ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μοντέρνος και φιλελεύθερος

«Θέλω τη θέση του Κολ!». «Πρέπει να αναγνωρίσει κανείς ότι είναι τρομερό αυτό το αριστερό του πρόγραμμα!» (του Πλαντύ, από τη «Μοντ»)

«Θέλω να μπω εδώ μέσα», φώναζε μεθυσμένος ο Γκέρχαρντ Σρέντερ ένα βράδυ του
1982 περνώντας έξω από το κτίριο της Καγκελαρίας, στη Βόννη. Δεκαέξι χρόνια
αργότερα, όλα δείχνουν ότι το όνειρό του θα γίνει πραγματικότητα.

ΤΗ δεκαετία του ’40, ο μικρός Γκέρχαρντ συνόδευε τη γιαγιά του ενώ εκείνη
έσπρωχνε το παιδικό καροτσάκι στους δρόμους του χωριού της Κάτω Σαξωνίας όπου
γεννήθηκε. Όποτε έβλεπε κανένα κομμάτι κρέας κρεμασμένο στα ανοικτά παράθυρα,
η γιαγιά το βούταγε και το έχωνε στο καροτσάκι. «Εγώ είμαι διαφορετικός από τη
γιαγιά μου, έχω άλλη σχέση με την ιδιοκτησία», σπεύδει να διαβεβαιώσει ο
53χρονος πλέον πολιτικός την ανταποκρίτρια της «Ελ Παΐς» που του υπενθυμίζει
το περιστατικό. Μα η ιδιοκτησία δεν είναι ο μόνος τομέας στον οποίο
«προσαρμόστηκε». Ο οικολόγος που τη δεκαετία του ’80 διαδήλωνε κατά των
πυρηνικών εργοστασίων, σήμερα τάσσεται υπέρ της διατήρησής τους. Ο
φιλειρηνιστής που το 1991 ζητούσε άμεση εκεχειρία στο Ιράκ, σήμερα είναι
ένθερμος υποστηρικτής του στρατιωτικο-βιομηχανικού λόμπι. Το πρόγραμμά του
είναι θολό και αόριστο. Η εποχή μας δεν ευνοεί πλέον τα προγράμματα-ποταμούς,
σχολιάζει η «Μοντ»: η ουσία είναι να κερδίζεις τις εκλογές.

Στους κόλπους της ευρωπαϊκής αριστεράς διεξάγεται αυτόν τον καιρό μια μάχη
ανάμεσα σε δύο μοντέλα: το «φιλελεύθερο» και το «ριζοσπαστικό». Στο πρώτο
στρατόπεδο ανήκουν οι περισσότεροι από τους σοσιαλδημοκράτες ηγέτες της
Ευρώπης: Τόνυ Μπλαιρ, Γκέρχαρντ Σρέντερ, Μάσσιμο Ντ’ Αλέμα (και Κώστας
Σημίτης). Μεταξύ των εκπροσώπων της δεύτερης, μειοψηφούσας, τάσης
περιλαμβάνονται ο Λιονέλ Ζοσπέν, ο Όσκαρ Λαφονταίν και ο Φάουστο Μπερτινόττι.
Οι πρώτοι, συνεπικουρούμενοι από τα μέσα ενημέρωσης, κατηγορούν τους δεύτερους
ότι οι ιδέες τους είναι ξεπερασμένες και αποτυχημένες. «Το θέμα δεν είναι αν η
πολιτική σου είναι σοσιαλδημοκρατική ή συντηρητική, αλλά αν είναι μοντέρνα ή
όχι», έλεγε το 1995 ο Σρέντερ, που δεν κρύβει την ειρωνεία του για την πρόθεση
των γάλλων σοσιαλιστών να μειώσουν τις ώρες εργασίας.

Οι απόψεις των δύο ηγετών της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας για την
αντιμετώπιση της ανεργίας δείχνουν το χάσμα που χωρίζει τα δύο στρατόπεδα. Ο
Λαφονταίν ξεκινάει από τη στατιστική παρατήρηση ότι η σφιχτή μισθολογική
πολιτική των τελευταίων ετών απέτρεψε τις επιχειρήσεις από το να προσλαμβάνουν
προσωπικό καθώς η ζήτηση ήταν μειωμένη. Το πρόβλημα της Γερμανίας, λέει,
βρίσκεται στο γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια οι μισθοί δεν συμβαδίζουν με την
παραγωγικότητα. Αύξηση των μισθών και των συντάξεων θα οδηγήσει σε τόνωση της
ζήτησης, με ευεργετικά αποτελέσματα για τις επενδύσεις και την απασχόληση.

Ο Σρέντερ θεωρεί καταστροφική μια τέτοια πολιτική και προτιμά να μιλάει για
μεγαλύτερη ελαστικότητα στην αγορά εργασίας, καλύτερη χρησιμοποίηση
μηχανημάτων και εγκαταστάσεων, περισσότερη έμφαση στην εκπαίδευση και την
έρευνα και μια οικονομία όπου το κράτος θα αντιμετωπίζει τους πολίτες ως
«πελάτες» και όχι ως υπηκόους. Αυτές οι θέσεις φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη
απήχηση στους ψηφοφόρους. Κι ας οδήγησαν στην Κάτω Σαξωνία σε αύξηση της ανεργίας…