ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Πόλεμοι χωρίς αίμα

Νέοι πρόσφυγες. Γυναίκες και παιδιά φεύγουν από την Ντρένιτσα. Οι άνδρες πού είναι;

«Υπήρξαν μερικές γυναίκες που αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και
σκοτώθηκαν». Βέλικο Οντάλοβιτς, αναπληρωτής κυβερνήτης του Κοσσυφοπεδίου.

ΟΙ 40 ξένοι πρεσβευτές και δημοσιογράφοι που επισκέφθηκαν προχθές το χωριό
Πρεκάζ του Κοσσυφοπεδίου ύστερα από πρόσκληση των Σέρβων αντίκρυσαν τη
συνηθισμένη εικόνα ενός βομβαρδισμένου τόπου: σπίτια γεμάτα τρύπες από οβίδες,
γκρεμισμένοι τοίχοι, πόρτες και σκεπές, μαυρισμένα ερείπια που έκαιγαν ακόμη.
Στόχος της επίθεσης ­ εξήγησαν στους επισκέπτες οι ξεναγοί τους ­ ήταν η
οικογένεια ενός τρομοκράτη, του Άντεμ Γιασάρι. Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι μαζί
με τα μέλη αυτής της οικογένειας σκοτώθηκαν και μερικά άσχετα γυναικόπαιδα. Τι
να γίνει, όμως, αυτά έχει ο πόλεμος.

Αυτό που δεν είδαν οι ξένοι διπλωμάτες ήταν αίμα. Πριν τους επιτρέψουν την
είσοδο, οι Σέρβοι είχαν φροντίσει να απομακρύνουν από το χωριό όλους τους
νεκρούς και τραυματίες. Κανένα τηλεοπτικό κανάλι δεν έδειξε πτώματα. Κανείς
φωτογράφος δεν αποτύπωσε γυναίκες και παιδιά να καίγονται ζωντανοί. Κανείς
δημοσιογράφος δεν υπήρξε μάρτυρας της εκτέλεσης όλων των ανδρών ηλικίας άνω
των 15 ετών. Όλα αυτά είναι μαρτυρίες τρομοκρατημένων κατοίκων που γλίτωσαν
από τη σφαγή: ανθρώπων ανωνύμων, άρα αναξιόπιστων.

Η μυρωδιά του αίματος ύστερα από μια σφαγή, γράφει στην «Ελ Παΐς» ο Ισπανός
συγγραφέας και φιλόσοφος Ραφαέλ Αργκουγιόλ, έχει περιγραφεί από τους
περισσότερους χρονικογράφους των πολέμων: από τον Θουκυδίδη και τους βιβλικούς
συγγραφείς μέχρι τον Τολστόι και τον Μαλαπάρτε, περνώντας από τους
ανεπανάληπτους στίχους του Σαίξπηρ. Είναι μια πυκνή μυρωδιά, μια μυρωδιά που
προκαλεί ναυτία και μένει στην ατμόσφαιρα για μέρες, ενίοτε μήνες, πνίγοντας
τη γη όπου έχει απλωθεί. Οι συγγραφείς έδωσαν στη συνέχεια τη σκυτάλη στους
ζωγράφους ­ τον Ρούμπενς, τον Γκόγια ­ τους οποίους από τον περασμένο αιώνα
διαδέχθηκαν οι φωτογράφοι. Ο κινηματογράφος και η τηλεόραση συμπλήρωσαν το έργο.

Σήμερα δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι δεν γνωρίζουμε το χρώμα και τη μυρωδιά
του αίματος. Κι όμως, τα τελευταία χρόνια έχουμε παρακολουθήσει αρκετούς
πολέμους που μοιάζουν αναίμακτοι. Ο πρώτος ήταν ο Πόλεμος του Κόλπου, ένας
πόλεμος «χειρουργικής ακρίβειας» ­ όπως τον διαφήμισαν ­ ένας πόλεμος hi tech
που μπορούσαμε να παρακολουθούμε από τις τηλεοράσεις μας τρώγοντας και
διασκεδάζοντας, ένας πόλεμος κατάλληλος για τα παιδιά μας. Το CNN δεν έδειχνε
πτώματα, άρα δεν υπήρχαν.

Το ίδιο θα συμβεί χωρίς αμφιβολία και με την επόμενη Καταιγίδα της Ερήμου, αν
και όποτε εξαπολυθεί. Το ίδιο συμβαίνει καθημερινά με άλλους πολέμους: τη
σφαγή των Κούρδων από την Τουρκία, την εξολόθρευση των αυτονομιστών του Τιμόρ
από τη δικτατορία της Ινδονησίας, τη σφαγή των Ινδιάνων του Τσιάπας από τις
παραστρατιωτικές οργανώσεις του Μεξικού. Εξαίρεση αποτέλεσε ο πόλεμος της
Γιουγκοσλαβίας: οι πολέμαρχοι ήταν αδέξιοι και άπειροι ­ αν και Βαλκάνιοι ­
και οι συγκρούσεις διήρκεσαν υπερβολικά πολύ για να συγκαλυφθεί όλο αυτό το
αίμα. Μα τα παθήματα έγιναν μαθήματα. Η σφαγή της Ντρένιτσα έγινε με σύγχρονο
τρόπο: αναίμακτα.