Προνομιούχοι και «ριγμένοι» των Ασφαλιστικών Ταμείων

Οι πιο «προνομιούχοι» ασφαλισμένοι στους κλάδους Υγείας είναι οι δημοτικοί
και κοινοτικοί υπάλληλοι και οι πιο «ριγμένοι» οι έμποροι. Οι αγρότες ξοδεύουν
τα περισσότερα χρήματα του ΟΓΑ για τα νοσοκομεία και οι ασφαλισμένοι του ΙΚΑ
και του ΤΕΒΕ για τα φάρμακα.

Άρης Σισσούρας: «Η μόνη κατηγορία δαπανών που αυξάνεται σταθερά ετησίως και σε ρυθμούς που υπερβαίνουν τους μέσους όρους αύξησης των δαπανών είναι αυτή της φαρμακευτικής περίθαλψης»

Αυτά είναι μερικά από τα ευρήματα επιστημονικής μελέτης, που εκπονήθηκε
πρόσφατα (Ιανουάριος 1998) για τις «Δαπάνες Υγείας των Ασφαλιστικών Ταμείων».
Τη μελέτη επεξεργάσθηκε η Ομάδα Έρευνας του Ινστιτούτου Κοινωνικής Πολιτικής
του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Πολιτικής, στα πλαίσια του Κοινωνικού Διαλόγου
για την Κοινωνική Ασφάλιση. Υπεύθυνος της έρευνας είναι ο καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο Πατρών κ. Άρης Σισσούρας, ενώ την ερευνητική ομάδα αποτελούν ο κ.
Αντώνης Καρόκης, η κυρία Όλγα Παπαλιού και η κυρία Εύη Φαγαδάκη.

Όπως σημειώνει ο κ. Σισσούρας, στη μελέτη παρουσιάζονται με τον πλέον
αναλυτικό και λεπτομερή τρόπο τα στοιχεία που συνθέτουν το πρόβλημα των
δαπανών υγείας των Ασφαλιστικών Ταμείων και αξιολογούνται οι διαφοροποιήσεις
μεταξύ των Ταμείων ­ και ως προς τα μεγέθη των δαπανών και ως προς το είδος
της κάλυψης σε παροχές από τα διάφορα Ταμεία. «Η ανάλυση αυτή αναδεικνύει
πολλά σημεία, τα οποία μάς προσανατολίζουν προς τη βασική πρόταση ότι, στα
πλαίσια του εξορθολογισμού των δαπανών, πρέπει να δούμε πλέον σοβαρά την
“ενοποίηση των προϋπολογισμών των Ταμείων” και τη δημιουργία ενός “ενιαίου
κλάδου κοινωνικής ασφάλισης για την Υγεία”».

ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ

Οι ερευνητές διαπίστωσαν, εξετάζοντας τη μέση δαπάνη ανά δικαιούχο σε σταθερές
τιμές για τα έτη 1993-1997, σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των Ταμείων. Η
χαμηλότερη μέση δαπάνη ανά δικαιούχο εμφανίζεται στο Ταμείο Ασφαλίσεως Εμπόρων
(9 χιλιάδες δρχ. περίπου το 1993 και 12 χιλιάδες το 1997) και η υψηλότερη το
Ταμείο Υγείας Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (173 χιλιάδες δραχμές περίπου
το 1993 και 204 χιλιάδες δραχμές το 1997).

Από τα τρία μεγάλα Ταμεία (ΙΚΑ, ΟΓΑ και ΤΕΒΕ), η υψηλότερη μέση κατά κεφαλή
δαπάνη εμφανίζεται στον ΟΓΑ (με 57,9 χιλιάδες δραχμές το 1993 και 65,5
χιλιάδες δραχμές το 1997), καθ’ όλη τη διάρκεια της πενταετίας. Χαμηλότερη
είναι η μέση δαπάνη στο ΤΕΒΕ (20,8 χιλιάδες δραχμές το 1993 και 42,1 χιλιάδες
δραχμές το 1997), ενώ το ΙΚΑ βρίσκεται κάπου στη μέση (44,3 χιλιάδες δραχμές
το 1993 και 59 χιλιάδες δραχμές το 1997)..

Στον ΟΓΑ, κυρίαρχη δαπάνη είναι αυτή για νοσοκομειακή περίθαλψη, ενώ η δαπάνη
για γιατρούς είναι μηδαμινή. Στο ΙΚΑ και στο ΤΕΒΕ οι δαπάνες για φάρμακα
κατέχουν το μεγαλύτερο ποσοστό.

ΤΟ ΙΚΑ

Το ΙΚΑ, όμως, ξοδεύει πάντα περισσότερα απ’ όσα αναφέρει στους προϋπολογισμούς
του. Το 1993, για παράδειγμα, είχε αναφέρει στον προϋπολογισμό του 215
εκατομμύρια δραχμές και είχε ξοδέψει τελικά 277 εκατ. δραχμές και το 1995 είχε
αναφέρει 296 εκατ. δραχμές και είχε ξοδέψει 351 εκατ. δραχμές. «Το ΙΚΑ
φαίνεται να είναι το Ταμείο που απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών και
είναι αυτό που παρουσιάζει το μεγαλύτερο έλλειμμα σε όλες τις πηγές των
στοιχείων», παρατηρούν οι ερευνητές.

Σε αντίθεση με το ΙΚΑ, τα περισσότερα Ταμεία εμφανίζουν, σύμφωνα με τα
στοιχεία των Κοινωνικών Προϋπολογισμών, πλεόνασμα στο σύνολο των δαπανών τους
για την υγειονομική περίθαλψη.

ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑΤΡΟΥ

Ιδιαίτερα όσον αφορά τις δαπάνες ιατρικής περίθαλψης, οι ερευνητές παρατηρούν
ότι τα Ταμεία που έχουν ελεύθερη επιλογή γιατρού (όπως τα Ταμεία Νομικών, ΟΤΕ,
Ταμείο Υγείας Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων κ.ά.) έχουν μεγαλύτερες
δαπάνες από το ΙΚΑ και το ΤΕΒΕ. Επίσης, σε αρκετά Ταμεία, κατηγορίες
ασφαλισμένων (όπως οι συνταξιούχοι) καλύπτονται υγειονομικά από άλλα Ταμεία.

Τα κύρια συμπεράσματα της μελέτης ­ όπως υπογραμμίζει ο καθηγητής κ. Σισσούρας
­ είναι τα εξής:.

1 Δεν υπάρχει έλεγχος των πραγματικών δαπανών Υγείας των Ταμείων.

2 Η διαδικασία κατάρτισης των προϋπολογισμών των Ταμείων πάσχει σημαντικά,
καθώς φαίνεται ότι είναι ξεκομμένη από την πραγματική υγειονομική ζήτηση και δαπάνη.

3 Τα περισσότερα Ταμεία παρουσιάζουν πλεονάσματα στους κλάδους Υγείας, πλην
του ΙΚΑ, που αντιμετωπίζει σημαντικό έλλειμμα. Σε περίπτωση που γίνει δυνατή η
ενοποίηση των προϋπολογισμών των Ταμείων, είναι πιθανό το συσσωρευτικό
έλλειμμα να εξισορροπούσε το έλλειμμα του ΙΚΑ.

4 Η ενοποίηση των προϋπολογισμών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη
χρηματοδότηση κατηγοριών παροχών που δεν καλύπτονται σήμερα από ορισμένα Ταμεία.

5 Η ενοποίηση των κλάδων Υγείας των Ταμείων θα μπορούσε επίσης να εξασφαλίσει
καλύτερη λογιστική απεικόνιση της κατάστασης και έλεγχο των δαπανών, καθώς και
καλύτερο συντονισμό της εξωνοσοκομειακής περίθαλψης. Επιπλέον, θα βοηθούσε στη
λύση του προβλήματος των διπλοασφαλισμένων.

Σε 1,061 τρισεκατομμύριο δραχμές ανήλθαν το 1977 οι δαπάνες Υγείας των Ταμείων, το 38,8% των οποίων ξοδεύονται για φάρμακα

ΣΥΜΦΩΝΑ με τα δεδομένα των κοινωνικών προϋπολογισμών για την περίοδο 1993 –
1997, η συνολική δαπάνη υγείας των Ταμείων που εποπτεύονται από το υπουργείο
Κοινωνικών Ασφαλίσεων (δηλαδή εκτός των δημοσίων υπαλλήλων) αυξήθηκε σε
τρέχουσες τιμές κατά 45% (από 500 δισ. δραχμές το 1993 σε 900 δισ. δραχμές το
1997) και σε σταθερές (αποπληθωρισμένες) τιμές κατά 24%. «Σε κάθε περίπτωση το
ποσοστό αύξησης είναι μεγαλύτερο από τον ρυθμό αύξησης του πληθωρισμού ή άλλων
μεγεθών της Εθνικής Οικονομίας» επισημαίνει ο κ. Σισσούρας.

ΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

Οι δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη των δημοσίων υπαλλήλων αυξήθηκαν από
95 δισ. δραχμές το 1993 σε 161 δισ. δραχμές το 1997, δηλαδή κατά 40% σε
τρέχουσες τιμές και κατά 20% σε σταθερές τιμές.

Η αύξηση των συνολικών δαπανών για κάθε χρόνο υπολογίζεται σε 15% σε τρέχουσες
τιμές και σε 7% σε σταθερές τιμές. Η αύξηση ήταν μεγαλύτερη μεταξύ των ετών
1993 – 1994 και 1996 – 1997.

ΟΙ ΓΙΓΑΝΤΕΣ

Το ΙΚΑ και ο ΟΓΑ καλύπτουν το 75% – 80% των δαπανών των Ταμείων που
εποπτεύονται από το υπουργείο (το 52% μόνο το ΙΚΑ) και το 65% του συνόλου των
Ταμείων (το 45% μόνο το ΙΚΑ). Τους μεγαλύτερους ρυθμούς αύξησης δαπανών (πάνω
από 50%) παρουσιάζουν μέσα στην πενταετία το ΤΕΒΕ (με 65%), το ΤΣΜΕΔΕ
(μηχανικοί), το ΤΑΞΥ (ξενοδοχοϋπαλλήλων) και τα Ταμεία Τραπεζών. Τον μικρότερο
ρυθμό αύξησης δαπανών παρουσιάζει ο ΟΓΑ, με 35%.

Όπως δείχνουν οι προϋπολογισμοί του 1997, οι δαπάνες για νοσοκομειακή και
φαρμακευτική περίθαλψη ανέρχονται στο περίπου 77% του συνόλου των δαπανών.

38% + 38%…

Συγκεκριμένα οι δαπάνες για τα φάρμακα ανέρχονται σε ποσοστό 38,8% του συνόλου
των δαπανών και οι δαπάνες για την περίθαλψη στα νοσοκομεία ανέρχονται σε 38%.
Η ιατρική περίθαλψη απορροφά το 14,7% του συνόλου των δαπανών, ενώ πολύ χαμηλά
είναι τα ποσοστά των άλλων κατηγοριών δαπανών, όπως η οδοντιατρική (1,5%), η
πρόσθετη περίθαλψη (4,4%) και οι λοιπές παροχές (2,3%).

ΣΤΗΝ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ

Εξετάζοντας την εξέλιξη των δαπανών των Ταμείων διαχρονικά, οι ερευνητές
διαπιστώνουν ότι οι δαπάνες των Ταμείων για τα φάρμακα κατακτούν ολοένα και
μεγαλύτερο μέρος του συνόλου εις βάρος των δαπανών για νοσοκομειακή περίθαλψη.
Ετσι, ενώ το 1993 οι δαπάνες νοσοκομειακής περίθαλψης κατέχουν την πρώτη θέση,
(με ποσοστό 43,8% του συνόλου) και οι δαπάνες για φάρμακα τη δεύτερη (με
ποσοστό 33,7%), κατά τη διάρκεια της πενταετίας οι θέσεις εναλλάσσονται και η
νοσοκομειακή περίθαλψη υποχωρεί κατά 5%, ενώ οι δαπάνες της φαρμακευτικής
περίθαλψης αυξάνονται αντίστοιχα κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες.

ΑΥΞΗΣΗ ΚΑΙ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΙΑ

Αξίζει να σημειωθεί μάλιστα ότι στο διάστημα 1993 – 1997 οι τιμές της
φαρμακευτικής περίθαλψης παρέμειναν σταθερές, ενώ οι τιμές των νοσηλίων που
καταβάλλουν τα ασφαλιστικά ταμεία για την περίθαλψη των ασφαλισμένων τους
αυξήθηκαν σημαντικά από το 1994.

Οι δαπάνες για νοσοκομεία και γιατρούς αυξήθηκαν με μικρότερους ρυθμούς από τη
μέση αύξηση του συνόλου των δαπανών. Αυτές για νοσοκομειακή περίθαλψη
παρέμειναν σχεδόν σταθερές το 1994 και το 1995, ενώ το 1995 και 1996 αυξήθηκαν
κατά 6% και 7%. Οι δαπάνες για ιατρική περίθαλψη παρουσίασαν σημαντική αύξηση
το 1994 (κατά 34%), ενώ το 1995 αυξήθηκαν κατά 8%, το 1996 κατά 5% και το 1997
κατά 7%. «Η μόνη κατηγορία δαπανών που αυξάνεται σταθερά ετησίως και σε
ρυθμούς που υπερβαίνουν τους μέσους όρους αύξησης των δαπανών είναι αυτή της
φαρμακευτικής περίθαλψης» τονίζουν οι ερευνητές.