ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Και τώρα, διαγονιδιακά μωρά!

Ελεύθερα πειράματα. Οι Αμερικανοί γενετικοί επιστήμονες ζητούν να επιτραπεί κάθε είδος γονιδιοθεραπείας

Το θέμα του σεμιναρίου ήταν «Η τροποποίηση της σπερματικής τάξης του
ανθρώπου». Και η απόφαση ήταν σχεδόν ομόφωνη: όχι σε οποιαδήποτε απαγόρευση.

ΕΙΝΑΙ ο διαγονιδιακός άνθρωπος το μέλλον του ανθρώπου; Μετά τα ζώα και τα
φυτά, έφτασε μήπως η στιγμή να δημιουργηθούν άνδρες και γυναίκες, στις
κληρονομικές καταβολές των οποίων οι βιολόγοι θα έχουν εισαγάγει γονίδια τα
οποία θα μεταβιβαστούν στις επόμενες γενεές; Γονίδια, τα οποία θα προστατεύουν
τον φορέα από ασθένειες ή θα του προσδίδουν επιθυμητά σωματικά ή ψυχολογικά χαρακτηριστικά;

Τα ερωτήματα αυτά απασχόλησαν τα μεγαλύτερα ονόματα της αμερικανικής γενετικής
που συγκεντρώθηκαν στις 20 Μαρτίου στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο Λος
Άντζελες. Ανάμεσά τους, ο νομπελίστας Τζέιμς Ουότσον, ο άνθρωπος που ανακάλυψε
τη δομή του DNA, και ο Φρεντς Άντερσον, από τους πρωτοπόρους στον τομέα της
γονιδιοθεραπείας. Ο χρόνος που επελέγη για την πραγματοποίηση του σεμιναρίου
τους δεν είναι τυχαίος. Η αμερικανική επιτροπή που εξετάζει τις αιτήσεις για
πειράματα γονιδιακής θεραπείας σκέπτεται να αναθεωρήσει τη στάση της και να
άρει την απαγόρευση των επεμβάσεων στα σπερματικά κύτταρα του ανθρώπου, δηλαδή
τα σπερματοζωάρια και τα ωάρια που μεταβιβάζουν τα γονίδια από γενιά σε γενιά.
Και η AAAS, η μεγαλύτερη επιστημονική ένωση της Αμερικής που εκδίδει και την
επιθεώρηση «Science», ανέθεσε πρόσφατα σε μια ομάδα είκοσι εμπειρογνωμόνων να
εξετάσουν το πρόβλημα σε επιστημονικό και ηθικό επίπεδο.

Για την απλή (ή «σωματική») γονιδιοθεραπεία, που γίνεται σήμερα σε δεκάδες
νοσοκομεία σ’ όλο τον κόσμο, δεν υπάρχει ζήτημα: τα κύτταρα στα οποία
εισάγεται ένα γονίδιο με σκοπό να αποκατασταθεί μια γενετική ανωμαλία ή να
ενισχυθεί η αμυντική ικανότητά τους απέναντι σ’ έναν ιό είναι προορισμένα να
πεθάνουν μαζί με τον φορέα τους και κατά συνέπεια δεν μπορούν να μεταφέρουν τα
γονίδιά τους στην επόμενη γενιά. Το πρόβλημα βρίσκεται στη σπερματική
γονιδιοθεραπεία, που εφαρμόζεται ήδη στα μοσχάρια, τα γουρούνια, τα πρόβατα
και τα ψάρια. Σ’ ένα έμβρυο που έχει δημιουργηθεί με τεχνητή γονιμοποίηση και
είναι τόσο νέο ώστε να έχει ένα, δύο ή τέσσερα κύτταρα, εμφυτεύεται σε κάθε
κύτταρο το συγκεκριμένο θεραπευτικό γονίδιο. Το διαγονιδιακό μωρό που
γεννιέται φέρει έτσι το ξένο γονίδιο σε όλα του τα κύτταρα, περιλαμβανομένων
των σπερματοζωαρίων και ωαρίων που θα το διαβιβάσουν στις επόμενες γενιές.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται το επίμαχο σημείο: μια τέτοια εμφύτευση στον άνθρωπο θα
έχει αποκλειστικά θεραπευτική λειτουργία ή μπορεί να υπηρετήσει και την
ευγονική; Μόνον ένας από τους Αμερικανούς επιστήμονες, ο Φρεντς Άντερσον,
ζήτησε να γίνει διάκριση ανάμεσα στους δύο τομείς.

Οι υπόλοιποι τάχθηκαν εναντίον κάθε απαγόρευσης. Οποιαδήποτε προσπάθεια
κρατικής επέμβασης σ’ αυτό το πεδίο θα ήταν καταστροφική, είπε ο Ουότσον. «Αν
γίνει κακή χρήση της τεχνικής και πεθάνουν άνθρωποι, μπορούμε να το ξανασυζητήσουμε».

Αυτό είναι το κακό με τους νομπελίστες: μπερδεύουν συχνά τους ανθρώπους με τα
πειραματόζωα των εργαστηρίων τους.