Γίγαντες από συνενώσεις

«Η ισχύς εν τη ενώσει». Το δόγμα αυτό που ακολουθείται με ευλάβεια στην
αμερικανική τραπεζική αγορά, κερδίζει τώρα έδαφος και στην Ευρώπη, ενώ κτυπά
ήδη την πόρτα και της Ελλάδας.

ΤΟΥΣ «ΓΑΜΟΥΣ» των τραπεζικών κολοσσών στις ΗΠΑ που διαδέχονται ο ένας τον
άλλον, ζηλεύουν το τελευταίο διάστημα οι μεγάλες τράπεζες της Ευρώπης, που
συγχωνεύονται κι αυτές προκειμένου να αντεπεξέλθουν στον αυξημένο ανταγωνισμό
της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Το πρώτο μεγάλο βήμα έγινε στην Ελλάδα από τη
συγχώνευση της Εθνικής Τράπεζας με την Κτηματική. Με την κίνηση αυτή γεννήθηκε
ένας γίγαντας για τα ελληνικά δεδομένα με ενεργητικό 12,5 τρισ. δρχ. (40,3
δισ. δολ.).

Αιτία για τις κοσμογονικές αυτές αλλαγές στο παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα είναι
η απελευθέρωση της διεθνούς αγοράς, τονίζουν ειδικοί αναλυτές και στελέχη
μεγάλων τραπεζών. Για την Ευρώπη όμως, κατ’ επέκταση και για την Ελλάδα,
υπάρχει ακόμη ένας πρόσθετος λόγος που καθιστά αναγκαίες τις συγχωνεύσεις και
τις εξαγορές στον τραπεζικό τομέα. Αυτός είναι το ενιαίο νόμισμα που από το
2002 θα αντικαταστήσει όλα τα νομίσματα των χωρών – μελών.

ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΠΕΛΑΤΗ

Πρόκειται για τη δημιουργία ενός νέου τοπίου στην τραπεζική αγορά, όπου λόγω
ευρώ οι τράπεζες δεν θα αποκομίζουν πλέον κέρδη από τις προμήθειες ανταλλαγής
νομισμάτων, ούτε θα μπορούν να εξασφαλίζουν άλλα κέρδη από τις αλλαγές στις
ισοτιμίες των νομισμάτων.

Πρόκειται για πηγές κερδών στις οποίες στήριζαν και στηρίζουν ακόμη και σήμερα
σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία τους αρκετές τράπεζες και στην Ελλάδα.

Το νέο σύστημα θα λειτουργεί περισσότερο με «αμιγή» τραπεζικά κριτήρια, λένε
τα στελέχη των μεγάλων τραπεζών, καθώς τα κέρδη και φυσικά την επιβίωση των
τραπεζικών θα εγγυάται μόνο η εξυπηρέτηση του πελάτη με φθηνότερα δάνεια ή με
μεγαλύτερα επιτόκια καταθέσεων και γενικά με την προσφορά γρήγορων και καλών υπηρεσιών.

Αυτό σημαίνει ότι η μάχη μεταξύ των τραπεζών θα είναι ιδιαίτερα σκληρή.

Προβλέπουν ότι θα επιβιώσουν κυρίως οι τράπεζες που θα έχουν τη δυνατότητα να
επιτυγχάνουν αφενός χαμηλότερο κόστος λειτουργίας, αφετέρου, λόγω του μεγέθους
τους, να έχουν τέτοια δύναμη και πρόσβαση στη διεθνή αγορά χρήματος που να
εξασφαλίζουν φθηνότερο χρήμα για τις ίδιες, το οποίο στη συνέχεια θα
προσφέρουν εξίσου φθηνό στον πελάτη, μέσω χαμηλών επιτοκίων.

ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ

Παράλληλα, λόγω του μεγέθους των κεφαλαίων που θα επενδύουν, θα μπορούν να
επιτυγχάνουν υψηλότερες αποδόσεις στις αποταμιεύσεις των πελατών τους. Όσον
αφορά το χαμηλότερο κόστος λειτουργίας, οι ειδικοί λένε ότι στις τράπεζες που
θα συγχωνευθούν θα προκύψουν οικονομίες κλίμακος από τη συγχώνευση διαφόρων
δραστηριοτήτων, ενώ μεγάλο πλεονέκτημα θα αποτελεί γι’ αυτές η συνένωση των
υποκαταστημάτων τους και η σημαντική αύξησή τους. Τα πλεονεκτήματα των
συγχωνεύσεων ή των εξαγορών τραπεζών που αποτελούν το μέσο για τη δημιουργία
ισχυρών και ανταγωνιστικών τραπεζικών ομίλων αναλύονται και σε μελέτη της
Τράπεζας Πίστεως, όπου σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι πλεονεκτήματα θα
προκύψουν «μέσω της μείωσης του κόστους (λόγω οικονομιών κλίμακος), αλλά και
καλύτερης επίσης διασύνδεσης των διοικητικών ικανοτήτων τής κάθε τράπεζας
(λόγω διαφορετικών εμπειριών και εξειδικεύσεων σε αγορές)».

ΑΠΟ ΤΗΝ 48η ΣΤΗΝ 43η

Στην ίδια μελέτη σημειώνεται ότι το νέο τοπίο που διαμορφώνεται στην τραπεζική
αγορά αποτελεί πρόκληση για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Αυτό προκύπτει και
από τη σύγκριση του ενεργητικού των μεγαλύτερων τραπεζών στις χώρες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης με το ενεργητικό των μεγαλύτερων τραπεζών στην Ελλάδα.

Από τους πίνακες που παρατίθενται προκύπτει ότι μόνο η Εθνική Τράπεζα
βρίσκεται μέσα στις 63 μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά
το μέγεθος του ενεργητικού τους. Η Εθνική Τράπεζα πριν από τη συγχώνευσή της
με την Κτηματική κατείχε ­ όπως φαίνεται στον πίνακα ­ την 48η θέση, ενώ τώρα
μετά τη συγχώνευση ανεβαίνει στην 43η θέση. Όμως, από το σημείο αυτό και πέρα
η απόσταση που χωρίζει τη δεύτερη μεγαλύτερη ελληνική τράπεζα ­ και τις
υπόλοιπες ­ από την 63η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή τράπεζα είναι μεγάλη. Η 63η
ευρωπαϊκή τράπεζα έχει ενεργητικό 23,3 δισ. δολ., ενώ η Εμπορική Τράπεζα ­ ως
δεύτερη μεγαλύτερη ελληνική τράπεζα ­ με βάση τα στοιχεία του 1996 είχε
ενεργητικό 9,87 δισ. δολ.

ΜΕΓΑΛΟ ΜΙΚΡΟ ΨΑΡΙ

Αναφερόμενοι στα δεδομένα αυτά, τραπεζικοί παράγοντες κρούουν τον κώδωνα του
κινδύνου για τις ελληνικές τράπεζες αν μέσα στην επόμενη τριετία δεν
φροντίσουν να ισχυροποιήσουν τη θέση τους μέσω συμμαχιών, συγχωνεύσεων αλλά
και εξαγορών. Αν δεν «εγκλιματιστούν» στις νέες συνθήκες, λένε οι ίδιες
παράγοντες, τότε θα έλθουν αντιμέτωπες με τις συνέπειες του νόμου, «το μεγάλο
ψάρι τρώει το μικρό», που θα επικρατήσει στη νέα ευρω-αγορά.

Αυτός είναι ο λόγος για το μεγάλο ενδιαφέρον που εκδηλώνεται στον τραπεζικό
τομέα σχετικά με τις ιδιωτικοποιήσεις κρατικών τραπεζών που έχει εξαγγείλει η
κυβέρνηση. Ενδιαφέρον που εκφράστηκε καταρχάς με την εξαγορά της Τράπεζας
Μακεδονίας Θράκης (36,98% του μετοχικού της κεφαλαίου) από την Τράπεζα
Πειραιώς, ενώ έπεται συνέχεια με τις υπόλοιπες ιδιωτικοποιήσεις των κρατικών τραπεζών.

Πάντως, τα τραπεζικά στελέχη δεν διστάζουν να προβλέψουν την εικόνα που θα
παρουσιάζει η ελληνική τραπεζική αγορά στις αρχές της νέας δεκαετίας. Βλέπουν
2-3 ισχυρούς τραπεζικούς ομίλους, οι οποίοι θα έχουν πάρει τη θέση των 40
τραπεζών που υπάρχουν σήμερα.