Σπίτι του… ήλιου στην Πλατεία Κοτζιά

Η μακέτα δείχνει ένα κτίριο έκτασης 1.000 τετραγωνικών μέτρων, σημαντικό μέρος του οποίου απλώνεται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους

Το πείραμα αφορούσε την Αθήνα, αλλά ήταν απλώς μια «άσκηση επί χάρτου».
Απέσπασε, βέβαια, σημαντική ευρωπαϊκή διάκριση. Πιο συγκεκριμένα, είχε να
κάνει με έναν φανταστικό «διάλογο» ανάμεσα στην παλαιά και την μοντέρνα αρχιτεκτονική.

ΕΝΑ ηλιακό κτίριο, αντιμέτωπο με τα υπόλοιπα νεοκλασικά. Όπως εκείνα που
δεσπόζουν στην πολυσύχναστη Πλατεία Κοτζιά.

Το θέμα του πρόσφατου διαγωνισμού, στον οποίο μετείχε και μία ομάδα φοιτητών
της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ήταν η κατασκευή
ενός ηλιακού κτιρίου. Στον διαγωνισμό αυτό, όπου έλαβαν μέρος αντίστοιχες
σχολές από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατατέθηκαν συνολικά περί τις 100
μελέτες. Οι κριτές, που αποτελούνταν από καθηγητές της Αρχιτεκτονικής,
απένειμαν την κορυφαία διάκριση στην εργασία που έφτιαξε η συγκεκριμένη ομάδα,
αποτελούμενη από τον Δημήτρη Αθανασόπουλο, τον Δημήτρη Διαμαντάκο και τον Θέμη Ζούζουλα.

Η εισήγηση προς τους φοιτητές, να επιχειρήσουν την τοποθέτηση του κτιρίου στην
Πλατεία Κοτζιά, ανήκε στον ομότιμο καθηγητή του ΕΜΠ κ. Διονύση Ζήβα, που λέει
ότι «έχω μια ιδιαίτερη εμμονή προς αυτήν την πλατεία». Και έτσι οι φοιτητές
άρχισαν να δουλεύουν, κάτω από το πρίσμα των ιδιαιτεροτήτων που παρουσιάζει η
δεύτερη αυτή, μεγαλύτερη σε έκταση, πλατεία της Αθήνας.

Η μακέτα που ολοκληρώθηκε έδειχνε ένα κτίριο εκτάσεως 1.000 τετραγωνικών
μέτρων, σημαντικό μέρος του οποίου απλωνόταν κάτω από την επιφάνεια του
εδάφους. «Επρόκειτο για ένα οικοδόμημα με γυάλινες εξωτερικές επιφάνειες,
κατασκευασμένο βάσει των αρχών που υπαγορεύουν οι ήπιες μορφές ενέργειας». Για
να θερμαίνεται από τον ήλιο αλλά και να δροσίζεται εκμεταλλευόμενο τα ρεύματα
του αέρα. «Το τοποθετήσαμε κατά τέτοιον τρόπο, ώστε ο περαστικός να μπορεί να
το θαυμάσει στην ολότητά του, να διασχίζει άνετα κάθε ελεύθερο χώρο της
πλατείας, να μην νιώθει ότι οι όψεις των άλλων νεοκλασικών οικοδομημάτων
υπερκαλύπτονται και πως δεν αναδεικνύονται».

Οι ίδιοι οι φοιτητές θεώρησαν πως, μέσα και από τη λειτουργικότητα που
προσέδωσαν στο κτίριο, θα μπορούσε η πλατεία να επαναποκτήσει την ιστορικότητά
της, τον στόχο για τον οποίο κατασκευάστηκε. «Δηλαδή να κερδίσει ξανά ένα
κομμάτι της αναψυχής του κόσμου. Οι πολυπολιτισμικές δραστηριότητές του θα
συνέφεραν σ’ αυτό».

Την ώρα βέβαια που τα γεωμετρικά όργανα έπαιρναν τις θέσεις τους πάνω στο
χαρτί, η φαντασία των φοιτητών κλήθηκε να αντιμετωπίσει το αυτονόητο για
πολλούς δίλημμα: «πώς ένα τέτοιο κτίριο θα μπορούσε να αφομοιωθεί από τον
χαρακτήρα αυτής της πλατείας;».

Κατέληξαν λέγοντας πως άλλο πράγμα είναι ο σεβασμός στη διατήρηση ενός
μνημειακού χαρακτήρα κτίσματος και άλλο «ο μιμητισμός αυτός να υπαγορεύει το
πώς θα κτίζουμε στη χιλιετία που έρχεται. Είναι απλοϊκό να προσπαθείς να
μιμηθείς, να σκηνοθετήσεις καινούργια σύνολα με τις μορφές του παρελθόντος.
Μοιάζει σαν γκάφα της ιστορίας».