγερσης. Η
κυριότερη συμβολή του είναι ίσως η αναδιατύπωση της σχέσης των ανθρώπων με την
εργασία τους, με τη σφαίρα της οικονομίας και της παραγωγής. Το «Produire
autrement» ήταν ένα από τα συνθήματα μιας πορείας που άρχιζε από τα
Πανεπιστήμια και τελείωσε στις αίθουσες των εργοστασίων και τα γραφεία των
υπαλλήλων του τριτογενούς. Είναι η κραυγή που λίγα χρόνια αργότερα θα θρέψει
το κίνημα της αυτοδιαχείρισης, την οποία ο μεγάλος στοχαστής Ανρί Λεφέβρ θα τη
χαρακτηρίσει ως τον νέο δρόμο προς την πραγματική επανάσταση. Αυτήν, δηλαδή,
που αναιρώντας τις αγκυλώσεις της πολιτικής γραφειοκρατίας (στη σοσιαλιστική ή
την καπιταλιστική της εκδοχή) ξαναδίνει νόημα στη ζωή και περιεχόμενο στους
κοινωνικούς αγώνες. «Χωρίς την αυτοδιαχείριση», γράφει το 1979 ο Λεφέβρ, «δεν
είναι δυνατή η ουσιαστική ανάπτυξη και η πραγμάτωση της ελευθερίας. Για να
γίνει αυτό πρέπει οι άνθρωποι να αποφασίσουν να πάρουν την οργάνωση της
καθημερινότητας στα χέρια τους, πρέπει να οικειοποιηθούν την ίδια τους τη ζωή,
βάζοντας τέλος στο κενό που βρίσκεται ανάμεσα στην τεχνική κυριαρχία του
εξωτερικού κόσμου και τη στασιμότητα των πρακτικών σχέσεων, ανάμεσα στην
κυριαρχία πάνω στην υλική φύση και την αθλιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης».

Άσχετο με το θέμα της παρούσης επικαιρότητας θα μου πείτε. Όχι και τόσο. Στα
μέσα της δεκαετίας του ’90 το οικολογικό κίνημα της Γερμανίας φτιάχνει τη δική
του πράσινη τράπεζα. Οι πελάτες της αποδέχονται ένα υψηλότερο επιτόκιο, αφού
τα κέρδη από τις συναλλαγές θα τροφοδοτήσουν εναλλακτικές επενδύσεις, ήπιες
πηγές ενέργειας και φιλικές προς το περιβάλλον επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.

Αν λοιπόν η ελπίδα δεν πέθανε, οφείλουμε να της δίνουμε υπόσταση με κάθε
ευκαιρία. Έτσι οι κοινωνικοί αγώνες δεν θα γίνονται «για την τιμή των όπλων»,
αλλά την αναδιατύπωση του «δημοκρατικού ελέγχου στη βάση». Και αυτό δεν μπορεί
παρά να είναι υπόθεση των ίδιων των εργαζόμενων.