ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Διαβατήριο στις χρηματαγορές

Η φετινή έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την κατάσταση και τις
προοπτικές της ελληνικής οικονομίας υπογραμμίζει με εντυπωσιακό τρόπο την
ευνοϊκή αλλαγή του διεθνούς περιβάλλοντος, μέσα στο οποίο κινείται η χώρα μας.

Η επιτυχής οικονομική πολιτική των τελευταίων ετών, που εκφράζεται με τη
σταθερή βελτίωση όλων των δεικτών, έχει αποκαταστήσει το κύρος της ελληνικής
οικονομίας, η οποία κέρδισε πλέον την εμπιστοσύνη των αγορών και έκφραση αυτής
της θετικής μεταστροφής αποτελούν πλέον οι ευνοϊκές εκθέσεις των διεθνών οργανισμών.

Βέβαια, η μεταστροφή αυτή είχε αρχίσει από πέρυσι και ίσως και το 1996, όμως
τώρα το ΔΝΤ δεν περιορίζεται να περιγράψει την ικανοποιητική πορεία της
οικονομίας και τις ευοίωνες προοπτικές της, αλλά σπεύδει να υπογραμμίσει ότι η
πορεία σύγκλισης είναι εξασφαλισμένη, ότι οι στόχοι του Μάαστριχτ είναι
επιτεύξιμοι και συνεπώς η ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ, μέσα στις προθεσμίες
που έχει θέση η κυβέρνηση, είναι σίγουρη.

Είναι προφανές ότι η εκτίμηση αυτή του ΔΝΤ δεν είναι απλώς ένα άριστο
πιστοποιητικό για την ελληνική οικονομία από τον πλέον σοβαρό διεθνή
οργανισμό, αλλά και ένα πληρωμένο εισιτήριο πρόσβασης της χώρας μας με
ευνοϊκούς όρους σε όλες τις διεθνείς χρηματαγορές. Όταν μάλιστα η χώρα μας για
να κερδίσει τη σύγκλιση έχει θέση υψηλούς αναπτυξιακούς στόχους, την
πραγματοποίηση των οποίων στηρίζει σε μεγάλα επενδυτικά προγράμματα, είναι
φανερό ότι έχει σημασία να μας εμπιστεύονται οι διεθνείς αγορές και να μας
δανείζουν με επωφελείς όρους ή να τοποθετούν κεφάλαιά τους σε ελληνικούς
κρατικούς τίτλους. Αν κρίνουμε από τη μεγάλη επιτυχία που είχε προχθές η
διάθεση των 15ετών κρατικών ομολόγων και από το υψηλό ενδιαφέρον ξένων
θεσμικών επενδυτών για μετοχές της Εθνικής Τράπεζας, τότε ήδη η διεθνής
χρηματαγορά διοχετεύει κεφάλαια στην Ελλάδα.

Επειδή όμως όσο και θερμή να είναι η συνηγορία του ΔΝΤ, ο σχολιασμός για την
έκθεση πιθανόν να εστιασθεί στην παρατήρησή της ότι υπάρχει κίνδυνος
υπερθέρμανσης στην οικονομία και γι’ αυτό πρέπει να περικοπούν οι δαπάνες του
προγράμματος δημοσίων επενδύσεων, έχει ενδιαφέρον να περιγράψουμε αυτές τις
ανησυχίες του ΔΝΤ για να διαπιστώσουμε αν έχουν βάση ή όχι.

Όπως είναι γνωστό, όταν μιλάμε για μια οικονομία σε κατάσταση υπερθέρμανσης
εννοούμε μια οικονομία που έχει εξαντλήσει την παραγωγική της δυναμικότητα και
εν τούτοις «ντοπάρεται» από την κυβέρνηση με χρηματοδοτήσεις, καταναλωτικά
δάνεια, υψηλούς μισθούς, κ.λπ. προκειμένου να επιτύχει ακόμη υψηλότερους
ρυθμούς ανάπτυξης. Όταν αυτό συμβαίνει, τότε οι πρώτες παρενέργειες
εκδηλώνονται με αύξηση του πληθωρισμού και διεύρυνση του ελλείμματος του
ισοζυγίου πληρωμών, πράγμα που αναγκάζει τις κυβερνήσεις να πάρουν στη
συνέχεια συσταλτικά μέτρα (αύξηση επιτοκίων, περικοπή δημοσίων δαπανών κ.λπ.),
τα οποία και ρίχνουν την οικονομία σε ύφεση. Η υπερθέρμανση είναι σύνηθες
φαινόμενο σε ανεπτυγμένες οικονομίες, όπως στις ΗΠΑ και τη Γερμανία, όπου
ακριβώς γι’ αυτόν το λόγο αυξάνουν οι κεντρικοί τραπεζίτες (οι περίφημοι κ.κ.
Άλαν Γκρίνσπαν και Χανς Τιτμάγιερ) τα προεξοφλητικά επιτόκια.

Στην Ελλάδα είναι γεγονός ότι από το 1994 και μετά ο ρυθμός της ανάπτυξης
επιταχύνεται και ήδη φέτος θα έχουμε αύξηση του ΑΕΠ σε πραγματικούς όρους 3,5%
για να φθάσουμε το 2000 στο 5%. Μοχλός αυτής της ανάπτυξης είναι οι επενδύσεις
και δη οι δημόσιες και ακριβώς αυτό δείχνει ότι ο κίνδυνος υπερθέρμανσης της
οικονομίας είναι ελάχιστος, αν όχι ανύπαρκτος.

Πρώτον, γιατί η επένδυση είναι μια υγιής μορφή δαπάνης σε σχέση με την
κατανάλωση, που όντως αν είναι υπερβολική προκαλεί με την αυξημένη ζήτηση
άνοδο τιμών. Αντίθετα, η επένδυση, συμβάλλοντας μεσοπρόθεσμα στην αύξηση της
προσφοράς, δρα τελικά αντιπληθωριστικά. Δεύτερον, γιατί σε μεγάλο βαθμό οι
επενδύσεις και μάλιστα οι δημόσιες επενδύσεις χρηματοδοτούνται από το
εξωτερικό και μάλιστα με δωρεάν κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνεπώς, δεν
υπάρχει περίπτωση να διευρυνθεί το έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρωμών.

Αλλά πέραν αυτών των οικονομολογικών επιχειρημάτων, περισσότερη αξία έχει η
πραγματική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας. Από τις έρευνες του ΙΟΒΕ
προκύπτει ότι η ελληνική βιομηχανία σε ποσοστό 30% τουλάχιστον έχει
αναξιοποίητο ή αργούν παραγωγικό δυναμικό. Και ακόμη περισσότερο με 400.000
ανέργους, είναι αστείο να μιλάμε για κίνδυνο υπερθέρμανσης της οικονομίας.