Άρθρα που γράφονται με αίμα…

Ένας αριθμός: τουλάχιστον 500 δημοσιογράφοι έχουν σκοτωθεί από το 1987,
ενώ εκτελούσαν την αποστολή τους. Θα έλεγε κανείς ότι κάτι τέτοιο είναι
αναμενόμενο, με δεδομένη τη βία που μαίνεται σε πολλές περιοχές του κόσμου.

ΑΝ ΛΗΦΘΕΙ όμως υπόψη ότι δεκάδες ακόμη δημοσιογράφοι συλλαμβάνονται και
φυλακίζονται κάθε χρόνο επειδή τολμούν να εκφράζουν τη γνώμη τους και ότι η
λογοκρισία είναι γνώρισμα πολλών καθεστώτων, φτάνει κανείς στο συμπέρασμα ότι
η κατάσταση στον κλάδο είναι κάθε άλλο παρά ευχάριστη.

Κι αν οι εφημερίδες είναι συχνά απρόθυμες να μιλήσουν για τα δικά τους
προβλήματα, αυτό το Σαββατοκύριακο θα κάνουν μια εξαίρεση. Επειδή αύριο είναι
η Ημέρα της Ελευθερίας του Τύπου. Και επειδή, όπως επισημαίνει ο γενικός
διευθυντής της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων Τίμοθι Μπάλντινγκ, η δολοφονία ή η
φυλάκιση ενός δημοσιογράφου, όπως και η λογοκρισία ενός εντύπου, συνιστούν
πάνω απ’ όλα ευθεία παραβίαση του στοιχειώδους δικαιώματος του πολίτη στην
ελεύθερη ενημέρωση.

Περισσότεροι από πεντακόσιοι δημοσιογράφοι έχουν, λοιπόν, πέσει θύματα του
καθήκοντος από το 1987, οι 26 από τους οποίους πέρυσι σε 14 χώρες. Τουλάχιστον
138 δημοσιογράφοι βρίσκονται στη φυλακή σε 24 χώρες: δεν σκότωσαν, δεν
έκλεψαν, δεν βίασαν, απλώς έγραψαν τη γνώμη τους. Εκατόν δεκαεννέα χώρες
επιβάλλουν λογοκρισία στα μέσα ενημέρωσης και καταστέλλουν με διάφορους
τρόπους την ελευθερία της έκφρασης. Δεδομένου ότι τα μέλη των Ηνωμένων Εθνών
είναι 185, προκύπτει ότι το ποσοστό των χωρών στις οποίες τα μέσα ενημέρωσης
χαίρουν πλήρους ή σχετικής ελευθερίας είναι μόλις 36%! Πριν από 7 χρόνια, στις
3 Μαΐου 1991, ομάδα Αφρικανών δημοσιογράφων συνέταξε μια διακήρυξη αρχών
(γνωστή ως Διακήρυξη του Ουίντχουκ), με την οποία ζητούσε ελεύθερα, ανεξάρτητα
και πλουραλιστικά μέσα ενημέρωσης τόσο στην ήπειρό της όσο και στον υπόλοιπο
κόσμο. Με την ευκαιρία της φετινής επετείου, η Διεθνής Ένωση Δημοσιογράφων δεν
επιθυμεί μόνο να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη για τα
πάθη των ανθρώπων του Τύπου, αλλά και να ασκήσει πίεση στις κυβερνήσεις να
πάψουν να στερούν από τους λαούς τους το δικαίωμα της σφαιρικής και
απρόσκοπτης ενημέρωσης. Τον ίδιο στόχο έχουν άλλωστε και πολλές άλλες
οργανώσεις που αγωνίζονται για την ελευθερία του Τύπου, όπως είναι η Διεθνής
Αμνηστία, οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα και η Επιτροπή για την Προστασία των
Δημοσιογράφων. Οργανώσεις, από το έργο των οποίων προκύπτουν και πολλά από τα
στοιχεία που ακολουθούν.

Αθώα θύματα: 26 δημοσιογράφοι δολοφονήθηκαν το 1997 και δεκάδες δέχθηκαν επίθεση

ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΡΙΑ είναι η Τουρκία στις παραβιάσεις της ελευθερίας του Τύπου, αφού
31 δημοσιογράφοι κρατούνται στη χώρα αυτή λόγω των πεποιθήσεών τους. Δεύτερη
στον «κατάλογο της ντροπής» έρχεται η Αιθιοπία με 24 κρατούμενους
δημοσιογράφους και ακολουθούν η Νιγηρία και η Κίνα με 15 δημοσιογράφους στη φυλακή.

Όσο για τις δολοφονίες ανθρώπων του Τύπου, πρώτη έρχεται εδώ η Ινδία με 7
θύματα και ακολουθούν η Κολομβία με 4 και το Μεξικό με 3.

Οι περισσότεροι από τους κρατούμενους δημοσιογράφους στην Τουρκία έχουν
καταδικαστεί για «συμμετοχή σε παράνομη οργάνωση». Η περίπτωση του Ισμαήλ
Μπεσικτσί, όμως, είναι διαφορετική. Εξέχων καθηγητής και συγγραφέας πολλών
βιβλίων και άρθρων για τους Κούρδους στην Τουρκία, ο Μπεσικτσί συνελήφθη και
φυλακίστηκε στις 13 Νοεμβρίου του 1993 με την κατηγορία ότι παραβίασε τον
αντιτρομοκρατικό νόμο γράφοντας ένα άρθρο στην εφημερίδα «Γενί Γιουλκέ».
Δικάστηκε και καταδικάστηκε σε φυλάκιση ενός χρόνου. Από τότε, ο Μπεσικτσί
έχει κριθεί ένοχος και για άλλες κατηγορίες, που σχετίζονται με άρθρα του γύρω
από το Κουρδικό στην εφημερίδα «Οζγκιούρ Γκιουντέμ» και με βιβλία του για το
ίδιο θέμα.

100 ΧΡΟΝΙΑ

Καταδικασμένος συνολικά σε κάθειρξη άνω των 100 ετών (!), ο Μπεσικτσί
κρατείται στις φυλακές της Προύσας, ενώ και νέες κατηγορίες εκκρεμούν εναντίον του.

Από τις διώξεις και την καταστολή δεν γλιτώνουν και οι γυναίκες. Κάθειρξη 12
ετών και 6 μηνών έχει επιβληθεί στις Χανίμ Χαρμάν, Αϊσέλ Μπολιουτσέκ, Νετσλά
Τσαν και Φατμά Χαρμάν με την κατηγορία ότι ανήκουν σε παράνομη οργάνωση, ενώ
ποινή 15 ετών εκτίει για τον ίδιο λόγο στις φυλακές του Τσανάκκαλε η Οζλέμ Τιουρκ.

Η πρόσφατη απόλυση των γνωστών δημοσιογράφων Μεχμέτ Αλί Μπιράντ και Τζενγκίζ
Τσαντάρ από την εφημερίδα «Σαμπάχ» προσθέτει όμως και μια νέα διάσταση στην
κατάσταση του Τύπου στη γειτονική χώρα. Οι δύο δημοσιογράφοι απολύθηκαν με
συνοπτικές διαδικασίες μετά την «καταγγελία» άλλοτε ηγετικού στελέχους του ΡΚΚ
ότι είχαν μυστικές σχέσεις με την οργάνωση και είχαν δεσμευτεί να μη γράφουν
εναντίον της. Κι όταν δύο «βεντέτες» της δημοσιογραφίας έχουν τέτοια
μεταχείριση, αντιλαμβάνεται κανείς τι γίνεται με τους πολλούς, τους αγνώστους
και τους ανωνύμους.

ΕΚΚΛΗΣΗ

Η Διεθνής Ένωση Εφημερίδων απευθύνει έκκληση σε κάθε πολίτη ή οργάνωση που
αισθάνεται αποτροπιασμό για την κατάσταση αυτή να στείλει γράμμα διαμαρτυρίας
στον πρωθυπουργό Μεσούτ Γιλμάζ. Η διεύθυνσή του είναι: «Basbakanlik, Άγκυρα
06573, Τουρκία» και ο αριθμός του ΦΑΞ του: 90 312 417 0476.

Θλιβερή είναι η κατάσταση και στην Αιθιοπία, μια χώρα που το 1991 κατάφερε να
αποτινάξει τη στρατιωτική δικτατορία του Μενγκίστου που την κυβερνούσε από το
1974. Παρά ταύτα, οι διώξεις του Τύπου δεν σταμάτησαν. Ο Σαμσόν Σεγιούμ, πρώην
αρχισυντάκτης των εφημερίδων «Αγκέρε» και «Τεκάμι», κλείστηκε έτσι στη φυλακή
στις 18 Απριλίου 1997 και στη συνέχεια καταδικάστηκε σε άγνωστη ποινή για
«υποκίνηση πολέμου και διάδοση του ισλαμικού φανατισμού». Ο Σεγιούμ είχε μόλις
συμπληρώσει ποινή φυλάκισης 18 ετών για ένα άρθρο που είχε γράψει στην
εφημερίδα του.

Οι χώρες που φυλακίζουν τους δημοσιογράφους τους είναι πολλές. Ας κάνουμε
φέτος μια ιδιαίτερη μνεία και στην Αλγερία. Αν τα στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης
Εφημερίδων αναφέρουν «μόνο» 2 κρατούμενους, ανθρώπους του Τύπου, στη χώρα αυτή
(τον Τζαμέλ Φαχασί και τον Αζίζ Μπουαμπνταλά), οι δημοσιογράφοι που
αντιμετωπίζουν καθημερινά απειλές για τη ζωή τους είναι πολύ περισσότεροι. Και
το έργο τους βαρύ: ανάμεσα στην ψυχρή βία του κράτους και την τυφλή βία των
ισλαμιστών, προσπαθούν καθημερινά να ανακαλύπτουν και να καταγράφουν την
αλήθεια. Μόνο μέσα σε μια εβδομάδα συνελήφθησαν αυτήν την άνοιξη στην Αλγερία
20 δημοσιογράφοι. Και όπως έλεγε τον περασμένο Οκτώβριο σε ομιλία της στο
Ευρωκοινοβούλιο η Σαλίμα Γκεζάλι, διευθύντρια της εφημερίδας «Λα Νασιόν» που
έχει απαγορευτεί εδώ και εννέα μήνες: «Μόνο με μια κολοσσιαία προσπάθεια
μνήμης θα δώσουν στην Ευρώπη οι κραυγές κατάπληξης μπροστά στην ανανδρία και
την ωμότητα τη θέση τους σε μια πραγματική αποτελεσματική συνείδηση».

* Υπεράσπιση της ελευθερίας του Τύπου και της οικονομικής ανεξαρτησίας των
εφημερίδων που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ελευθερία αυτή.

*Προώθηση της επικοινωνίας και των επαφών μεταξύ στελεχών εφημερίδων από
διαφορετικές περιοχές και κουλτούρες.

*Προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των μελών της, σε εθνικό, περιφερειακό και
διεθνές επίπεδο.

Αυτοί είναι οι στόχοι της Διεθνούς Ενωσης Εφημερίδων (WAN), μιας οργάνωσης που
ιδρύθηκε το 1948, εδρεύει στο Παρίσι και εκπροσωπεί περισσότερα από 15.000
έντυπα σε όλο τον κόσμο.

Στο πλαίσιο του πρώτου και σημαντικότερου στόχου, η Ένωση έχει στείλει τον
τελευταίο καιρό επιστολές στις κυβερνήσεις 11 χωρών διαμαρτυρόμενη για τις
παραβιάσεις της ελευθερίας του Τύπου και ζητώντας την απελευθέρωση
δημοσιογράφων που κρατούνται για αδικήματα γνώμης.

Μεταξύ των χωρών αυτών είναι:

­ Το Ιράν, όπου έχει καταδικαστεί σε θάνατο ο δημοσιογράφος Μορτεζά Φιρούζι
για «κατασκοπεία» και έχει κατασχεθεί το διαβατήριο του δημοσιογράφου Φαρά Σαρκούχι.

­ Η Κούβα, όπου δικάζεται ο δημοσιογράφος Χουάν Κάρλος Ρεσίο Μαρτίνες με την
κατηγορία ότι δημοσίευσε «εχθρικό προπαγανδιστικό υλικό», ενώ άλλοι δύο
δημοσιογράφοι εκτίουν ποινές φυλάκισης για δυσφήμηση ή έλλειψη σεβασμού
απέναντι στον Φιντέλ Κάστρο.

­ Η Λευκορωσία, η «ντροπή της Ευρώπης», όπως τη χαρακτηρίζει ο 37χρονος
δημοσιογράφος Ιχάρ Χερμιαντσούκ, όπου οι διώξεις του ανεξάρτητου Τύπου αντί να
υποχωρούν εντείνονται.

­ Το Καμερούν, όπου η κυβέρνηση του προέδρου Πωλ Μπιγιά εξακολουθεί να ελέγχει
ασφυκτικά τον Τύπο, φυλακίζοντας δημοσιογράφους, εκδότες, αλλά ακόμη και
πωλητές εφημερίδων (!)

Ιδιαίτερη έμφαση θέλει να δώσει φέτος η Διεθνής Ενωση Εφημερίδων στην
κατάσταση του Τύπου στη Νιγηρία και την Κίνα. Όπως τονίζει σε συνέντευξή του ο
Νιγηριανός Νομπελίστας Λογοτεχνίας Ουόλε Σογίνκα, στη χώρα του επικρατεί μια
πραγματική κατάσταση πολιορκίας, όπου οι δημοσιογράφοι, οι διανοούμενοι και οι
καλλιτέχνες υφίστανται τη σκληρότερη καταστολή.

Η στάση της διεθνούς κοινότητας απέναντι στη δικτατορία του στρατηγού Αμπάσα
είναι στην καλύτερη περίπτωση χλιαρή, συμβιβαστική και αυτάρεσκη, τονίζει ο
Σογίνκα, καλώντας τη Δύση να αντιληφθεί ότι τα συμφέροντά της στην Αφρική
συνδέονται άρρηκτα με την ανοιχτή κυβέρνηση, την αντιπροσωπευτική κυβέρνηση,
την υπόλογη κυβέρνηση ­ με άλλα λόγια, τη δημοκρατία.

Την ελπίδα ότι οι κυβερνήσεις και οι λαοί της Δύσης θα υποστηρίξουν πιο ενεργά
τον κινεζικό λαό, ο οποίος δεν μπορεί να ανεχθεί άλλο τη δικτατορία του,
εκφράζει και ο γνωστός Κινέζος διαφωνών Ουέι Ζινγκσένγκ, ο οποίος
αποφυλακίστηκε το Νοέμβριο του 1997 και εξορίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες.