Πρωτεύουσα της βίας

Κάθε χρόνο, η Ιντερπόλ δημοσιεύει έναν απολογισμό των δολοφονιών με βάση τις
εθνικές στατιστικές όλων των χωρών του κόσμου. Σ’ αυτόν περιλαμβάνονται βέβαια
και τα εγκλήματα πάθους, τα εν βρασμώ ψυχής, όχι μόνο εκείνα που είναι έργο
συμμοριών. Αλλά ο πίνακας μάς επιτρέπει να έχουμε μία γενική εικόνα της βίας
ανά τον κόσμο.

Η ΒΙΑΙΟΤΕΡΗ χώρα του πλανήτη είναι η Κολομβία. Το 1996, η Ιντερπόλ κατέγραψε
στη χώρα αυτή 25.723 δολοφονίες, σε έναν πληθυσμό που δεν ξεπερνά τα 36
εκατομμύρια. Η δολοφονία είναι η πρώτη αιτία θανάτου για τους κατοίκους της
Κολομβίας: καμία αρρώστια δεν προκαλεί τόσους θανάτους. Ακόμη και τα τροχαία
ατυχήματα έρχονται σε δεύτερη μοίρα.

Ο δείκτης θανάτων από δολοφονική επίθεση στην Κολομβία, το 1996, ήταν 77,4 ανά
100.000 κατοίκους.

Στις ΗΠΑ, με οκταπλάσιο πληθυσμό, οι δολοφονίες την ίδια χρονιά μόλις που
ξεπέρασαν τις 25.000. Η απέραντη Κίνα, με 1,2 δισεκατομμύριο κατοίκους, είχε
το 1996 μόνο 16.000 φόνους.

Για τον μέσο άνθρωπο, γι’ αυτόν που ξαφνικά γίνεται εγκληματίας ­ κατά τους
εγκληματολόγους αυτό είναι πράγματι κάτι που μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε
«μέσο άνθρωπο» ­ η διάπραξη ενός φόνου αποτελεί ένα τρομερό γεγονός, ένα
σταθμό στη ζωή του, κάτι που αλλάζει ολόκληρη την ύπαρξή του και τη μετέπειτα
εικόνα του εαυτού του για τον ίδιο και για τους άλλους.

Για κάποιον που ανήκει στη Μαφία, όμως, το πράγμα είναι διαφορετικό. Η
δολοφονία είναι η ζωή του, μία υπόθεση ρουτίνας, κάτι που δεν τον απασχολεί
ιδιαίτερα, ίσα-ίσα τού τονώνει το ηθικό και του ανεβάζει τις μετοχές ­ αφού
αποτελεί και ασφαλή οδό προαγωγής και «επαγγελματικής» ανόδου.

Ο ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ ΤΗΣ ΚΟΖΑ ΝΟΣΤΡΑ

Αξίζει να σταθούμε για λίγο στη χαρακτηριστική περίπτωση του Τζιοβάνι
Μπρούσκα, του διαδόχου του Τοτό Ριίνα στην κορυφή της Κόζα Νόστρα. Ο Μπρούσκα,
ο επιλεγόμενος χαϊδευτικά «Γουρούνι», γεννήθηκε το 1964 από μία οικογένεια
μαφιόζων που κατοικούσε στο Σαν Τζουζέπε Γιάτο, ένα ορεινό χωριό στα μισά του
δρόμου ανάμεσα στο Παλέρμο και το Κορλεόνε.

Ο Μπρούσκα, χοντρός και γεροδεμένος, έμοιαζε πράγματι με γουρούνι στη μορφή,
αλλά δεν είχε την αγαθότητα των χοίρων. Από νωρίς αποδείχτηκε ταλαντούχος
δολοφόνος. Είχε ήδη κάνει κάμποσους φόνους όταν, στις 23 Μαΐου 1992, σήμανε η
ώρα να μπει στο πάνθεον των ηρώων της Μαφίας.

Ο δικαστής Τζιοβάνι Φαλκόνε, η γυναίκα του και οι σωματοφύλακές του ταξίδευαν
εκείνο το πρωί με τρεις θωρακισμένες λιμουζίνες, με 160 χιλιόμετρα την ώρα,
στον αυτοκινητόδρομο Μεσσήνης – Παλέρμου, σ’ ένα υπέροχο τοπίο πλάι στη γαλανή Μεσόγειο.

Από την πλάγια ενός λόφου, το «Γουρούνι» και οι συνεργάτες του έχουν τα μάτια
τους καρφωμένα στον δρόμο. Την κατάλληλη στιγμή, τα δάχτυλα του Μπρούσκα
πατούν ένα κουμπί. Μονομιάς, κάτω, στον αυτοκινητόδρομο, η πομπή με τον
Φαλκόνε τινάζεται στον αέρα: Ο δικαστής, η γυναίκα του και τρεις νεαροί
αστυνομικοί έχουν γίνει κομμάτια.

Δύο μήνες αργότερα, ο παλιός συνεργάτης και φίλος του Φαλκόνε, που έγινε και ο
διάδοχός του, ο εισαγγελέας Πάολο Μπορσελίνο ­ πάντα με θωρακισμένο αυτοκίνητο
και με φρουρούς και αυτός ­ κατευθύνεται στο Παλέρμο για να επισκεφθεί την
άρρωστη μητέρα του.

Ο Μπρούσκα καπνίζει ήρεμα στο παρατηρητήριό του και έχει το δάχτυλο στο
κουμπί. Την κατάλληλη στιγμή, το πατά. Και αυτή τη φορά, δεν υπήρξε ούτε ένας επιζήσας.

ΤΟ ΠΑΛΙΚΑΡΙ «ΛΑΛΗΣΕ»

Για κακή τύχη του «Γουρουνιού», όμως, ένας από τους συνεργούς του, ο Σαντίνο
Ντι Ματέο, συνελήφθη από την Αστυνομία. Για να γλιτώσει το κεφάλι του,
αποφάσισε να μιλήσει. Τα είπε όλα. Αλλά ο Μπρούσκα δεν είναι από τους
ανθρώπους που συγχωρούν.

Μόλις έμαθε ότι ο φίλος του «λάλησε», πήγε κατευθείαν στο σπίτι του Ντι Ματέο,
άρπαξε τον μικρό του γιο από το δωμάτιό του και έφυγε.

Μόνος στο λημέρι του με τον 11χρονο Τζουζέπε, τον στραγγάλισε με τα ίδια του
τα χέρια και κατόπιν πέταξε το πτώμα σε μία στέρνα με υδροχλωρικό οξύ, για να
το κάνει αγνώριστο.

Τον Μάιο του 1993, στον Ακράγαντα, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ σε έναν πύρινο
λόγο του κατήγγειλε με τον πιο βίαιο τρόπο το οργανωμένο έγκλημα και ειδικά
την Κόζα Νόστρα. Λίγα 24ωρα μετά, ο Μπρούσκα, το «Γουρούνι», έστειλε τους
μπράβους του να ανατινάξουν με βόμβες τη βασιλική του Αγίου Ιωάννη του
Λατερανού, μία από τις αρχαιότερες και τις πιο σημαντικές εκκλησίες του
χριστιανισμού, στη Ρώμη.

Η «εκρηκτική» σταδιοδρομία του Μπρούσκα τού χάρισε, στα 29 του μόλις χρόνια,
την κορυφαία θέση στον κόσμο του εγκλήματος. Έγινε ο επίσημος και
αδιαφιλονίκητος αρχηγός της Κόζα Νόστρα.

ΤΟ 1993 έγινε στην Ιταλία μια «διάσκεψη κορυφής» της Μαφίας. Οι «κάπι» ήταν
στενοχωρημένοι. Κοινή διαπίστωση ήταν ότι, παρ’ όλες τις δολοφονίες, τους
εκβιασμούς, τις ανατινάξεις, τις κλοπές, τις υπεξαιρέσεις και τα «ράκετ» (την
οργανωμένη είσπραξη «τελών» προστασίας), οι δουλειές δεν πήγαιναν καθόλου καλά.

Το Κράτος δεν έλεγε να το βάλει κάτω. Πολλά από τα στελέχη της Μαφίας
βρίσκονταν στις φυλακές και εξέτιαν ποινές ισόβιας ή πολυετούς κάθειρξης.

Ο νόμος για τους «πεντίτι», τους «μετανιωμένους», εξακολουθούσε να ισχύει:
όποιος μαφιόζος δίνει στοιχεία που οδηγούν στη σύλληψη άλλων και βοηθούν στην
εξάρθρωση κάποιου δικτύου, τυγχάνει επιεικούς μεταχείρισης. Συχνά του χαρίζουν
ακόμη και την ποινή και τον φυγαδεύουν με πλαστά χαρτιά στο εξωτερικό μαζί με
την οικογένειά του.

Κάτι έπρεπε, λοιπόν, να γίνει. Η Μαφία είχε χρέος να χτυπήσει την κοινωνία
ολόκληρη πια ­ και να χτυπήσει εκεί που πονάει. Για τον φόνο ενός δικαστή δεν
στενοχωριούνται πάντοτε πολλοί. Αν όμως καταστραφεί ένα ιστορικό μνημείο, ένα
σπουδαίο έργο τέχνης, πολλοί θα νιώσουν τραυματισμένοι. Είναι, λοιπόν, ένας
καλός τρόπος να χτυπηθεί η «καθώς πρέπει» κοινωνία, αποφάσισε η Μαφία.

Η πρώτη μεγάλη επιχείρηση «κατά του πολιτισμού» εκδηλώθηκε λίγα 24ωρα
αργότερα: Η Μαφία έστειλε μια ομάδα από τους επίλεκτους κομάντος της να
ανατινάξουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, την Πινακοθήκη των Ουφίτσι στη Φλωρεντία,
ένα χώρο όπου φυλάσσονται μερικά από τα σημαντικότερα έργα της Αναγέννησης,
πολύτιμα κομμάτια της κληρονομιάς της ανθρωπότητας.

Οι βόμβες κατέστρεψαν μιάν ολόκληρη πτέρυγα με πίνακες ανυπολόγιστης αξίας.
Έφοροι του Ουφίτσι, τεχνοκριτικοί, η κυβέρνηση της Ρώμης και ολόκληρη η Ιταλία
θορυβήθηκαν από την έκταση και το είδος της καταστροφής.

Η «ύβρις» της Μαφίας δεν είχε όρια. Πριν προλάβουν οι Ιταλοί να συνέλθουν από
τη φοβερή αυτή τραγωδία, η Μαφία πέρασε στο επόμενο στάδιο των σχέσεών της με
τις καλές τέχνες: βομβάρδισε έναν ολόκληρο όροφο της Πινακοθήκης της Σύγχρονης
Τέχνης, στη Βίλα Ρεάλε του Μιλάνου. Αυτή τη φορά δεν καταστράφηκαν μόνο
πολύτιμα αλλά άψυχα αντικείμενα. Μέσα σε μια κόλαση εκρήξεων, βρήκαν τον
θάνατο τέσσερις φύλακες του μουσείου και ένας Μαροκινός επισκέπτης.

Το κορυφαίο σχέδιο της Μαφίας όμως ­ και το κορυφαίο της θράσος ­ ήταν η ιδέα
να… κατεδαφίσει τον κεκλιμένο Πύργο της Πίζας! Το καλοκαίρι του 1996, η
Μαφία άρχισε να συγκεντρώνει τα απαραίτητα εκρηκτικά για την επιχείρηση, σε
μια σπηλιά της Τοσκάνης. Στις αρχές Αυγούστου, είχαν κιόλας μαζευτεί σε
κιβώτια πάνω από 150 κιλά τρινιτροτολουόλης.

Όλα σχεδόν ήταν έτοιμα, αλλά το σχέδιο διέρρευσε.

Κάποιοι «πεντίτι», που είχαν πληροφορίες, έσπευσαν να τις γνωστοποιήσουν στις
αρχές για να κερδίσουν την εύνοια του εισαγγελέα.

Και στις 5 Αυγούστου 1996, ο εισαγγελέας της Φλωρεντίας Γκαμπριέλε Κελάτσι,
επικεφαλής αστυνομικού αποσπάσματος, έφτασε ώς τη μυστική σπηλιά και ανακάλυψε
τον δυναμίτη. Ο περίφημος Πύργος της Πίζας εξακολουθεί να γέρνει κομψά και
σταθερά χωρίς κίνδυνο να πέσει και να τραβά ολόγυρά του χιλιάδες τουρίστες
κάθε χρόνο.