Μεσολάβηση μακράς διαρκείας

Η πλέον σοβαρή προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού αρχίζει το Σάββατο στην
Κύπρο με την επίσκεψη του Ρ. Χόλμπρουκ και της ομάδας του. Τίποτα, ωστόσο,
αυτή την ώρα δεν δικαιολογεί την αισιοδοξία που διακατέχει κάποιους
Αμερικανούς αξιωματούχους.

Η ΑΓΚΥΡΑ και ο Ντενκτάς ­ παρά τα εγκώμια του τελευταίου για το αμερικανικό
ενδιαφέρον ­ επιμένουν στην σκληρή γραμμή που χάραξαν από τον Ιανουάριο του
1997. Στους υπολογισμούς τους είναι να κερδίσουν από την ενδεχόμενη επανάληψη
του διαλόγου ενός είδους αναγνώριση του ψευδοκράτους ή κάτι εξίσου «μεγάλο».

Από την άλλη, η κυπριακή κυβέρνηση ­ το έχει δηλώσει πολλές φορές ­ δεν είναι
διατεθειμένη να αναγνωρίσει το καθεστώς του κ. Ντενκτάς. Έχει μάλιστα θέσει ως
προϋπόθεση για τη συμμετοχή τού κ. Κληρίδη σε οποιαδήποτε διαδικασία
συνομιλιών τη διαφύλαξη της οντότητας και της νομιμότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Οι μόνοι που εμφανίζονται να μη «βλέπουν» το χάσμα που χωρίζει τις δύο πλευρές
είναι ο Χόλμπρουκ και η ομάδα του. Αρχές Μαΐου μάλιστα θα επιχειρήσουν να
στήσουν τη γέφυρα που θα φέρει μαζί Κληρίδη – Ντενκτάς σε έναν νέο κύκλο
διαβουλεύσεων, κατά πάσα πιθανότητα τον Ιούλιο κάπου κοντά στην Ουάσιγκτον.

Δεν είναι ασφαλώς αφελείς οι διπλωμάτες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και ο Χόλμπρουκ,
ώστε να παραγνωρίζουν το βαθύ ρήγμα μεταξύ των δύο πλευρών. Σύμφωνα με όλες
τις πληροφορίες και σχέδια δράσης έχουν καταστρωθεί και εναλλακτικά σενάρια υπάρχουν.

Πρωταρχική επιδίωξη των Αμερικανών είναι να επιτύχουν επανάληψη συνομιλιών
μακράς διάρκειας μεταξύ Κληρίδη – Ντενκτάς παρά το ότι οι δρόμοι των δύο
πλευρών φαίνονται να χωρίζουν, ακριβώς γιατί εκτιμούν ότι αύριο κάτι τέτοιο
μπορεί να είναι αδύνατο. Επιθυμούν συνομιλίες μακράς διάρκειας ­ με ορίζοντα
ίσως το 2000

Υπολογίζουν δηλαδή σε δύο βασικές μεταβολές του σημερινού σκηνικού.

Πρώτον, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αν όχι στο Κάρντιφ τουλάχιστον στη Βιέννη θα
άρει κατά τον έναν ή τον άλλον τρόπο τον «αποκλεισμό» της Τουρκίας από την
ευρωπαϊκή οικογένεια.

Και δεύτερον, ως συνέπεια του πρώτου, η κίνηση αυτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα
έχει επιδράσεις στο πολιτικό σκηνικό της Τουρκίας, με αποτέλεσμα την ενίσχυση
των λεγόμενων «ευρωπαϊστών», του πρωθυπουργού Γιλμάζ μεταξύ των πολιτικών και
στο εσωτερικό των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων του στρατηγού Καρανταγί.

ΑΝΤΙ ΤΟΥ ΕΤΣΕΒΙΤ

Δεν είναι εξάλλου καθόλου μυστικό πως Αμερικανοί διπλωμάτες υπολογίζουν πολύ
σ’ έναν νέο κυβερνητικό συνασπισμό στην Τουρκία υπό τον Γιλμάζ με βασικό
σύμμαχο τον Μπαϊκάλ αντί του Ετσεβίτ, τον οποίο θεωρούν εμπόδιο για μια
συνεννόηση στο Κυπριακό.

Ήδη, Γιλμάζ και Μπαϊκάλ συμφώνησαν σε πρόωρες εκλογές και αυτό που απομένει να
δούμε αρχές του 1999 είναι αν θα τα καταφέρουν να κάνουν μια ισχυρή κυβέρνηση.

Μέχρι τότε ο Χόλμπρουκ θέλει να έχει τον Πρόεδρο Κληρίδη και τον κ. Ντενκτάς
να συνομιλούν. Θέλει να διανύσει όσο γίνεται μεγαλύτερη απόσταση και γι’ αυτό
παρακάμπτοντας τις διαδικασίες των Ηνωμένων Εθνών, αλλά με τις ευλογίες του
γενικού γραμματέα, θα καλέσει τους δύο άνδρες στο νέο κύκλο συνομιλιών εξ
ονόματος των Ηνωμένων Πολιτειών και του Προέδρου Κλίντον.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των Αμερικανών, η βελτίωση του κλίματος από τις
κινήσεις αυτές μπορεί να υποβοηθήσει και στην πρόοδο ενός άλλου κεφαλαιώδους
θέματος: αυτού της συμμετοχής των Τουρκοκυπρίων στις ενταξιακές
διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρόσκληση του κ. Κληρίδη είναι στο
τραπέζι και επιτρέπει στον Ντενκτάς να ορίσει αυτός τους εκπροσώπους των Τουρκοκυπρίων.

Οι προσκλήσεις του κ. Χόλμπρουκ θα ζητούν από τον Πρόεδρο Κληρίδη και τον Ρ.
Ντενκτάς να προσέλθουν σε συνομιλίες «άνευ όρων», χωρίς δηλαδή προαπαιτούμενα
και προϋποθέσεις, όπως π.χ. την αναγνώριση που ζητάει ο Ντενκτάς. Μια
προσπάθεια αναγνώρισης του Ντενκτάς ως «αρχηγού του ενός κρατιδίου μιας εν
δυνάμει Ομοσπονδίας», προσέκρουσε στην άρνηση της κυπριακής κυβέρνησης.

Παρ’ όλα αυτά, οι Αμερικανοί δεν έχουν εγκαταλείψει την ιδέα ενός σχήματος
«συνομιλιών των προέδρων των δύο μελλοντικών κρατιδίων μιας εν δυνάμει
Ομοσπονδίας». Ο Χόλμπρουκ επιδιώκει να εκπροσωπούνται στη Διάσκεψη κυβερνητικά
στελέχη των δύο πλευρών αντί των υπηρεσιακών παραγόντων που μετείχαν σε
παλαιότερες συναντήσεις. Και ναι μεν Αθήνα και Λευκωσία απορρίπτουν την
τετραμερή για τους γνωστούς λόγους, αλλά στο πλαίσιο μιας ευρύτερης Διάσκεψης
στην οποία θα παρευρίσκονται εκπρόσωποι αρκετών χωρών, κυρίως ευρωπαϊκών, που
έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για το Κυπριακό ­ μία τετραμερής θα μπορούσε εκ των
πραγμάτων να εκδηλωθεί. Όπως και να έχουν τα πράγματα, ο κ. Χόλμπρουκ και η
ομάδα του ετοιμάζονται για κάτι «μεγάλο».