13 χώρες αλλάζουν το εκπαιδευτικό τους σύστημα

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν είναι μία, αλλά… δεκατρείς! Και στις
περισσότερες, οι αλλαγές-κλειδιά είναι: η αυστηρή αξιολόγηση μαθητών και
διδασκόντων, οι αυστηρότερες εξετάσεις, η αποτελεσματικότερη χρηματοδότηση της
εκπαίδευσης και η αναδιοργάνωση των επαγγελματικών σπουδών με σύνδεση
εκπαίδευσης – παραγωγής.

ΟΙ ΔΕΚΑΤΡΕΙΣ μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση πραγματοποιούνται αυτή την εποχή
ταυτόχρονα σε ισάριθμες ευρωπαϊκές χώρες ­ της Ελλάδας και της Κύπρου
συμπεριλαμβανομένων ­ και στοχεύουν να αλλάξουν το πρόσωπο σχολείων και
πανεπιστημίων στον νέο αιώνα.

Η έμφαση στις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις των άλλων κρατών επικεντρώνεται
στην ελεύθερη επιλογή σχολείου, στην καλύτερη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης,
στην αξιολόγηση διδασκόντων και μαθητών, στο είδος των κρατικών εξετάσεων,
στις επαγγελματικές σπουδές, στις ξένες γλώσσες, στη διαρκή κατάρτιση, στην
άμβλυνση του κοινωνικού αποκλεισμού στα σχολεία κ.ά. Αν μη τι άλλο, η δική μας
έχει μια ιδιαιτερότητα: επιχειρεί ταυτοχρόνως κάτι από όλα!

Οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις στα 13 κράτη καταγράφηκαν πρόσφατα για πρώτη
φορά σε έρευνα του περιοδικού «Magazine» που κυκλοφορεί από την Ευρωπαϊκή
Επιτροπή.

Τα στοιχεία συνελέγησαν από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πληροφόρησης για την
Εκπαίδευση «Ευρυδίκη» και η επεξεργασία στα Ελληνικά ­ στην οποία στηρίζεται η
δημοσιογραφική παρουσίαση ­ έγινε από το δραστήριο ελληνικό τμήμα.

Τα βασικά χαρακτηριστικά των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων στις 12 χώρες (σ.σ.
στην Ελλάδα είναι γνωστά) έχουν ως εξής:

ΤΣΕΧΙΑ:

Βελτίωση σχολικού δικτύου

ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ των σχολείων στα νέα πληθυσμιακά δεδομένα, μετά τη «βελούδινη»
διάσπαση της Τσεχοσλοβακίας, επικεντρώνεται η μεταρρυθμιστική προσπάθεια στην
Τσεχία. Την περασμένη άνοιξη ξεκίνησε η εφαρμογή του προγράμματος
«Βελτιστοποίηση σχολικού δικτύου», με το οποίο επιχειρείται να δοθεί έμφαση
στην αποτελεσματική χρηματοδότηση και στην ποιοτική διδασκαλία. Ο αριθμός των
σχολείων θα μειωθεί (καθώς και ο μαθητικός πληθυσμός μειώνεται), θα πουληθούν
πολλά κτίρια, ενώ προβλέπεται και απόλυση με αποζημίωση όσων εκπαιδευτικών δεν
έχουν προσόντα ή πλησιάζουν την ηλικία συνταξιοδότησης.

ΣΛΟΒΕΝΙΑ:

Εκσυγχρονισμός παντού

Και στη Σλοβενία σχεδιάστηκε πέρυσι «Λευκή Βίβλος της εκπαίδευσης», κατά το
αγγλικό πρότυπο. Στο εξής η βασική εκπαίδευση περιλαμβάνει 3 τριετείς κύκλους
σπουδών, ετοιμάζονται νέα αναλυτικά προγράμματα, θεσπίζεται βαθμολογία από τα
πρώτα στάδια της εκπαίδευσης, πρώιμη εκμάθηση ξένης γλώσσας, μεγαλύτερες
δυνατότητες επιλογής σχολείου και μαθημάτων, νέα επαγγελματικά σχολεία. Στην
τριτοβάθμια εκπαίδευση η χώρα απέκτησε τα πρώτα της ανεξάρτητα (ιδιωτικά κατά
κανόνα) πανεπιστήμια.

ΛΕΤΟΝΙΑ:

Χρηματοδότηση, εξετάσεις και υποτροφίες

Νέα μέθοδο χρηματοδότησης της εκπαίδευσης, ανάλογα με τον αριθμό σπουδαστών
και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και αλλαγές στο εξεταστικό σύστημα με
θέσπιση πρόσθετων γραπτών εξετάσεων σε σειρά μαθημάτων, περιλαμβάνει το
μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα της Λετονίας που συνεχίζεται εδώ και 7 χρόνια.
Επίσης, στη βασική εκπαίδευση δημιουργείται νέος κύκλος σπουδών για τις
κοινωνικές επιστήμες, ενώ στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θεσπίστηκε νέο σύστημα
«πιστοποίησης» των φοιτητών, που τους επιτρέπει να παίρνουν εύκολα υποτροφίες
για τα έξοδα, όχι όμως και για τα δίδακτρα που καταβάλουν.

Από ομάδα της UNESCO

ΣΤΙΣ 18 Απριλίου 1997 κατατέθηκε η αναφορά της μελέτης του Κυπριακού
Εκπαιδευτικού Συστήματος στο υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου. Η
αναφορά προετοιμάστηκε από μια ομάδα της UNESCO. Η μελέτη ξεκίνησε τον
Οκτώβριο 1996 και εξέτασε τέσσερις κύριες πλευρές της εκπαίδευσης: τη
διδασκαλία, το προσωπικό, την υλικοτεχνική υποδομή και την έρευνα.

Η αναφορά έδωσε έμφαση στην άριστη εργασία που έγινε από το υπουργείο με στόχο
την αναβάθμιση της εκπαίδευσης στα σημερινά δεδομένα, με δεδομένο την τουρκική
εισβολή του 1974 και τη συνεχιζόμενη κατοχή του 37% του εδάφους της χώρας.
Αυτό εξανάγκασε περίπου 200.000 ανθρώπους να φύγουν από τα σπίτια τους και να
αναζητήσουν εκπαίδευση σε μη κατεχόμενες περιοχές. Η αναφορά περιέχει πολλές
προτάσεις για αλλαγές και εξελίξεις του κυπριακού εκπαιδευτικού συστήματος.

Το υπουργείο όρισε τέσσερις επιτροπές οι οποίες, μετά την επανεξέταση της
μελέτης της αξιολόγησης, κατέθεσαν προκαταρκτικές αναφορές με προτάσεις και
οδηγίες τονίζοντας τι μπορούσε να γίνει για να εφαρμοστούν οι προτάσεις της
μελέτης. Οι αναφορές πρόκειται να αναθεωρηθούν από μια εκτελεστική επιτροπή η
οποία θα προτείνει αλλαγές που θα αφορούν στην εκπαιδευτική πολιτική της χώρας.

ΙΣΠΑΝΙΑ

Επιλογή σχολείου με κριτήρια

ΤΗΝ περασμένη άνοιξη, στην Ισπανία υπογράφηκε Βασιλικό Διάταγμα που
αναπροσαρμόζει τα κριτήρια και τις διαδικασίες εισαγωγής των μαθητών στα
δημόσια σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Μεταξύ τών εν εξελίξει καινοτομιών, είναι η διεύρυνση των σχολικών περιοχών,
ώστε οι οικογένειες να έχουν μεγαλύτερη ελευθερία επιλογής σχολείου, ενώ τα
βασικότερα κριτήρια εισαγωγής ­ ειδικά στα σχολεία με μεγάλη ζήτηση ­ είναι:

­ Το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα.

­ Η γειτνίαση. Για πρώτη φορά, το σχολείο μπορεί να επιλεγεί με κριτήριο έδρας
είτε το σπίτι είτε την εργασία της οικογένειας.

­ Το δικαίωμα προτεραιότητας στην εγγραφή άλλων αδελφών.

­ Η προέλευση μαθητή από πολυμελή οικογένεια.

­ Συγγενής Α’ βαθμού με αναπηρία.

Στην Ισπανία το θέμα έχει ξεσηκώσει συζητήσεις, καθώς άλλοι υποστηρίζουν ότι
το νέο καθεστώς φέρνει σε δυσμενή θέση τους μη προνομιούχους μαθητές της
επαρχίας, ενώ άλλοι ότι η ελεύθερη επιλογή συγκλίνει καλύτερα με τις τάσεις
της σύγχρονης αγοράς.

ΙΤΑΛΙΑ:

Αυστηρές αλλαγές στις εξετάσεις

Νέο νόμο που τροποποιεί ­ επί το αυστηρότερο ­ τη διαδικασία των εξετάσεων στα
Λύκεια, επεξεργάζεται το ιταλικό Κοινοβούλιο. Θεσπίζονται τρεις γραπτές και
μία προφορική εξέταση. Η πρώτη γραπτή αξιολογεί την ευφράδεια, την έκφραση, τη
χρήση της γλώσσας και την κρίση του μαθητή, η δεύτερη το βασικότερο από τα
μαθήματα που διάλεξε, η τρίτη καλύπτει όλα τα μαθήματα του τελευταίου έτους
σπουδών (και ­ όπως στην Ελλάδα ­ εισάγει τεστ πολλαπλής επιλογής, ανάπτυξη
εργασιών, κ.λπ.). Η προφορική εξέταση αξιολογεί την κατανόηση του περιεχομένου
των μαθημάτων και την τελική εργασία του μαθητή. Οι εξεταζόμενοι, για να
προαχθούν πρέπει να πετύχουν τουλάχιστον 60/100. Και στην Ιταλία, ο
μαθητόκοσμος βρίσκεται σε αναστάτωση εν όψει των αλλαγών.

ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ:

Επαγγελματικοί τίτλοι σπουδών για ενηλίκους

Εδώ και τρία χρόνια τελειοποιείται στη Φινλανδία ο νέος νόμος για τις
επαγγελματικές σπουδές, που εισήγαγε μια σημαντική καινοτομία για τους
ενηλίκους. Όποιοι έχουν αποκτήσει διάφορες πρακτικές εργασιακές ικανότητες, με
οποιονδήποτε τρόπο, μπορούν να λάβουν επίσημη αναγνώριση της επαγγελματικής
τους ικανότητας, ανεξάρτητα από την προηγούμενη κατάρτισή τους! Οι
ενδιαφερόμενοι εξετάζονται από το Εθνικό Συμβούλιο Εκπαίδευσης και λαμβάνουν
Εθνικό Τίτλο, ανάλογα με το πεδίο των ικανοτήτων τους. Μέχρι στιγμής στη
Φινλανδία, έχουν θεσπιστεί πάνω από 300 τίτλοι «εμπειρικών» επαγγελματικών
σπουδών. Το σύστημα έχει δώσει μεγάλη ώθηση στη διά βίου κατάρτιση του
ενήλικου πληθυσμού.

ΑΥΣΤΡΙΑ:

Νέα προεπαγγελματικά σχολεία

Εκτεταμένη μεταρρύθμιση των επαγγελματικών σπουδών εξελίσσεται σήμερα στην
Αυστρία. Θεσπίζεται προ-επαγγελματικό σχολείο, που περιλαμβάνει σειρά
μαθημάτων διάρκειας ενός έτους, στο ένατο έτος της υποχρεωτικής φοίτησης. Το
σχολείο αυτό, που υπήρχε και στο παρελθόν με τη μορφή «κύκλου επαγγελματικών
σπουδών», αναβαθμίζεται τώρα με νέα αναλυτικά ­ και πολύ απαιτητικά σε
επιδόσεις και ποιότητα ­ προγράμματα. Έχει στόχο να προετοιμάζει τους
τελειοφοίτους για την αγορά εργασίας με παροχή εξειδικευμένων επαγγελματικών γνώσεων.

ΟΛΛΑΝΔΙΑ:

Έμφαση στους μαθητές με δυσκολίες

Τον περασμένο Ιούλιο, η μεταρρύθμιση εμφανίστηκε και στην Ολλανδία με τη μορφή
νέου νόμου για τα σχολεία Ειδικής Αγωγής. Η έμφαση δίνεται στην παροχή
εκπαίδευσης «προσαρμοσμένης στις απαιτήσεις», όπως λέγεται, των μαθητών που
εμφανίζουν διαφόρων ειδών δυσκολίες στη μάθηση. Θα αναπροσαρμοστεί και το
εύρος της χρηματοδότησης ανά μαθητή.

Μ.ΒΡΕΤΑΝΙΑ:

Λευκή Βίβλος, πληροφορική και δίδακτρα

Λευκή Βίβλο για την εκπαίδευση παρουσίασε πέρυσι τον Ιούλιο και έκτοτε
εφαρμόζει σε Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Εκπαίδευση η κυβέρνηση των
Εργατικών στην Αγγλία. Και εκεί όμως, υπάρχουν αντιδράσεις στο χώρο. Η Λευκή
Βίβλος περιλαμβάνει καινοτομίες όπως: Εκπαίδευση και για παιδιά 4 ετών, αν
θέλουν οι γονείς. Μείωση μαθητών ανά αίθουσα σε λιγότερους από 30. Νέα
αυξημένα προσόντα διευθυντών και αξιολόγηση διδασκόντων. Συμβόλαια μεταξύ
οικογένειας και σχολείου, που καθορίζουν υποχρεώσεις και δικαιώματα και των
δύο. Εθνική στρατηγική στον τομέα της πληροφορικής και των επικοινωνιών. Στα
Πανεπιστήμια, οι μεταρρυθμίσεις αφορούν τα προσόντα, την κατάρτιση και την
ποιότητα διδασκόντων και φοιτητών, την ενίσχυση των τεχνολογιών πληροφορικής
και της έρευνας, κ.ά. Επίσης, η κυβέρνηση δήλωσε ότι του χρόνου θα εισαγάγει
αντιπροσωπευτικά δίδακτρα στα αγγλικά ΑΕΙ ύψους 1.000 στερλινών ανά έτος,
(αναλόγως του οικογενειακού εισοδήματος), ποσό που αναλογεί στο ένα τέταρτο
του μέσου κόστους σπουδών.

ΝΟΡΒΗΓΙΑ:

Νέα κτίρια, βιβλία και προσχολική αγωγή

Νέα αναλυτικά προγράμματα, καινούργια βιβλία, ανακαινισμένα σχολικά κτίρια,
αυξανόμενη ενδοϋπηρεσιακή κατάρτιση των εκπαιδευτικών με συμμετοχή και των
Πανεπιστημίων, αλλά και αλλαγές στην προσχολική εκπαίδευση, έφεραν οι
περυσινές μεταρρυθμίσεις στη Νορβηγία, που εξελίσσονται ακόμα. Έμφαση δόθηκε
στην προσχολική αγωγή, καθώς στη Νορβηγία συνήθως εργάζονται και οι δύο
γονείς, με αποτέλεσμα να υπάρχει έντονη ζήτηση στην ημερήσια φροντίδα των
μικρών παιδιών. Από εφέτος, όλες οι θέσεις σε ιδρύματα προσχολικής αγωγής, θα
διατίθενται σε παιδιά μικρότερα των 6 ετών, έτσι ώστε μέχρι το 2000, να
μπορούν όλοι οι γονείς να βρίσκουν θέσεις σε προσχολικό ίδρυμα.

ΛΙΧΤΕΝΣΤΑΪΝ:

Μάθε γλώσσα κι άσ’ τηνε…

Στο λιλιπούτειο κρατίδιο, η έμφαση της περυσινής μεταρρύθμισης δόθηκε στις
ξένες γλώσσες. Στο εξής, οι μαθητές θα διδάσκονται Αγγλικά από την Γ’
Δημοτικού μέχρι την τέταρτη τάξη του δευτεροβάθμιου σχολείου. Παράλληλα, θα
διδάσκονται Γαλλικά, Ιταλικά, Ισπανικά και Λατινικά, ενώ όσα παιδιά δεν έχουν
ως μητρική τη Γερμανική, θα τη διδάσκονται και αυτή ως ξένη γλώσσα.