«Να είστε ρεαλιστές, να ζητάτε το αδύνατο»

Ήταν μετά τον πρώτο μας χειμώνα στο Παρίσι. Με τον Α. Στάικο. Λίγο σαν
πρόσφυγες, ξένοι πάντως, με μέτρια γαλλικά, με κάρτα παραμονής που εμένα ο
Ζάχος, καλή του ώρα, με είχε βοηθήσει, το φιλαράκι από τη γειτονιά. Έλεγε τα
γαλλικά τοπωνύμια μεταφρασμένα.ΣΥΧΝΑΖΑΜΕ στο καφενείο Saint Claude, στο
Appolinaire και στην Palette. Αχ αυτή η Palette. Πόσος καιρός, πόσοι
άνθρωποι… Πήγαινε ο Αντάμωφ και είχε περάσει ο Μπέκετ δυο-τρεις φορές να τον
δει. Θυμάμαι αυτή την ψηλή ξερακιανή φιγούρα από μακριά. Ο Τσαρούχης… Ο Στ.
Ράμφος, ο Π. Ιερεμειάδης. Θυμάμαι τον Πέρη και τον Στέλιο να αρπάζονται για
την αστραπή που μπορεί να είναι ένας πίνακας του Cezanne. Ο Σαββόπουλος έφυγε
πριν αρχίσουν τα μεγάλα επεισόδια, τέλη Απριλίου. Αφήνοντάς μας το
«Τρελαθήκανε οι πίσω μου σελίδες…».

Ήταν, λοιπόν, ο Μάης ένα παιχνίδι. Αστυφύλακες από δω, οδοφράγματα από κει.
Στο θέατρο Odeon ήταν μια παράσταση που όλοι μετείχαν.

Σαν να θέλουν να αλλάξουν όλα. Σαν όμως. Πάντως θυμάμαι ένα σύνθημα:
Contestation mais d’ abord con (διαμαρτυρία αλλά πρώτα ηλίθιος) και υπέροχες
αφίσες των παιδιών τής Καλών Τεχνών.

Σαν δεν είναι η τέχνη; Ένα σαν αιώνιο που τότε άρχισε να μας αποκαλύπτεται στα
Μουσεία (Klee, Miro, Chagall, Cezanne), στο σινεμά (Buster Keaton, Αρτώ,
Drayer, Bergman, Marx Brothers). Μας έλεγε ο Max για τον Giacometti που
πήγαινε στην Coupole.

Ο κόσμος στα καφενεία, στα πεζοδρόμια. Και οι Γάλλοι να συμπαρίστανται στους
φοιτητές. Μια γυναίκα αστυφύλακα να παραπονείται στο ραδιόφωνο που η γειτονιά
οικτίρει τον σύζυγό της τον… μεροκαματιάρη!

Κάτι τρέλες κάνανε και οι δικοί μας στο Ελληνικό Περίπτερο (στην
Πανεπιστημιούπολη) και περάσαμε να δούμε. Στη συγκέντρωση στη Σορβόννη όπου
αποφασίστηκε η κατάληψη, βούιξε ότι μπαίνανε ΜΑΤ και γω με τον Ν.Π. τρέξαμε κι
ακόμη τρέχουμε!

Σαν.

Σαν παιδιά, σαν ερωτευμένοι, σαν νέοι. Νέος απέμεινε ο Χατζιδάκις στο cafe
Mandarin που θα ‘γραφε αργότερα τον «Μεγάλο Ερωτικό».

Σαν το παιδάκι στο παραμύθι του Άντερσεν που είπε ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός.

Θυμάμαι τον Αντρέ Μαλρώ, υπουργό Πολιτισμού τότε του Ντε Γκωλ στη μεγάλη
αντιδιαδήλωση στη λεωφόρο Champs Elysees με πρόσωπο τόσο τραγικό, με τόσο
πόνο· γιατί ο Μαλρώ είχε καταλάβει…

Μετά ήρθε η πολιτική.