ΑΥΤΟΙ

… ήταν άραγε η τελευταία ­ και αποτυχημένη ­ επανάσταση του… 19ου αιώνα; Ή
μήπως η πρώτη ­ και επιτυχής ­ της μεταβιομηχανικής εποχής; «Και τα δύο ­ λέει
ο Γάλλος κοινωνιολόγος Ζιλ Λιποβετσκύ. ­ Ο Μάης υπήρξε πράγματι προέκταση των
σούπερ-ιδεολογικών ρευμάτων του 19ου. Κόκκινες σημαίες, μαύρες σημαίες, η
“Διεθνής” ν’ αντηχεί στους δρόμους, συνθήματα όπως “Να αλλάξουμε τη ζωή” ή
“Γκρεμίστε τον καπιταλισμό”, δηλαδή την κοινοβουλευτική δημοκρατία, κ.λπ. Αλλά
ιδού και η αντινομία: ο ανερχόμενος “πολιτιστικός φιλελευθερισμός”. Θυμηθείτε
κάτι γραφίτι όπως “Θεωρήστε τα όνειρά σας πραγματικότητα”, “Να είστε
ρεαλιστές, ζητήστε το αδύνατο” ή “Ζήστε χωρίς νεκρό χρόνο”. Ουτοπικά μεν,
άσχετα όμως ­ αυτά ­ από τις μεγάλες φιλοσοφικές και πολιτικές ουτοπίες του
19ου αιώνα. Ο Μάης είναι επανάσταση χωρίς πρόγραμμα. Όλα τα αμφισβητεί, τίποτα
δεν χτίζει».

… βέβαια τα ονόματα Μαρξ, Ένγκελς κ.λπ., συνεχίζει ο Λ., σε συνέντευξή του
στο «Νουβέλ Ομπσερβατέρ». Αλλά κυριαρχούσε και ο Μαρκούζε, ο Φρόυντ, ο Ράιχ.
Μηνύματα ηδονισμού και προσωπικής απελευθέρωσης ­ από τα δεσμά της
οικογένειας, του σχολείου, των ηθών: «Όσο κάνω επανάσταση, τόσο θέλω έρωτα».
Βαθύτερα, λέει ο Λ., ο Μάης καταγράφει θαρρείς το νέο πνεύμα του καπιταλισμού
­ αυτό που προωθούν η διαφήμιση, το μάρκετινγκ, τα μήντια, η σόου-μπίζνες, η
κοινωνία της σχόλης. Εμφανίζεται μια νέα δυναμική. Φουντώνουν ο φεμινισμός, το
κίνημα των ομοφυλόφιλων και η κριτική κατά της παραδοσιακής πολιτικής
στράτευσης. «Ο Μάης απελευθερώνει την κοινωνία από συμβάσεις που επιβίωναν ενώ
δεν άρμοζαν στον νεοκαπιταλισμό. Η επανάσταση χτυπά όσα ήθη της καταναλωτικής
κοινωνίας είναι απαρχαιωμένα και επωάζει τον πολιτιστικό καπιταλισμό».

… έτσι ο Μάης υπηρετεί τελικά την καπιταλιστική κοινωνία; Μήπως είναι μια
ακόμη «πονηριά» της; Λ.: «Α ναι. Ή μάλλον… Ας το πούμε αλλοιώς: Ο Μάης δεν
έπληξε τον καπιταλισμό. Ίσα ίσα, κατέστη δυνατός χάρη στην καταναλωτική
επανάσταση. Και ας κατήγγελλε τον καταναλωτισμό: “Χάσου, αντικείμενο”». Ο Λ.
πιστεύει ότι πολιτικά ο Μάης δεν είχε συνέχεια. «Σήμερα, δεν υπάρχει συλλογική
ουτοπία. Κανένα εναλλακτικό μοντέλο. Το ’68 ήταν το τελευταίο συλλογικό όραμα.
Σε μας απόμεινε η άχαρη κοινωνία της αγοράς και η φιλελεύθερη δημοκρατία.
Ακόμη και η αυτοδιαχείριση, η ιδέα να συντριβεί η διάκριση των τάξεων, ο
αγώνας να δοθεί λόγος στον λαό, όλα αυτά, δεν λένε και πολλά πράγματα στους νεώτερους».

… πλευρά του Μάη ευτύχησε περισσότερο. Αναπτύχθηκε μια δυναμική της
ατομικότητας, λέει ο Λ., ένα αίτημα για συμπεριφορές πιο ελεύθερες, πιο
αυθόρμητες. Ο Μάης ζητάει απαλλαγή από τις γραφειοκρατίες. Ανακαλεί στη ζωή
μας τη χαρά, το παιχνίδι. Ήταν η πρώτη παγκοσμίως επανάσταση με χιούμορ. «Και
η πρώτη, επίσης, επανάσταση “του παρόντος”. Όλες οι άλλες σκόπευαν στο μέλλον
­ εξ ου και ζητούσαν θυσίες. Στον Μάη, το αίτημα της ευτυχίας δεν είχε καμμιά
σχέση με τις εσχατολογίες των προηγούμενων επαναστάσεων. Ήταν ένα κάλεσμα ζωής
εδώ και τώρα». Και τουλάχιστον απ’ αυτό κάτι μένει, λέει ο Λ. Φυσικά, επέζησαν
και οι αξίες της εργασίας, της θρησκείας, της οικογένειας, της ευθύνης. Δεν
γυρίσαμε όμως, ολότελα, στις σκληρές ιδεολογίες, στο δόγμα. Ο Μάης ­ με τον
ρητορικό, ουτοπικό τρόπο του ­ πρότεινε το εγώ. Και τώρα, λέει ο Λ.,
ουσιαστικά το εγώ προτείνεται. «Ή μάλλον ζητείται»…