ΜΑΤΙΕΣ Ένα λεύκωμα

ΕΙΔΗΣΕΙΣ δεν υπάρχουν τον Αύγουστο, λέει ο Ουμπέρτο Έκο. Ειδήσεις, όμως, δεν
υπάρχουν και τις ημέρες του Πάσχα. Άρα, σήμερα, Μεγάλη Τετάρτη, μπορούμε να
ρίξουμε μια ματιά ολόγυρα. Σ’ ένα υπέροχο λεύκωμα, ας πούμε, που έφτιαξε ο
φίλος μου ο Φώντας Λάδης. Ο δημοσιογράφος, ποιητής, στιχουργός και συγγραφέας,
που δεν στέκεται ούτε μια στιγμή, για να πάρει μιαν ανάσα! Γράφει, γράφει,
γράφει, ταξιδεύει, παρακολουθεί μαθήματα σε διάφορα Πανεπιστήμια και μετά,
πάλι γράφει, γράφει, γράφει! Χωρίς σταματημό!

Το λεύκωμα του Φώντα Λάδη έχει τίτλο «Όπου γη, Ελλάδα. Το έπος της
μετανάστευσης σε εικόνες» (Εκδόσεις Μνήμες). Το θέμα είναι επίκαιρο, λόγω
«Αλβανών». Που πολλοί Ελληναράδες τους θεωρούν όλους φονιάδες και κλέφτες!
Ξεχνώντας ότι εκατομμύρια Έλληνες βρίσκονται εγκατεστημένοι, εδώ και δεκάδες
χρόνια, στην Αμερική, την Αυστραλία, την Αφρική, τον Καναδά κι αλλού, «όπου
γης», πραγματικά. Γιατί το ψωμί στην πατρίδα ήταν λιγοστό. Και οι ανάγκες μεγάλες.

Βλέποντας τις φωτογραφίες του λευκώματος και διαβάζοντας λεζάντες και κείμενα,
βούρκωσα πολλές φορές. Είδα τον πατέρα μου και τη μάνα μου σ’ αυτές τις
φωτογραφίες. Που ήρθαν στην Ελλάδα, το ’24, διωγμένοι από την Πόλη και τον
Πόντο, σε ηλικία 10 χρόνων και ρίχτηκαν με τα μούτρα στη βιοπάλη, χωρίς κανένα
να γνωρίζουν, χωρίς προστασία, στους πέντε ανέμους! Και είδα και τους φίλους
μου στη Γερμανία. Τους Πόντιους. Τον αξέχαστο Γιάννη Παπαδόπουλο. Τον Χρήστο
Παπαδόπουλο. Τον Γιώργο Αμαραντίδη. Τον Λευτέρη Τσιρίδη. Και τόσους άλλους.
Που έσκαψαν με τα νύχια τους το βράχο, για να καταφέρουν να κάνουν προκοπή,
στα ξένα μέρη.

Μπράβο στον Φώντα! Μαζεύοντας, σαν μυρμήγκι, χρόνια και χρόνια, φωτογραφίες,
έγγραφα, επιστολές, εφημερίδες, ρεκλάμες, γελοιογραφίες, καρτ ποστάλ, λαϊκές
επιγραφές και ό,τι άλλο μπορεί να φαντασθεί κανείς, έφτιαξε ένα λεύκωμα ­
εξαιρετική έκδοση! ­ που μοσκοβολάει Ελλάδα! Μια Ελλάδα του μόχθου. Των
θυσιών. Του μπαλωμένου πανταλονιού. Αλλά και της αξιοπρέπειας.

Διαβάζω στο λεύκωμα του Λάδη: «… Στο Λόουελλ της Μασσαχουσέτης, όπου πολλοί
από τους πρώτους Έλληνες μετανάστες κατέφυγαν για να βρουν εργασίες στα
υφαντουργεία και στα υποδηματοποιεία, άλλοι μετανάστες, από την Ιρλανδία και
Γάλλοι του Καναδά, που ‘χαν έλθει πιο μπροστά, δυσφόρησαν για τον ερχομό και
τον συναγωνισμό με τους Έλληνες εργάτες και πολλές φορές μάχες εκ του συστάδην
έλαβαν χώραν, ακόμη και μπρος στις εξώπορτες των εργοστασίων. Μα και σ’ άλλα
μέρη, οι πρώτοι Έλληνες μετανάστες είχαν μεγάλη δυσκολία για να βρουν
δουλειές, στα εργοστάσια όπου εργάζονταν παλαιότεροι μετανάστες…».
(«Αργοναύτης Ν. Υόρκης», 1959, σελ. 63). Και φυσικά, την ειδησούλα αυτή την
αφιερώνω στους «Ελληναράδες»…