Βαλεντίνα Ματβιένκο «Στην Ελλάδα υπάρχουν όλα»

Μια γοητευτική και μορφωμένη γυναίκα είναι επικεφαλής της ρωσικής
διπλωματίας στην Αθήνα. Η Βαλεντίνα Ματβιένκο, νέα πρέσβης της Ρωσίας στη χώρα
μας, ήρθε εδώ αποφασισμένη να αναπτύξει όχι μόνο τους πολιτιστικούς δεσμούς
των δύο χωρών αλλά και τους τομείς των οικονομικών και εμπορικών συναλλαγών.
Πρώην αντιδήμαρχος της Αγίας Πετρούπολης, μέλος της πρώτης Βουλής που
αναδείχθηκε ύστερα από τις μεταρρυθμίσεις του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ, έχει άποψη
για όλα: την κατάσταση στο Αιγαίο, τους συνομηλίκους του γιου της, την Ελλάδα,
τους S-300, τις μεταρρυθμίσεις στη χώρα της, τους συναδέλφους της. Η μοναδική
γυναίκα πρέσβης της Ρωσίας στον κόσμο χαίρεται που βρίσκεται ανάμεσά μας και
δηλώνει εμφατικά: «Οι γυναίκες είναι προικισμένες από τη φύση με μεγαλύτερη διπλωματικότητα».

Η ΚΟΜΨΗ γυναίκα που μπαίνει με σβελτάδα στην αίθουσα της ρωσικής πρεσβείας
έχει πλατύ χαμόγελο και με χαιρετά μ’ ένα «τι κάνετε, χαίρω πολύ». Αμέσως μετά
αρχίζει να εξηγεί ότι κάνει μαθήματα ελληνικών, αλλά λόγω των πολλών
υποχρεώσεών της δεν έχει προχωρήσει όσο θα ήθελε. Είναι αποφασισμένη όμως να συνεχίσει.

Βαλεντίνα Ματβιένκο. Πρέσβειρα της Ρωσίας στην Αθήνα εδώ και 5 μήνες, πρώην
αντιδήμαρχος της Αγίας Πετρούπολης, μέλος της πρώτης Βουλής που αναδείχθηκε
μετά τις μεταρρυθμίσεις του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ και μοναδική γυναίκα πρέσβης
της Μόσχας σε ολόκληρο τον κόσμο. Η ελληνική πρωτεύουσα είναι το δεύτερο πόστο
της, καθώς την περίοδο 1991-1994 ήταν πρέσβειρα της Σοβιετικής Ένωσης και
ύστερα της Ρωσίας στη Μάλτα. Μετά την επιστροφή της στη Μόσχα τοποθετήθηκε
επικεφαλής της διεύθυνσης του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, ενώ ήταν και
μέλος της ειδικής επιτροπής του υπουργείου. Πέρυσι ο πρόεδρος Μπορίς Γιέλτσιν
της ανέθεσε τη διπλωματική εκπροσώπηση της Ρωσίας στην Ελλάδα.

«Στα φοιτητικά μου χρόνια ασχολήθηκα ιδιαίτερα με την ιστορία και τον
πολιτισμό της Ελλάδας. Ακόμα, έστω κι αν έχουν περάσει αρκετοί μήνες, μου
φαίνεται δύσκολο να πιστέψω ότι υλοποιώ το όνειρό μου και βρίσκομαι εδώ. Και
όχι μόνο αυτό, αλλά τώρα μπορώ να συμβάλλω ουσιαστικά στην ανάπτυξη των
ελληνορωσικών σχέσεων».

Η ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ

Η ημέρα της είναι εξαντλητική. «Εργάζομαι από τις 8 το πρωί έως τις 10-11 το
βράδυ, εδώ στην πρεσβεία και βέβαια κατόπιν υπάρχουν άλλες επαφές, γεύματα
δεξιώσεις, που είναι σημαντικά στοιχεία της δουλειάς ενός πρέσβη. Όμως, εδώ
στην πρεσβεία είμαστε σαν μια οικογένεια, δουλεύουμε από κοινού και αυτό βοηθά
πολύ. Άλλωστε οι περισσότεροι συνεργάτες μου ξέρουν ελληνικά και αυτό
διευκολύνει την κατάσταση».

Τα τσιγάρα ακολουθούν το ένα το άλλο. «Βογκ» λεπτά, που παίρνουν τη θέση τους
στο τασάκι, έχοντας καπνιστεί μέχρι τη μέση. «Καπνίζω πολύ», προσθέτει
χαμογελαστά, αλλά αυτή είναι μια συνήθεια που μάλλον δεν προβλέπεται να κοπεί
στο άμεσο μέλλον. Το φύλο της την βοηθά στη δουλειά ή της έχει προκαλέσει προβλήματα;

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

«Δυστυχώς στη Ρωσία, όπως και στις περισσότερες χώρες, ο αριθμός των γυναικών
που συμμετέχουν στη δομή της εξουσίας είναι πολύ περιορισμένος. Πίσω από αυτό,
κατά τη γνώμη μου, βρίσκονται και αντικειμενικοί και υποκειμενικοί λόγοι. Ίσως
το υπουργείο Εξωτερικών είναι αρκετά συντηρητικό ίδρυμα για να αποδέχεται τις
γυναίκες στη σύνθεσή του. Δυστυχώς, στη Ρωσία είμαι η μοναδική γυναίκα
πρέσβης. Παρ’ όλα αυτά, όλα τα χρόνια της δουλειάς μου στο υπουργείο
Εξωτερικών δεν αισθάνθηκα κάποια διάκριση ή διαφορετική αντιμετώπιση.
Αντίθετα, είχα πολύ καλές και ισότιμες σχέσεις με τους συνάδελφους μου και
ίσως το ότι είμαι γυναίκα με βοήθησε σε κάποιο βαθμό. Για παράδειγμα, οι
συνάδελφοί μου άνδρες προσπαθούν να δείξουν την ευγένειά τους, να προλάβουν
κάποιες δυσάρεστες στιγμές. Αφήστε που θεωρώ ότι η φύση έδωσε στη γυναίκα
περισσότερη διπλωματικότητα απ’ ό,τι στον άνδρα…».

Όταν φθάσει η στιγμή να φύγει από την Ελλάδα, ποιο θα ήθελε να είναι το έργο
που θα αφήσει πίσω της; «Η ευθύνη μου ως πρέσβης της Ρωσίας είναι διπλή. Πέρα
από τις ιστορικές, φιλικές σχέσεις των χωρών μας τις οποίες πρέπει να
διατηρήσουμε, οφείλουμε να τους δώσουμε καινούργιο περιεχόμενο, δυναμισμό και
κατεύθυνση. Κατ’ αρχήν, πιστεύω ότι το επίπεδο των εμπορικών, οικονομικών
σχέσεών μας δεν ανταποκρίνεται στις δυνατότητες των δύο χωρών και έχω τη δική
μου άποψη και συγκεκριμένο πρόγραμμα δράσης. Θεωρώ ότι τα 800 εκατομμύρια
δολάρια στα οποία ανέρχονται οι ετήσιες εμπορικές συναλλαγές Ρωσίας – Ελλάδας
δεν ανταποκρίνονται στη δυναμική των σχέσεών μας. Στον ενεργειακό τομέα μπορεί
να γίνουν πολλά ακόμα στο επίπεδο των αλληλοεπενδύσεων. Το ίδιο ισχύει για τις
μεικτές επιχειρήσεις, για την κατασκευή πλοίων, ενώ ιδιαίτερα σημαντική είναι
η προώθηση της συνεργασίας μας στον στρατιωτικό και τεχνολογικό τομέα. Χωρίς
να ξεχνάμε βέβαια και την κουλτούρα».

Η ΡΩΣΙΑ

Η Ρωσία παραμένει μια μεγάλη δύναμη, βρίσκεται όμως αυτή τη στιγμή σε δύσκολη
κατάσταση, εσωτερικά. Τι σημαίνει αυτό για το λαό της; «Ειναι επίπονη η
διαδικασία πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Κι αυτό έχει μεγάλες
κοινωνικές επιπτώσεις. Αλλά μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι η πιο δύσκολη
περίοδος, η μεταβατική, έχει τελειώσει. Οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να
πάρουν πρωτοβουλίες, να εκμεταλλευθούν τις δυνατότητές τους, να κάνουν τις
επιλογές τους.

Μειώθηκε η παραγωγή των οπλικών συστημάτων και στραφήκαμε στη μεγαλύτερη
παραγωγή καταναλωτικών αγαθών. Όποιος θέλει να έχει καλό βιοτικό επίπεδο
πρέπει να δουλέψει. Αυτό όμως δεν πρέπει να οδηγεί το κράτος στο να μην
παρέχει τις μίνιμουμ εγγυήσεις για τα πιο φτωχά στρώματα της κοινωνίας. Όλη
αυτή η διαδικασία δημιουργεί μια καινούργια αντίληψη στη νέα γενιά. Δεν είναι
φορτωμένοι με τα λάθη του παρελθόντος, ζουν σε μια ανοικτή κοινωνία, έχουν τη
δυνατότητα να λάβουν οποιαδήποτε πληροφορία, μέσω του Ίντερνετ, που
παρεμπιπτόντως ο γιος μου χειρίζεται πολύ καλά».

Μήπως και η ίδια επικοινωνεί μαζί του μέσα από το διαδίκτυο; «Μπα, όχι. Αλλά
δεν σταματώ να θαυμάζω αυτόν και τους συνομηλίκους του για τον τρόπο με τον
οποίο εντάσσουν όλη αυτή την τεχνολογική επανάσταση και τη νέα οικονομική
σκέψη στη ζωή και τη δουλειά τους».

Αν μπορούσε με δύο λόγια να περιγράψει τη χώρα στην οποία ζει τους τελευταίους
μήνες, τι θα έλεγε; «Σ’ εμάς στη Ρωσία κυριαρχεί, όταν σκεφτόμαστε την Ελλάδα,
μια έκφραση του Τσέχοφ: Στην Ελλάδα υπάρχουν όλα. Αυτό, από την πείρα μου,
μπορώ να το βεβαιώσω κι εγώ…».

Λίγο μετά τη συνάντησή της με τον Πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη, η πρέσβης της Ρωσίας εξέρχεται από το Μέγαρο Μαξίμου, συνοδευόμενη από τον α’ γραμματέα της πρεσβείας Γιούρι Καζακόφ

Η ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ Ματβιένκο γεννήθηκε στο Λένινγκραντ, Αγία Πετρούπολη σήμερα, στην
οικογένεια ενός κρατικού υπαλλήλου. Οι αδελφές της μένουν ακόμα εκεί, ενώ το
ίδιο συμβαίνει με τον γιατρό σύζυγό της και τον 25χρονο γιο της, που είναι
οικονομολόγος και εργάζεται σε τράπεζα.

Μια οικογένεια που την χωρίζει η διπλωματία. «Ο άνδρας μου έχει τη δική του
δουλειά και γι’ αυτό τού είναι δύσκολο να με επισκέπτεται συχνά. Τον γιο μου
τον περιμένω τον Απρίλιο. Αλλά, βέβαια, μιλάμε πολύ, τηλεφωνικά. Ευτυχώς, ο
άνδρας μου και ο γιος μου αντιμετωπίζουν με κατανόηση τις ασχολίες μου, τη
δουλειά μου και, βεβαίως, χάρη στη στάση τους αυτή μπορώ να δουλέψω με
απρόσκοπτο τρόπο ως πρέσβειρα της Ρωσίας».

Όσο για τον σύζυγο, «αντιμετωπίζω κι εγώ με σεβασμό τη δουλειά του. Δεν
λείπουν, βέβαια, οι δυσκολίες. Όμως, τουλάχιστον η πίκρα της απόστασης
αναπληρώνεται με τη χαρά της συνάντησης…».

Περιγράφει την οικογένειά της ως «μια οικογένεια που αγαπάει πολύ τη δουλειά.
Από τα παιδικά μας χρόνια, τόσο ο πατέρας μου όσο και η μητέρα μου, μας
δίδαξαν ότι αν θέλεις να έχεις κάτι στη ζωή σου, αυτό μπορεί να επιτευχθεί
μόνο με τις δικές σου προσπάθειες και με μεγάλο κόπο.

Άλλωστε, όλα όσα έκανα στη ζωή μου τα κατάφερα με κόπο και δουλειά. Στην
οικογένειά μας εκτιμούσαμε πάντα τις ηθικές αρχές. Και μας έλεγαν ότι πρέπει
να ακολουθούμε αρχές όπως η ειλικρίνεια, η αξιοπρέπεια».

Τελείωσε το Πανεπιστήμιο στο Λένινγκραντ, αποφοίτησε από την Ακαδημία
Κοινωνικών Σπουδών και τη Διπλωματική Ακαδημία του υπουργείου Εξωτερικών.
«Θεωρώ σημαντικό να βελτιώσει κάποιος το μορφωτικό του επίπεδο και ­ να σας πω
την αλήθεια ­ όλη αυτή η μόρφωση με βοήθησε και με βοηθά παρά πολύ στη δουλειά μου».

Θυμάται με νοσταλγία τα φοιτητικά της χρόνια στην Πετρούπολη. «Γιατί αυτή η
πόλη έχει ειδική ατμόσφαιρα, μεγάλη πολιτιστική ιστορία και όλα αυτά
επηρεάζουν κάθε κάτοικό της». Θυμάται και τους φίλους που έχουν μείνει πίσω.

Νέους φίλους, στους 5 μήνες που βρίσκεται στην Ελλάδα, έχει προλάβει να κάνει;
«Μου φαίνεται ότι βρίσκομαι στην Ελλάδα πολύ καιρό.

Έχω γνωριστεί όχι μόνο με πολιτικούς, αλλά με ανθρώπους από όλο το κοινωνικό
φάσμα. Τα Σαββατοκύριακα προσπαθώ να ταξιδεύω εκτός Αθηνών. Έχω πάει στη
Θεσσαλονίκη, στην Καστοριά, στην Πελοπόννησο, στους Δελφούς. Και επιβεβαιώθηκε
ακόμα μια φορά, ότι αυτά που έχω διαβάσει για την Ελλάδα είναι πιο ωραία,
τελικά. Ξεπέρασαν όλες μου τις προσδοκίες…».

Η ΡΩΣΙΑ είχε πάντα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα τεκταινόμενα στην περιοχή μας.
Η ένταση στο Αιγαίο προκαλεί συχνά τις παρεμβάσεις της Μόσχας. «Πράγματι, η
κατάσταση στο Αιγαίο είναι ρευστή. Και τη ρευστότητα αυτή την επηρεάζουν
διάφορα προβλήματα, όπως η ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και η μη
διευθέτηση του Κυπριακού. Η Ρωσία τάσσεται υπέρ της επίλυσης όλων αυτών των
ζητημάτων μέσω της ειρηνικής πολιτικής οδού, βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Και
σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς διατηρεί σταθερή και διαφανή θέση, η οποία
συμπίπτει ή είναι παρόμοια με την ελληνική».

«Όσον αφορά το Κυπριακό, η Ρωσία τάσσεται υπέρ του κυπριακού κράτους και δεν
αναγνώρισε ούτε πρόκειται να αναγνωρίσει το ψευδοκράτος που αυτοαποκαλείται
Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου. Υποστηρίζουμε ότι η επίλυση του
Κυπριακού πρέπει να βασίζεται σε αυστηρή τήρηση και υλοποίηση όλων των
αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Άλλωστε, ως μόνιμο
μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας συμβάλλουμε στην υλοποίηση των αποφάσεων του
γενικού γραμματέα και συμμετέχουμε σε όλα τα στάδια για την εύρεση λύσης και
την διευθέτηση του Κυπριακού σε συνεργασία με άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης
και της Ελλάδας».

ΓΙΑ ΤΟΥΣ S-300

Ένα άλλο μεγάλο θέμα που έχει προκύψει τον τελευταίο χρόνο είναι η αγορά από
την Κύπρο αντιαεροπορικών πυραύλων S-300, για την οποία όχι μόνο η Αγκυρα αλλά
και η Ουάσιγκτον αντέδρασαν έντονα. «Εμείς δεν θεωρούμε ότι αυτός ο παράγοντας
δημιουργεί κάποια ανισορροπία ή αυξάνει την ένταση στην περιοχή. Σήμερα,
σύμφωνα με τις δηλώσεις του γ.γ. του ΟΗΕ, το βόρειο μέρος της Κύπρου είναι η
πιο στρατιωτικοποιημένη περιοχή στον κόσμο».

«Τα αντιαεροπορικά συστήματα S-300 έχουν άκρως αμυντικό χαρακτήρα και μας
προκαλεί μεγάλη έκπληξη αυτός ο θόρυβος ο οποίος υπάρχει γύρω από την συμφωνία
πώλησής τους στην Κύπρο. Έχουμε επανειλημμένα δηλώσει ότι εάν αρχίσει η
διαδικασία της αποστρατιωτικοποίησης του νησιού, τότε θα εξαφανιστεί και η
ανάγκη για την προμήθεια αυτών των αντιαεροπορικών συστημάτων. Αλλωστε είναι
κυρίαρχο δικαίωμα της κυβερνήσεως της Δημοκρατίας της Κύπρου να οικοδομήσει
την άμυνα της χώρας με αυτά τα μέσα, τα οποία θεωρούν απαραίτητα».

ΓΙΑ ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Ποιες είναι οι εκτιμήσεις της ρωσικής κυβέρνησης για την κατάσταση στα Βαλκάνια;

«Είναι δεδομένο ότι η κατάσταση στα Βαλκάνια δεν είναι ήρεμη. Η συμφωνία του
Ντέιτον δεν προχωρά όπως είχε συμφωνηθεί. Το νέο κλίμα έντασης προκλήθηκε από
το Κοσσυφοπέδιο. Οι συζητήσεις για καινούργιες οικονομικές κυρώσεις στην
Γιουγκοσλαβία και η παρουσία διεθνούς στρατιωτικής δύναμης στη χώρα είναι,
κατά την γνώμη μας, αντιπαραγωγικές, διότι δεν έχουν τη δυνατότητα να λύσουν
ριζικά το πρόβλημα».

«Οι προσπάθειες να απομονωθεί η Γιουγκοσλαβία στο διεθνές επίπεδο θα πλήξουν
τα συμφέροντα των άλλων βαλκανικών κρατών. Βεβαίως θα πλήξουν και τα
συμφέροντα της Ρωσίας, η οποία έχει πάρα πολύ σημαντική οικονομική παρουσία
στα Βαλκάνια. Γι’ αυτούς τους λόγους η Ρωσία τάσσεται εναντίον του εθνικισμού,
του εξτρεμισμού και των αποσχιστικών τάσεων. Πιστεύουμε ότι το πρόβλημα θα
λυθεί με αυστηρή τήρηση της κρατικής ενότητας της Γιουγκοσλαβίας και με την
παροχή μάξιμουμ αυτονομίας στο Κοσσυφοπέδιο».

Η επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας στην Ελλάδα θεωρεί απαραίτητο να
χρησιμοποιήσουμε πιο αποτελεσματικά τη διαβαλκανική οικονομική, πολιτική και
πολιτιστική συνεργασία για την βελτίωση του κλίματος εμπιστοσύνης. «Αυτό
σκοπεύει και η ελληνορωσική πρωτοβουλία για την σύγκληση της συνάντησης
κορυφής των αρχηγών-κρατών και κυβερνήσεων χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης
με συμμετοχή διαφόρων διεθνών οργανισμών. Έτσι θα μπορέσουμε να επεξεργαστούμε
μηχανισμούς συνεργασίας μεταξύ των βαλκανικών χωρών».