ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τέρμα τα ΠΣΕματα;

Θα ήταν άδικο αν λέγαμε πως το υπουργείο Παιδείας δεν κινείται, όπως κατά
κόρον γινόταν στο πρόσφατο παρελθόν από «αδ(ρ)α(ν)είς διαλογοποιούς».

Θα ήμασταν τυφλοί ή εθελοτυφλούντες αν ισχυριζόμασταν ότι τα προβλήματα της
Ανώτατης Παιδείας μπορούν να λυθούν από ένα στρατηγείο στην οδό Μητροπόλεως,
από ορισμένους καλοπροαίρετους πρυτάνεις και από μια μερίδα εκσυγχρονισμένων
καθηγητών (που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι οι ίδιοι με αυτούς που
υποστήριζαν το νόμο Σουφλιά και την «εμπορευματοποίηση» των πανεπιστημιακών δομών).

Χρειάζεται πολλή δουλειά στη βάση του συστήματος, που δεν είναι άλλη από την
ελληνική οικογένεια και το νέο φοιτητή. Αυτό το επίπονο και πολιτικά μη
αξιοποιήσιμο εγχείρημα δεν μπορεί και δεν πρέπει να αναλάβουν «κλειστά
κυκλώματα», φίλα διακείμενα ΜΜΕ, κομματικές γραμμές ή εργολάβοι του ευρωπαϊκού
προσανατολισμού της χώρας. Έτσι για να ολοκληρωθεί θεσμικά και ­ κυρίως ­ για
να ριζώσει στην ακαδημαϊκή κοινότητα η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, κρίνω
αναγκαία να ανοίξουν ακόμα περισσότερο δικλίδες ασφαλείας, όπως:

1) Να διαμορφωθεί μια νέα αντίληψη και δομή του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας
(ΕΣΥΠ), ως οργάνου κοινωνικού (αλλά και εκπαιδευτικού /παιδαγωγικού) ελέγχου
καθώς και χάραξης ακαδημαϊκής πολιτικής και διπλωματίας.

2) Να αποκεντρωθεί η Ανώτατη Εκπαίδευση και να μην επιβαρύνουν τα 70 νέα
τμήματα τα ήδη δύσκαμπτα και γραφειοκρατικοποιημένα κεντρικά πανεπιστήμια. Το
αίτημα για ένα νέο-πειραματικό Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, όπου θα διδάσκονται
σε πολυγλωσσικό και πολυπολιτισμικό επίπεδο νέα γνωστικά αντικείμενα, είναι
πλέον ώριμο.

3) Να πεισθούν όλοι πως τα Προγράμματα Σπουδών Επιλογής (ΠΣΕ) δίνουν ευκαιρίες
στους νέους και πρέπει να αντιμετωπισθούν θετικά. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει
ούτε ότι τα συνεργαζόμενα ελληνικά ΑΕΙ θα βάζουν από το παράθυρο «ιδιωτικά
ιδρύματα» του εξωτερικού ούτε ότι τα διατμηματικά ή διεπιστημονικά προγράμματα
δεν θα αντιστοιχούν σε τίποτα άλλο παρά στις (αθέμιτες) φιλοδοξίες ισχυρών
καθηγητών, ούτε ότι η ευκαμψία και «το διαρθρωτό» των προγραμμάτων θα
καταλήγει στην αποσπασματική γνώση ή στον «ευλύγιστο πολίτη».

4) Να διευκρινισθούν οι «όροι του παιχνιδιού» σχετικά με την ελεύθερη πρόσβαση
στα Πανεπιστήμια το 2000.

Οι προσδοκίες, οι αδικίες, οι υποψίες τραυματίζουν τους σχεδιασμούς. Η αλήθεια
όσο σκληρή ή πικρή κι αν είναι, στο τέλος εκτιμάται περισσότερο από τα τρικ.
Το υπουργείο Παιδείας πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι οι καλές διαπροσωπικές
σχέσεις με τους δημοσιοσχεσίτες μεγαλο-καθηγητές δεν οδηγούν πουθενά. Ο νόμος
2530/97 αρχίζει ήδη «να μπάζει από παντού». Η απόχη του έπιασε κάτι μικρά
ψαράκια ενώ οι καρχαρίες ήδη τον παραβιάζουν και πιέζουν ορισμένες Συγκλήτους
να ζητήσουν την «αλλοίωσή» του.

Ο υπουργός Παιδείας πρέπει να έχει ήδη αντιληφθεί ότι οι κυκλοφορούντες σε
διάφορα κοκτέιλ και σουαρέ ιδιόρρυθμοι δεξιο-αριστεροί καθηγητές της (δικής
τους) κουλτούρας και προ(σ)όδου θα στηρίξουν τη μεταρρύθμιση μέχρις εκεί που
τους συμφέρει. Το θεσμικό πλαίσιο πρέπει να αποκτήσει ρυθμό και βάθος. Τις
ριζοσπαστικές αλλαγές θα τις εφαρμόσουν πανεπιστημιακοί που ξέρουν να μάχονται
και να αμφισβητούν, αφού είναι πλήρους αγάπης και ανιδιοτελούς προσφοράς.

Οι χαμογελαστοί υποτακτικοί που λένε σε όλα «ΝΑΙ» δεν στοχεύουν σε τίποτ’ άλλο
από το να ικανοποιήσουν προσωπικά αιτήματα. Οι φίρμες θέλουν εξουσία (εντός
και εκτός των Ιδρυμάτων), αρνούμενοι να αξιολογηθούν αφού αυτό- (και αλληλο-)
βαυκαλίζονται ότι αποτελούν «το άλας της ακαδημαϊκής γης». Η καμπύλη των ΠΣΕ
έδειξε πόσο αξιόπιστοι είναι όσοι διαδρομίζουν υποσχόμενοι ότι θα καπελώσουν
το φοιτητικό κίνημα. Πού όμως θα βρεθούν διαθέσιμοι οραματιστές για να
ξαν-αρχίσουν το νέο οδοιπορικό προς την κοινωνία της Παιδείας, του Πολιτισμού
και του Ανθρώπου; Και ποιος θα βρει χρόνο και ψυχή για να τους εμπνεύσει και
να τους κινητοποιήσει; Αυτό είναι το μεγάλο εθνικό και ακαδημαϊκό πρόβλημα
σήμερα και όχι τα ΕΠΕΑΣΚ και τα ΚΕΚ.

ΥΓ: Κύριε υπουργέ, βρείτε χρόνο να διαβάσετε τον Κώστα Γεωργουσόπουλο που
και από την στήλη αυτή διαπιστώνει και προτείνει τη «Σύγχρονη Εκπαίδευση» που
έφτασε αισίως στο 100ό τεύχος βασιζόμενη στην αγάπη των εκπαιδευτικών, τα
άρθρα και τα σχόλια των αντι-φρονούντων. Τα «τυποποιημένα» και «ευσεβάστως
υποβαλλόμενα» υπομνήματα των ειδικών δεν αρκούν. Η αλλαγή στο Πανεπιστήμιο δεν
θα γίνει από «γυαλάκηδες» ούτε από το γυαλί της τηλεόρασης. Θα παιχτεί (για να
χαθεί ή να κερδηθεί) μέσα στα αμφιθέατρα. Εκεί «οι (κατε)στημένοι» δεν
περνούν. Μόνο οι «όρθιοι» ακούγονται.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.