ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Παιδιά ­ δολοφόνοι

Από το όχι και τόσο μακρινό τελικά σχολείο του Τζάνσμπορο στην Αμερική, δύο
μικρά παιδιά έσπειραν σε όλη την υφήλιο τον τρόμο και τον αποτροπιασμό. Τα
παιδιά ­ δολοφόνοι χτύπησαν για μία ακόμη φορά σκορπώντας τον θάνατο σε
τέσσερις συμμαθητές και τη νεαρή δασκάλα τους.

ΣΤΟΝ ορίζοντα και πάλι απλώθηκε το εναγώνιο ερώτημα «γιατί», «τι φταίει» και
αμέσως μετά το άλλο ερώτημα: «Και τώρα τι γίνεται; Πώς θα αποτραπούν παρόμοια
κρούσματα;». Στο πρώτο ερώτημα μετά προθυμίας σπεύδουν να απαντήσουν οι
επαγγελματίες ερμηνολόγοι που πληθαίνουν ημέρα την ημέρα. Ο καθένας δικαιούται
να έχει και τη δική του απάντηση. Εκείνο που καθώς φαίνεται δεν αντέχεται,
είναι η σιωπή. Αν αφεθείς στα λόγια του Σαίξπηρ, «τα υπόλοιπα είναι σιωπή»,
χάθηκες. Υποκύπτεις στον τρόμο, στην αγωνία της αβεβαιότητας. Όχι, δεν είναι
για τις ημέρες μας αυτό το βάσανο. Πρέπει οπωσδήποτε να υπάρξει ένα «διότι».
Στην αγωνία της ερώτησης πρέπει να υπάρξει η ανακούφιση της εξήγησης. Το έωλο
«γιατί» δηλώνει πως «όλα είναι δυνατά». Όχι, πρέπει να κάνουμε σαν όλα να
είναι ερμηνεύσιμα, άρα κατανοητά, άρα και προβλεπόμενα, και ως εκ τούτου τιθασεύσιμα.

Ερμηνεία, κατανόηση, πρόβλεψη, τιθάσευση. Ιδού η χρυσή και ποθητή αλυσίδα.
Χωρίς αυτήν είμαστε χαμένοι στη νύχτα των άναρχων δυνατοτήτων. Έτσι, λοιπόν,
ειπώθηκε πως «φταίει η τηλεόραση». Η άφθονη βία που απλόχερα μάς προσφέρει η
μικρή οθόνη. Η βία φέρνει βία. «Περιστοιχίζομαι από τη βία. Πατάω το μαγικό
κουμπί, κάνω ζάπινγκ και το αίμα είναι εκεί, σταθερά παρόν, αναπόσπαστο
κομμάτι της ζωής, καθημερινό θέαμα στα όχι πλέον έκθαμβα μάτια μου. Με
ευκολία, η ευκολία της βίας στην τηλεόραση κάποια στιγμή δραπετεύει από το
ψυχρό γυαλί και εισέρχεται μέσα μου».

Ειπώθηκε πως φταίνε τα όπλα που είχανε ο γονείς στο σπίτι, αφού ήσαν μανιώδεις
κυνηγοί, πηγαίνοντας συχνά με τα παιδιά τους στο κυνήγι. «Το όπλο είναι παντού
γύρω μου, κάποια στιγμή το αρπάζω και το χρησιμοποιώ».

Από τους πιο υποψιασμένους στα «ψυχολογικά» ειπώθηκε πως «φταίει η απόρριψη
που υπέστη ο Τομ από μια νεαρή συμμαθήτριά του με την οποία ήταν ερωτευμένος»…

«Σκοτώνω εκείνον που με αρνείται». «Δεν επιτρέπω την απόρριψη. Όταν με
αρνείται εκείνος που επιθυμώ, είναι σαν να με σκοτώνει, γι’ αυτό κι εγώ τον
αφανίζω για να προστατευθώ». Λόγοι, λόγοι, λόγοι, λόγοι για να θέλεις να
σκοτώσεις, να γίνεις φορέας μιας ολικής καταστροφής. Λόγοι για να γίνει η
παιδική εγκληματικότητα θέμα και αυτή του συρμού. Αγαπημένο πεδίο
επαναλαμβανόμενων αναλύσεων. Χθες ήταν τα παιδιά από την Αμερική, σήμερα μόλις
ένας ακόμη νέος δεκαεξάχρονος δολοφόνος έκανε την εμφάνισή του στον τόπο μας.
Η ερμηνεία θα εστιασθεί και εδώ σε αντίστοιχες γνώριμες πλέον θεματικές.

Και όμως κάτι δεν πάει καλά σε όλα αυτά τα γιατί και τα διότι. Κάτι μένει απ’
έξω. Πώς να προστατεύσεις το κοινό από τα παιδιά δολοφόνους; Πώς να
προστατεύσεις τα παιδιά δολοφόνους από τον εαυτό τους; Εύλογα διερωτάσαι,
γιατί δεν είναι περισσότερα, απείρως περισσότερα τα κρούσματα;

Και αν υποθέσουμε ότι οι λόγοι πράγματι έχουν να κάνουν με ό,τι ειπώθηκε ή
πρόκειται να ειπωθεί, τότε πώς να κάνεις ώστε η τηλεόραση να μειώσει τη βία;
Πώς να κάνεις ώστε ο τηλεθεατής να μην αρέσκεται στο θέαμα της αιμοσταγούς
βίας; Πώς να αποσύρεις τα όπλα από τα φιλήσυχα σπίτια των αμερικανικών και
ελληνικών οικογενειών; (Εκεί τα χρειάζονται για το κυνήγι τους, εδώ και για
τους Αλβανούς).

Πώς να κάνεις ώστε η κοπέλα να μην απορρίψει τον μελλοντικό επίδοξο νεαρό δολοφόνο;

Μάλλον τίποτε από όλα αυτά δεν γίνεται να γίνει. Η βία θα συνεχίσει να
κατοικεί στη μικρή οθόνη, οι γονείς θα συνεχίσουν να έχουν σπίτι τους όπλα,
όπλα για διασκέδαση, όπλα για σπορ, όπλα για προστασία. Και σίγουρα το κάθε
κορίτσι που δεν θα θέλει τον αντίστοιχο Τομ, θα εξακολουθεί να απορρίπτει τον
έρωτά του.

Τίποτε, λοιπόν, δεν γίνεται; Τίποτα; Στο έλεος των παιδιών δολοφόνων;

Όχι, αν μεριμνήσουμε για μια «μέριμνα εαυτού». Όλοι μαζί και ο καθένας
χωριστά. Εις μάτην όλων των δεινών που τον περιστοιχίζουν από τη γέννησή του,
ο Τομ θα πρέπει να έχει έναν βασικό λόγο να θέλει να ζήσει. Και αυτό σημαίνει
έναν βασικό λόγο για να μην καταστρέψει, έναν βασικό λόγο για να μην
καταστραφεί. Έναν βασικό λόγο που έχει να κάνει με μια επιθυμία ζωής. Με άλλα
λόγια, η επιθυμία ζωής είναι εκείνη, και μόνον εκείνη, που θα προστατεύσει τον
ίδιο τον Τομ, αλλά και την κοινωνία από την καταστροφικότητα του Τομ. Μια
επιθυμία ζωής που εκπορεύεται από «μέσα», αλλά εμπνέεται και αναπτύσσεται από
το «έξω».

Μια επιθυμία ζωής. Να είναι αυτή, άραγε, το μυστικό όλων των χρεοκοπημένων
σήμερα αντεγκληματικών πολιτικών;

Επιθυμία ζωής, το μεγάλο διακύβευμα των ημερών μας. Τουλάχιστον για όλους τους
Τομ του κόσμου ετούτου.

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.