Νέα φάρμακα κατά καρκίνου

Σε πολλά μέτωπα μαίνεται ο παγκόσμιος πόλεμος κατά του καρκίνου και όλα
δείχνουν ότι νικητής θα είναι η επιστήμη. Μετά την αγγειοστατίνη, την
ενδοστατίνη και το combretastatin, στη μάχη εναντίον του καρκίνου μπαίνει το
νέο όπλο ­ ένα γονίδιο, που κάνει τα κύτταρα να επιτίθενται στον ίδιο τους τον
εαυτό.

Αρχίζουν πειράματα. Ο 45χρονος καθηγητής της Βιοχημείας δρ Ντέιβιντ Λέιν (δεξιά) ανακάλυψε το γονίδιο p53, δοκίμασε τη δράση του στο δέρμα του συνεργάτη του Πίτερ Χολ (αριστερά) και τώρα ετοιμάζεται να δοκιμάσει σε πάσχοντες από καρκίνο ένα φάρμακο που θα διεγείρει την πρωτεΐνη του p53 (η φωτογραφία από την Sunday Telegraph)

Απόψε, στο πλαίσιο διεθνούς συνεδρίου που γίνεται στην Κρήτη, αναμένεται να
ανακοινωθεί ότι σύντομα αρχίζουν δοκιμές σε ανθρώπους με ένα νέο φάρμακο, που
θα διεγείρει την πρωτεΐνη του γονιδίου p53 ­ ενός γονιδίου που, όπως
διαπιστώθηκε, μπορεί να οδηγήσει τα καρκινικά κύτταρα στην αυτοκαταστροφή.

Τη σημαντική αυτή ανακοίνωση αναμένεται να κάνει ένας διακεκριμένος
βιοχημικός, ο δρ Ντέιηβιντ Λέιν. Όπως είπε στα «ΝΕΑ» ο δρ Λέιν, «το p53 είναι
ένας καταστολέας όγκων. Όταν δηλαδή κάτι προκαλέσει βλάβες στο DNA ενός
κυττάρου (απειλώντας έτσι να ξεκινήσει τη διαδικασία που θα ανοίξει τον δρόμο
για τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό του και τελικά τον καρκίνο), το p53 αρχίζει
να παράγει μια πρωτεΐνη, η οποία ενεργοποιεί κάποια άλλα γονίδια, που
ανακόπτουν την ανάπτυξη του άρρωστου κυττάρου. Έτσι δίνεται στο DNA ο χρόνος
που χρειάζεται για να αυτοεπιδιορθωθεί και να καταπολεμήσει τον επαπειλούμενο
καρκίνο». Σε περίπτωση που οι βλάβες στο DNA είναι μη αντιστρέψιμες, το p53
ενεργοποιεί τον μηχανισμό αυτοκαταστροφής του κυττάρου: με άλλα λόγια, οδηγεί
το άρρωστο κύτταρο στην αυτοκτονία.

ΣΤΑΜΑΤΟΥΝ ΤΗ ΓΕΝΕΣΗ

Τα υπάρχοντα στοιχεία δείχνουν ότι το 60% των καρκίνων του ανθρώπου οφείλονται
στο ότι το p53 δεν έχει κάνει σωστά τη δουλειά του. Εν τούτοις το p53
λειτουργεί σωστά εκατομμύρια φορές καθημερινώς, σταματώντας ισάριθμους
καρκίνους εν τη γενέσει τους. Οι επιστήμονες προσπαθούν να τιθασεύσουν την
πρωτεΐνη του γονιδίου p53, ώστε να μπορέσουν να παρασκευάσουν ένα φάρμακο που
θα θεραπεύει τον καρκίνο.

Σήμερα στο συνέδριο ο δρ Λέιν αναμένεται να μιλήσει γι’ αυτούς τους
μηχανισμούς (όπως φαίνεται και από την περίληψη της ομιλίας του που ήδη έχει
φθάσει στα χέρια των διοργανωτών) αλλά και για την πρόοδο που έχει συντελεσθεί
από τότε που ανακάλυψε το γονίδιο p53 ­ το 1992.

Όπως είπε στα «ΝΕΑ» ο διοργανωτής του συνεδρίου, δρ Αθανάσιος Χαλαζωνίτης,
καθηγητής της Μοριακής Ογκολογίας στο Ίδρυμα Γουίσταρ, στη Φιλαδέλφεια των
ΗΠΑ, «η ομιλία του δρος Λέιν θα γίνει στις 8.15 το βράδυ, στο πλαίσιο του 9ου
Διεθνούς Συνεδρίου για το p53». Το συνέδριο γίνεται στην Ελούντα και θα
διαρκέσει ώς την ερχόμενη Τετάρτη, 13 Μαΐου. Σε αυτό θα συμμετάσχουν συνολικώς
290 Έλληνες και ξένοι ειδικοί σε θέματα Γενετικής και Βιοχημείας. «Είναι η
πρώτη φορά που διοργανώνεται το συγκεκριμένο συνέδριο από Έλληνα και στην
Ελλάδα, ενώ για πρώτη επίσης φορά θα συμμετάσχουν τόσο πολλοί επιστήμονες»
τόνισε ο δρ Χαλαζωνίτης.

ΚΡΥΦΟ ΧΑΡΤΙ

Το κρυφό χαρτί της ομιλίας του δρος Λέιν στο συνέδριο αναμένεται να είναι η
πρόοδος στην έρευνα για το p53. Μια πρόοδος που μπορεί να χαρακτηρισθεί
σημαντική, καθώς ο δρ Λέιν αναμένεται να αποκαλύψει πότε θα αρχίσει να
δοκιμάζεται ένα φάρμακο που θα διεγείρει την πρωτεΐνη του p53 σε πάσχοντες από
καρκίνο- σύμφωνα και με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας The Sunday
Telegraph. «Η απάντησή του εν συντομία αναμένεται να είναι: το νωρίτερο στα
μέσα του επόμενου χρόνου», τονίζεται στο δημοσίευμα. Πιο συγκεκριμένα, ο κ.
Λέιν θα πει ότι στα μέσα του 1999 υπολογίζεται να αρχίσει πειραματική χορήγηση
του φαρμάκου σε 16 πάσχοντες από καρκίνο σε προχωρημένο στάδιο. Ωστόσο,
σπεύδει να προειδοποιήσει ότι «δεν είναι τίποτα βέβαιο. Η ιδέα ενός μαγικού
χαπιού που μας περιμένει στη γωνία είναι καταστροφική για ό,τι προσπαθούμε να
επιτύχουμε. Όσο και αν μας ενθουσιάζουν οι προοπτικές που ανοίγονται μπροστά
μας, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και εξαιρετικά ευαίσθητοι, διότι οι
εθελοντές μας θα είναι πολύ άρρωστοι».

Αν, πάντως, το πρώτο αυτό στάδιο επιτύχει, ο κ. Λέιν και οι συνεργάτες του θα
προχωρήσουν σε δεύτερη μελέτη, με περισσότερους εθελοντές ­ περίπου 50 ώς 100
­ οι οποίοι θα πάσχουν από καρκίνο του παγκρέατος, του πνεύμονος ή του ήπατος.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΥΠΟΘΕΣΗ

Αν και σε αυτό το στάδιο πάνε όλα καλά, θα διεξαχθεί μια τρίτη, ακόμη πιο
μεγάλη μελέτη, από την οποία θα εξαρτηθεί τελικά αν θα διατεθεί ή όχι στο
εμπόριο το επί μακρόν επιζητούμενο φάρμακο. Κάτι το οποίο θα μπορούσε να
συμβεί σε 5 – 10 χρόνια, κατά τον δρα Χαλαζωνίτη.

Ανεξάρτητα από την έκβαση του πρώτου σταδίου, πάντως, ο κ. Λέιν δεν προτίθεται
να σταματήσει τις προσπάθειες. Ει μη τι άλλο παρακινήθηκε να ασχοληθεί με την
έρευνα του καρκίνου από μια προσωπική τραγωδία, την οποία βίωσε στα 19 του
χρόνια, όταν ήταν πρωτοετής φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. «Είδα τον
πατέρα μου να πεθαίνει από καρκίνο» λέει. «Οι γιατροί είχαν σηκώσει τα χέρια
ψηλά και εγώ ήμουν ανήμπορος να τον βοηθήσω. Μου λείπει ακόμη και σήμερα, ενώ
τα εγγόνια του δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να τον γνωρίσουν. Γι’ αυτό και δεν
πρόκειται να σταματήσω τις προσπάθειές μου, ακόμη και αν χρειασθεί να αφιερώσω
σε αυτές όλη μου τη ζωή. Το να βρω ένα φάρμακο για τον καρκίνο είναι η
φιλοδοξία της ζωής μου και δεν πρόκειται να σταματήσω αν δεν επιτύχω».