Ήταν ένα ξέσπασμα νιάτων, αλλά οι φοιτητές ήξεραν καλά τι ήθελαν

ΔΕΝ ΗΜΑΣΤΑΝ στο Παρίσι ούτε ένα χρόνο. Μέναμε σ’ ένα διαμέρισμα δυάρι, σε μια
καινούργια πολυκατοικία, στον 12ο όροφο, αλλά σε μια γειτονιά του 20ού, που
ήταν μακριά από τη «δράση». Είχαμε οικονομικές δυσκολίες, αλλά όλο
βρισκόμασταν οι Έλληνες, γιατί είχαμε τον νου μας στη χούντα. Κι όταν ξέσπασε
ο Μάης, ήταν κι ένα δικό μας ξέσπασμα, μπορούσαμε ελεύθερα κι εμείς να εκφραστούμε.

Εμείς βρισκόμασταν μακριά, δεν υπήρχαν επικοινωνίες, οι φίλοι μου δεν είχαν
αυτοκίνητα ή δεν υπήρχε βενζίνη για να τα κινήσουν. Τέτοιο ποδαρόδρομο είχα να
κάνω από τον Δεκέμβρη του 1944..

Αυτό που με είχε εντυπωσιάσει στον Μάη, όταν βρεθήκαμε στη Σορβόννη, ήταν αυτά
που έβλεπες στον τοίχο. Δεν ήταν κάποια οποιαδήποτε συνθήματα. Κάθε σύνθημα
ήταν φιλοσοφημένο και ζητούσε κάτι. Μέχρι το «Μην πάτε φέτος το καλοκαίρι στην
Ελλάδα, μείνετε στη Σορβόννη», με πολύ μεγάλα γράμματα. Ήταν συνθήματα που
ζητούσαν τη βελτίωση του πανεπιστημίου. Το κίνημα ήταν βέβαια φοιτητικό, γιατί
αν ήταν κι όλοι οι εργάτες, θα είχε πάρει άλλη τροπή το πράγμα. Όμως, το
κομμουνιστικό κόμμα ήταν αντίθετο, στους εξεγερμένους έβλεπε μόνο τα παιδιά
των πλουσίων.

Στη Σορβόννη θυμάμαι τη Μελίνα, που είχε μείνει έκθαμβη με αυτά που έβλεπε,
γιατί δεν τα είχε ξαναδεί ποτέ και μου έλεγε «Μα, γιατί δεν χαίρεσαι πολύ;» κι
εγώ κάπως μαζευόμουνα, γιατί δεν ήξερα πού θα πάει όλο αυτό το πράγμα. Τη
θυμάμαι ακόμη στο παράθυρο του σπιτιού της, στη Rue de Seine, και περνούσε από
κάτω η διαδήλωση, και την κρατούσα με το ζόρι να μην πάει, γιατί κάτι άλλο
είχε να κάνει…

Θυμάμαι ακόμη τον Μάριο Πλωρίτη και τη γυναίκα του, όλοι τρέχανε σαν να ήταν
παιδιά 18 χρόνων.

«Είμαστε ένα γκρουπούσκουλο». Αυτό φώναζαν 50.000 άτομα, που διαδήλωναν στις 7 Μαΐου του 1968, στο Παρίσι

Ήταν ένα ξέσπασμα νιάτων, αλλά οι φοιτητές ξέρανε καλά τι ήθελαν, ήθελαν
ελευθερία στα πανεπιστήμια, και πράγματι έγιναν αλλαγές που κράτησαν μέχρι
τώρα. Στη συνέχεια βέβαια, εξελίχθηκε σε εξέγερση εναντίον ενός αστικού τρόπου
ζωής. Κι απ’ αυτό κάτι έμεινε, όσο κι αν ο Μάης δεν επικράτησε, γιατί δεν
μπορούσε να επικρατήσει, η κατάσταση όμως δεν ήταν η ίδια στη συνέχεια. Ακόμη
και η αποκέντρωση που βλέπει κανείς σήμερα, κληρονομιά του Μάη είναι.

Υπήρχε πολύ χιούμορ, όταν βλέπω μάλιστα τα συνθήματα σήμερα στους τοίχους,
αυτά που γράφουν για να βρωμίζουν τους τοίχους, μελαγχολώ. Ενώ στον Μάη, κάθε
γραφτό είχε ένα νόημα. Θυμάμαι, μάλιστα, που διάβασα κάπου «Όταν γράφετε στους
τοίχους, να σκέπτεστε προηγουμένως». Κανένα σύνθημα δεν ήταν υπερβολικό,
κανένα δεν ενοχλούσε. Βλέποντας μάλιστα, σήμερα τους θανάτους από τροχαία στην
Ελλάδα κάθε Σαββατοκύριακο, θυμάμαι ένα σύνθημα του Μάη που έλεγε ότι «κάθε
Σαββατοκύριακο χύνεται πιο πολύ αίμα απ’ όσο σε μια επανάσταση».

Υπήρχαν βέβαια εκείνοι που έκαιγαν τα αυτοκίνητα, αλλά τους συγκρατούσαμε, η
εξέγερση ήταν ειρηνική. Όταν έβλεπες βέβαια τα CRS με τις πλεξιγκλάς ασπίδες
να έρχονται μαζικά, εξαγριωνόσουν. Δικαιολογημένα λοιπόν, οι φοιτητές φώναζαν
«CRS=SS», όσο υπερβολικό κι αν ήταν αυτό.

Κι έπειτα επετράπη η πώληση βενζίνης και οι Γάλλοι έφυγαν εκδρομή το
Σαββατοκύριακο, και η εξέγερση τελείωσε. Δίπλα μου ήταν ένα μαγαζί που
πουλούσε μαξιλάρια ατλαζένια. Και είδα ένα ζευγάρι νέων που παζάρευε τα
μαξιλάρια. Και μου φάνηκε τόσο ξεκάρφωτο. Προχθές ήμασταν στους δρόμους και
τώρα παζάρευαν ένα μαξιλαράκι ατλαζένιο…