Από τον δρόμο στο «σχολείο»

Η μικρή Φαριέ από την Κομοτηνή μόλις τελείωσε να χρωματίζει τον πολύχρωμο
δράκο που της έδωσε η Μυρτώ, όπως συνηθίζει να λέει την υπεύθυνη του Κέντρου.

Δίψα μάθησης. Τα παιδιά των φαναριών γράφουν, διαβάζουν και ζωγραφίζουν αλλάζοντας τη ζωή τους

ΜΠΗΚΕ πριν από λίγο αναψοκοκκινισμένη στη φωτεινή αίθουσα που στεγάζει το
σπίτι των «Φίλων του Παιδιού». Γύρισε από τη δουλειά της. Έχει δώδεκα αδέλφια.
Ήρθαν από την Κομοτηνή στην Αθήνα με τους γονείς της και πρέπει να προσφέρουν
όλοι για να τα βγάλουν πέρα. Η Φαριέ είναι ένα από τα χιλιάδες παιδιά των
φαναριών που καθημερινά καθαρίζουν τα παρμπρίζ των αυτοκινήτων για ένα κατοστάρικο..

Στον αριθμό 12 της οδού Γιατράκου, στο Μεταξουργείο, υπάρχει ένας μικρός
χώρος, μόλις 80 τετραγωνικών μέτρων, που μπορεί όμως να χωρέσει 150 παιδιά.
Παιδιά των φαναριών και του μεροκάματου. Από την είσοδο ακούγονται χαρούμενες
φωνές παιδιών. Όσο ανεβαίνουμε τα σκαλιά οι φωνές δυναμώνουν και από την
ανοιχτή πόρτα του δεύτερου ορόφου ξεπροβάλλουν γελαστά προσωπάκια, από αυτά
που συναντάμε πικραμένα στις άκρες των δρόμων να πουλούν χαρτομάντιλα,
λουλούδια, ακόμα και να ζητιανεύουν..

Ο Γιοκάν είναι 12 χρόνων. Πουλάει λουλούδια στα νυχτερινά κέντρα και όταν ο
καιρός είναι καλός βγαίνει για δουλειά και στις πλατείες της Αθήνας. Δεν ξέρει
να διαβάζει. Στην οικογένειά του, που αριθμεί 14 μέλη, μεγαλύτερη σημασία έχει
να υπάρχει για όλους φαγητό και ο Γιοκάν, που είναι από τα μεγαλύτερα παιδιά,
έχει αναλάβει μαζί με τους γονείς του να δουλεύουν για τους μικρότερους. Δεν
είναι θύμα κανενός κυκλώματος που τον βγάζει στο δρόμο για να οικειοποιηθεί το
μεροκάματό του. Είναι θύμα της πραγματικότητας που η οικογένειά του έχει να
αντιμετωπίσει. Σήμερα, αν και ο καιρός ήταν καλός για μεροκάματο, διάλεξε να
κλέψει λίγο χρόνο και να έρθει στο σπίτι της οδού Γιατράκου. Αγαπά να
ζωγραφίζει. Φοβάται να προσπαθήσει να γράφει και να διαβάζει. Τον δυσκολεύει,
αλλά δεν το αποκλείει. Το υποσχέθηκε και το λόγο του έχει μάθει να τον κρατεί.
Ο Γιοκάν είναι ήδη άνδρας.

Τον περασμένο Μάρτιο η κ. Μυρτώ Λαιμού, κοινωνική λειτουργός, αποφάσισε να
προσφέρει κάτι στα παιδιά του δρόμου που πριν ακόμα καταλάβουν τη ζωή έρχονται
αντιμέτωπα με τα χιλιάδες προβλήματά της και εγκλωβίζονται στο περιθώριό της.
«Συμμετείχα σε προγράμματα για θέματα κοινωνικού αποκλεισμού. Δυστυχώς όμως τα
προγράμματα αφορούσαν ανθρώπους που δεν είχαν ανάγκη».

ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ

«Έμεναν στο περιθώριο εκείνοι που είναι κοινωνικά αποκλεισμένοι. Ήρθα σε επαφή
με πολλά παιδιά. Κατάλαβα τη δίψα τους για μάθηση, τα προβλήματα που
αντιμετωπίζουν. Έτσι λοιπόν ξεκίνησε το ιδιότυπο σχολείο μας, το Κέντρο
Συμπαράστασης Παιδιών και Οικογένειας. Εδώ δεν είναι σχολείο. Είναι ένας χώρος
που τα παιδιά έρχονται να μαθαίνουν να διαβάζουν, βοηθούνται για να μπορέσουν
να πάνε σχολείο, ζουν σαν ομάδα και κοινωνικοποιούνται».

Σκυμμένοι στο θρανίο ο Μουσταφά και ο Αλέκος συλλαβίζουν από τις καρτέλες που
έχουν μπροστά τους. Είναι ξαδέρφια. Οι οικογένειές τους είναι τουρκόφωνες.
Μένουν στο Μεταξουργείο. Αν και είναι 10 ετών ο καθένας, τα ελληνικά τους δεν
είναι πολύ καλά. Για τον Μουσταφά η σχολική τσάντα που του χάρισαν στο Κέντρο
είναι το καλύτερο δώρο που πήρε εδώ και καιρό. Δεν τον πειράζει που πριν από
αυτόν κάποιο άλλο παιδί έβαζε σ’ αυτήν τα σχολικά του βιβλία. Εξάλλου όλα όσα
είχε στη μέχρι σήμερα ζωή του ήταν από δεύτερο χέρι. Τώρα ζητεί και μια τσάντα
για τον ξάδερφό του. Έχει κατανοήσει εδώ και καιρό τι σημαίνει ανάγκη. Ξέρει
να φροντίζει τους δικούς του ανθρώπους.

«Μου αρέσει να έρχομαι εδώ. Να μαθαίνω να διαβάζω και να γράφω. Στο σχολείο με
έβαλαν σε μεγάλη τάξη και δεν μπορώ να τα καταφέρω», λέει η 12χρονη Λουζιάν, η
ευγενική μικρούλα που απαντά μερικές φορές στα τηλέφωνα του Κέντρου όταν οι
εθελόντριες κάνουν μάθημα ή είναι απασχολημένες. Πουλάει χαρτομάντιλα στους
σταθμούς των λεωφορείων και του ηλεκτρικού. Φοράει μεγαλίστικα σκουλαρίκια και
τα νύχια στα δαχτυλάκια της είναι βαμμένα. Είναι Τσιγγάνα. Εξωτερικά μπορεί να
έχει ξεσηκώσει τις συνήθειες των μεγαλύτερων κοριτσιών. Μέσα της όμως είναι
ένα παιδί που ζητεί να βρει χρόνο για να μάθει και να παίξει.

ΕΙΝΑΙ ΠΑΙΔΙΑ

Στα δύο δωμάτια του Κέντρου είναι στοιβαγμένα χιλιάδες πράγματα. Παιχνίδια,
ρούχα και ό,τι προσφέρουν οι εθελοντές και όσοι μαθαίνουν για το Κέντρο. Όμως
τα παιδιά τίποτα δεν αρπάζουν. Μαζεύουν τα μολύβια που ζωγραφίζουν, για να τα
βρουν και αύριο, τα παιχνίδια, τα τετράδια και τα βιβλία. Αν κάτι το θέλουν το
ζητούν, τίποτα δεν δείχνει στη συμπεριφορά τους από την σκληράδα που απέκτησαν
στα φανάρια των μεγάλων δρόμων. «Το μόνο που θέλουν είναι να ασχοληθεί κάποιος
μαζί τους», λέει η Μαρία Λυγδοπούλου, αδιόριστη δασκάλα, που προσφέρει
εθελοντικά τις υπηρεσίες της. «Πηγαίνουμε μαζί τους σε θέατρα, σε μουσεία,
κάνουμε περιπάτους. Όταν μπαίνουν εδώ μέσα μεταμορφώνονται, κάνουν διαβολιές,
τραγουδούν, ρωτούν. Μακάρι να μπορούσαν όλα τα παιδιά που είναι στο δρόμο να
έρχονταν εδώ. Τίποτα δεν τα ξεχωρίζει από τα άλλα παιδιά του κόσμου. Ίσως
μάλιστα κάποια από αυτά να αξίζουν πραγματικά το καλύτερο».

«Κυρία Μυρτώ, πότε θα μάθω αγγλικά», ρωτά επίμονα η 10χρονη Σέρπιλ. Έχει ακόμη
ένα αδελφάκι και η μητέρα της σε λίγο θα γεννήσει το τρίτο. Είναι από τα πιο
τυχερά παιδιά του Κέντρου. Πηγαίνει στο σχολείο και εργάζεται σπάνια πουλώντας
λουλούδια. Την έβαλαν στην Β’ Δημοτικού αλλά δυσκολεύεται. «Θέλω να πάω στην
πρώτη, όπως και η φίλη μου η Ντίλμπερ από την Αλβανία», λέει η Σέρπιλ. Η
μητέρα της ήρθε να την πάρει για το μεσημεριανό και θα την ξαναφέρει. Το
Κέντρο είναι ανοιχτό μέχρι το βράδυ και η Σέρπιλ είναι καλύτερα να βρίσκεται
εκεί απ’ ό,τι στο δρόμο όταν δουλεύουν οι γονείς της. Εκεί δεν την ξεχωρίζει
κανείς. Ούτε για τα ρούχα της, ούτε για τη δουλειά της. Σήμερα έμαθε την λέξη
«λιακάδα» και της έκανε εντύπωση. «Λιακάδα είναι ο ήλιος που φοράω στο λαιμό
μου», λέει δείχνοντάς τον. «Λιακάδα είναι ο ήλιος που έχεις στα μάτια σου»,
λέει η δασκάλα της, Μαριάννα Βαλλιανάτου. «Λιακάδα είναι τα μάτια και των 150
παιδιών, που περνούν καθημερινά από αυτήν την αίθουσα».