ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΜΑΤΙΕΣ Τραγουδιστές

Ο ΛΟΓΟΣ, στους αναγνώστες Ο Γ. Παπαδάκης, καθηγητής Πληροφορικής, Αθήνα,
γράφει: «Σας γράφω εξ αφορμής παλαιού χρονογραφήματος σας, με το οποίο
εκθειάζατε τον μεγάλο λαϊκό τραγουδιστή Στ. Καζαντζίδη.

Προσωπική μου άποψη είναι ότι ο Καζαντζίδης ήταν και ακόμα είναι μεγάλος
λαϊκός τραγουδιστής με μεγάλες ερμηνευτικές δυνατότητες βαθύφωνου, αλλά σαφώς
περιορισμένη ερμηνευτική γκάμα. Κι όταν μιλάω για ερμηνευτική γκάμα, δεν εννοώ
απλή ερμηνεία άλλου είδους τραγουδιού (π.χ. δημοτικά) αλλά για ανεπανάληπτη
σφραγίδα στο όποιο μουσικό είδος. Ένας τέτοιος τραγουδιστής δεν είναι ο
“μεγαλύτερος τραγουδιστής της Μεσογείου”, όπως εσείς χαρακτηρίζετε τον
Καζαντζίδη. Κατά τη γνώμη μου και κατά τη γνώμη πολλών, είναι ο Μπιθικώτσης.

Ο Μπιθικώτσης, πιστεύω ότι απέχει παρασάγγας σε όλους τους τομείς από τον
Καζαντζίδη. Από πού να αρχίσω και πού να τελειώσω; Φωνητικά ο Καζαντζίδης
βλέπουμε ότι έχει μια πραγματικά αξιόλογη φωνή. Η φωνή του Μπιθικώτση έχει ένα
ανεπανάληπτο μεγαλείο, που ξεκινά από λαϊκά μουσικά μονοπάτια και οδηγείται σε
στιγμές μεγαλειώδεις κι απροσπέλαστες. Η φωνή αυτή είχε τη δυνατότητα να
“περάσει” τραγουδώντας καλύτερα απ’ τον καθένα τα ρεμπέτικα του Μάρκου
Βαμβακάρη και πολλών άλλων (Τσιτσάνη, Καπλάνη, Χατζηχρήστου κ.ά.) και να τα
κάνει αθάνατα, βγάζοντας τον Μάρκο απ’ την αφάνεια σε μια δύσκολη γι’ αυτόν
περίοδο, το 1960, και δίνοντάς του μ’ αυτές τις ερμηνείες τη φήμη που έχει σήμερα.

Σημειωτέον ότι τα ρεμπέτικα είχαν πολυτραγουδηθεί από πολλούς κι είναι
ακούσματα που χρήζουν ιδιαίτερης ερμηνείας. Αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Το
πιο σημαντικό είναι το ότι άλλαξε την ιστορία στο ελληνικό τραγούδι με τον
«Επιτάφιο” το 1960 σηματοδοτώντας μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη τις σπουδαιότερες
στιγμές ­ κατά γενική ομολογία ­ του ελληνικού τραγουδιού. Μεγάλες στιγμές
όπως αυτής της ερμηνείας τού “Άξιον εστί” το 1964 και της “Ρωμιοσύνης” το 1966.

Ο συνθέτης Σταύρος Ξαρχάκος συνέθεσε τα καλύτερα τραγούδια του τη δεκαετία του
1960. Ποια ήταν αυτά; Τα ξέρετε καλύτερα από μένα γιατί εσείς τα γράψατε.
“Άπονη ζωή”, “Φτωχολογιά”, “Καισαριανή”. Συγκλονιστικές ερμηνείες, ω τι
σύμπτωση, πάλι από τον Μπιθικώτση! Ειδικά στο «Σαββατόβραδο στην Καισαριανή»
στοιχειώδη μουσική ευαισθησία να έχει κάποιος, ανατριχιάζει από την ασύλληπτη
σε μεγαλείο ερμηνεία του Μπιθικώτση.

Τεράστιος ο Καζαντζίδης, πιο δημοφιλής, αν θέλετε, γιατί τραγούδησε πιο
προσιτά στον λαό τραγούδια. Έγραψε, όντως, τη δική του ιστορία. Αλλά δεν
άλλαξε την ιστορία, όπως ο Μπιθικώτσης».