Με ξεκαθαρισμένη προσωπική ταυτότητα

Ανατρέχετε συχνά στο παρελθόν σας και σκέπτεσθε ότι δεν είχατε ποτέ ούτε
μία ευκαιρία; Πιστεύετε, ίσως, ότι οι άλλοι άνθρωποι μονίμως επιβάλλουν το
δικό τους; Αντιμετωπίζετε μήπως τα γεγονότα από την οπτική γωνία του…
θύματος; Αισθάνεσθε διαρκώς αδικημένοι και ένα βαθύ αίσθημα πικρίας και
απογοήτευσης; Περιμένετε να κουδουνίσει το τηλέφωνο και νιώθετε απόρριψη όταν
παραμένει βουβό;

Η κατάφαση ­ το… «ναι» ­ είναι που χαλάει τη «μαγιά» και σας δημιουργεί
το πρόβλημα! Αν συμβαίνουν τα παραπάνω, σας συμβαίνουν κι άλλα, πάρα πολλά…
Ανήκετε, μάλλον, στην κατηγορία των ανθρώπων που δεν ελέγχουν τη ζωή τους. Που
αδυνατούν να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους. Και συχνά-πυκνά λυγίζουν κάτω
από το βάρος του αυταρχισμού και της εξουσίας που οι άλλοι ασκούν πάνω τους.
Οι άνθρωποι που εξουσιάζονται, είναι εκείνοι οι οποίοι θα ήθελαν να απαλλαγούν
από το… κάπνισμα, αλλά δεν το δρομολογούν γιατί «ξέρουν» ότι δεν θα το κατορθώσουν.

Εκείνοι που νομίζουν ότι οι εμπειρίες της παιδικής τους ηλικίας
διαμόρφωσαν έτσι την προσωπικότητά τους, ώστε να είναι αδύνατη κάθε πιθανή
αλλαγή. Πιστεύουν ότι είναι «νεκρή προσπάθεια» κάθε απόπειρα προγραμματισμού,
«γιατί πάντα κάτι απρόσμενο θα συμβεί που θα ανατρέψει πλάνα και σχέδια», όπως
επισημαίνει η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια κ. Βίβιαν Γρίβα. Θεωρούν ότι η ζωή
είναι ζήτημα συγκυριών και πιθανοτήτων ­ αυτό που μετράει δεν είναι ποιος
είσαι, τι κάνεις και πού μπορεί να φθάσεις, αλλά ποιον ξέρεις και ποια «πλάτη»
θα σε στηρίζει. Έχουν ταλέντα, γνώσεις και επιδιώξεις, αλλά δεν τα
«προβάλλουν», γιατί νιώθουν ότι φίλοι και συνεργάτες θα δυσαρεστηθούν και θα
τους εναντιωθούν ­ αν εκείνοι γίνουν ξαφνικά ενεργητικοί και απαιτήσουν
περισσότερες ευθύνες! Γενικώς, οι ελεγχόμενοι άνθρωποι, είναι άνθρωποι
ανήμποροι, κατσούφηδες, με μια εσωτερική μιζέρια και δυστυχία. Δυσκολεύονται
να πουν «όχι», τούς είναι εύκολο το ναι. Δυσκολεύονται να ακούσουν ακόμη και
οι ίδιοι τον ήχο της φωνής τους…

Ελένη Κατσιμάρδου: «Έχω πια τη δύναμη να λέω “όχι”, όταν δεν μπορώ να πω “ναι”. Και “ναι”, όταν με ευχαριστεί…»

ΕΧΩ ΤΟΝ έλεγχο της ζωής μου» δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη, «ελέγχω τα πάντα».
Ιδανικό και απόλυτο δεν υπάρχει ­ και όσοι προφασίζονται κάτι τέτοιο, κρύβουν
περιτέχνως, μια άλλη, εξίσου οδυνηρή εσωτερική δυσαρμονία και καταφεύγουν
εξίσου συχνά στη διαδικασία της ψυχανάλυσης. Η «ψαλίδα», ανάμεσα στον αναγκαίο
έλεγχο και την καθολική υποταγή, είναι πολύ μεγάλη. Το ζητούμενο δεν είναι να
γεφυρώσει κανείς μια αγεφύρωτη στην ουσία απόσταση, αλλά να βρεθεί στο
ευέλικτο εκείνο σημείο της «γέφυρας», ώστε να αντλεί ο ίδιος προσωπική
ικανοποίηση και να αφήνει «χώρο» και στους άλλους.

Κάθε άνθρωπος, «φιλτράρει» με τον δικό του τρόπο τα πράγματα. Κατά τον κ. Θέμο
Στοφορόπουλο, ψυχολόγο – ψυχοθεραπευτή, «έχω τη ζωή μου στα χέρια μου»,
σημαίνει: «Έχω ξεκαθαρισμένη προσωπική ταυτότητα. Ξέρω ποιος είμαι, πού πάω
και γιατί. Κατανοώ τι συμβαίνει μέσα μου και γύρω μου. Δρομολογώ τους
πραγματικούς μου στόχους και επιθυμίες, δίχως να γίνομαι νευρωτικός. Και
κάποιες φορές, περισσότερες ή λιγότερες δεν έχει σημασία, βιώνω το συναίσθημα
της νίκης, της κατάκτησης, αλλά συνεργάζομαι και με την αποτυχία που θα μου
φέρει την επιτυχία στο επόμενο βήμα…». Δεν είναι φυσικά ίδιες οι ανάγκες των ανθρώπων.

Για κάποιους η κορυφή έχει μεγαλύτερη αξία και για κάποιους άλλους το ταξίδι,
η διαδρομή για την κορυφή ­ ακόμη αν δεν φθάσουν ποτέ. Η άνεση, «η ικανότητα
δηλαδή την οποία έχει κάποιος να επηρεάσει εκείνα τα πράγματα και εκείνες τις
καταστάσεις που θεωρεί σημαντικές για τη ζωή του», είναι που έχει σημασία για
την κ. Β. Γρίβα.

Θέμος Στοφορόπουλος: «Έχω τη ζωή στα χέρια μου, σημαίνει έχω ξεκαθαρισμένη προσωπική ταυτότητα. Ξέρω ποιος είμαι, πού πάω και γιατί…»

Οι διαφορές, βεβαίως, δεν είναι πάντα απολύτως σαφείς ή έστω λογικοφανείς. Δεν
υπάρχει τίποτα που να εγγυάται ότι κάποιος που μονίμως βρίσκεται κάτω από τα
πράγματα, δεν είναι και… ευτυχισμένος. Υπάρχουν άνθρωποι που αρέσκονται να
ζουν «με τις ασάφειες και τις συγκινήσεις της ίδιας τους της ύπαρξης ­ στη
σκιά των άλλων». Αλλά στην ουσία, όπως εξηγεί ο κ. Στοφορόπουλος, «επιλέγουν
να ελέγχονται για όσο τους ικανοποιεί». Ακόμη και ο απόλυτα «ελεγχομανής»
άνθρωπος, εκείνος που πάντα επισκιάζει και «εκμηδενίζει» καταστάσεις και…
ανθρώπους, ενδεχομένως μόνο έτσι να νιώθει ασφαλής: «Αλλά δεν είναι ιδιαίτερα
υγιής ­ είναι μια νευρωτική αντίδραση!».

Για να μην μπερδευόμαστε και πολύ, το πρόβλημα προκύπτει, όπως λέει η κ.
Γρίβα, «όταν υπάρχει μια ασυμφωνία ανάμεσα στον βαθμό του ελέγχου που επιθυμεί
κανείς και στον βαθμό του ελέγχου που στην πραγματικότητα ασκεί»! Ο άνθρωπος ο
οποίος εμπιστεύεται την ικανότητά του να αλλάξει τη ζωή του ­ όποια στιγμή
θελήσει ­ είναι ευχαριστημένος, ακόμη κι αν δεν το επιχειρήσει ποτέ. Αλλά
εκείνος που ξυπνά το πρωί και αισθάνεται πιεσμένος πριν καλά καλά ξεκινήσει η
ημέρα του, είναι ένας δυσαρεστημένος άνθρωπος, επιρρεπής στο άγχος, έχει την
τάση να τραπεί σε φυγή δίχως λόγο και αφορμή ­ αλλά δεν το… τολμά ­ και την
«ικανότητα» ακόμη και να αρρωστήσει τον εαυτό του. Είναι μια κατάσταση, την
οποία οι ειδικοί αποκαλούν «επίκτητη ανημπόρια» και χαρακτηρίζεται από σκέψεις
και συναισθήματα του τύπου «ό,τι και αν κάνω δεν έχει σημασία, γιατί τίποτα
δεν αλλάζει», «σιγά τώρα που θα ακούσουν την άποψή μου ­ όλοι θα γελάσουν» ή
«καλύτερα που σωπαίνω, έτσι δεν ασχολείται κανείς μαζί μου και με αφήνουν στην
ησυχία μου». Ένας τέτοιος άνθρωπος, με συμπτώματα στην ουσία «κλινικής
κατάθλιψης», μπορεί κάποιες φορές ακόμη και σύγχυση να προκαλέσει στους γύρω
του, λόγω της έλλειψης επιθυμίας και ενδιαφερόντων που τον διακρίνει, αλλά και
των διαρκών παραπόνων που κάνει!

Στον αντίποδα του αδύναμου και καταπιεσμένου ανθρώπου, βρίσκεται πάντα ο
εξουσιαστής του: ο «ελεγχομανής»! Ο καταπιεσμένος θαυμάζει κατά βάθος, αλλά
και φοβάται ­ και ενίοτε φθονεί ­ αυτόν που έχει και ασκεί έλεγχο!

Είναι προνομιούχος, σε καλύτερη κοινωνική και επαγγελματική θέση από αυτόν,
δείχνει γεμάτος αυτοπεποίθηση και δύναμη, έτσι να κάνει τη γροθιά του και
αντιστρέφει τον ρου των πραγμάτων, ελέγχει οτιδήποτε του συμβεί, προβλέπει
αυτό που έρχεται και έχει πάντα εναλλακτικές λύσεις. Φαντάζει ιδανική η
εικόνα, αλλά στο βάθος της δεν είναι…

ΥΠΑΡΧΟΥΝ άνθρωποι οπλισμένοι από τη φύση με το ταλέντο «να υπερβαίνουν τις
καταστάσεις» για την Ελένη Κατσιμάρδου. Και άνθρωποι που πρέπει να παλέψουν
για να κατακτήσουν την πραγματική τους οντότητα.

Εκείνη, ανήκει στους δεύτερους. Από μικρό κοριτσάκι δεν έβαζε μεγάλους και
δύσκολους στόχους. Προσανατολίστηκε στη δημιουργία οικογένειας, πίστεψε στην
καταξίωση μέσα από τη δουλειά, αλλά δεν υπήρξε ποτέ «καριερίστρια». Η
ολοκλήρωση για την Ελένη ήταν πάντα «υπόθεση απλή, μέσα από απλά καθημερινά
πράγματα. Ήθελα μια ευτυχισμένη οικογένεια, συνέπεια και δημιουργικότητα στη
δουλειά και πολλές μικρές χαρούμενες στιγμές μέσα στην ημέρα μου…».

Αυτά είναι που πραγματικά ήθελε. Και τα κέρδισε, βιώνοντας όμως δύο
διαφορετικές φάσεις ζωής: «Τα τελευταία χρόνια μπορώ να πω ότι είμαι ένας
άνθρωπος που ελέγχει τη ζωή του. Πριν, με… ήλεγχαν. Και με ήλεγχαν, γιατί
άφηνα να το κάνουν!».

Το επέτρεπε, λέει. Άφηνε τις διόδου ανοικτές: «Οι άλλοι “περνούσαν” το δικό
τους και εγώ ήμουν διαρκώς παραπονούμενη. Αισθανόμουν καταπιεσμένη, αδικημένη,
έβλεπα γύρω μου μόνο αχαριστία, ένιωθα ότι έδινα και δεν έπαιρνα ή, έστω,
έπαιρνα λιγότερα από όσα έδινα. Ήμουν αυτό που λέμε της “αυτοθυσίας” ­ μεγάλο
μειονέκτημα, πιστέψτε με. Συρρίκνωνα τις αληθινές ανάγκες και επιθυμίες μου
για να ικανοποιώ τους άλλους…».

Ήταν δική της η ευθύνη, κανενός άλλου. Στην ουσία, δεν είχε να κάνει με
«αχάριστους»: «Το έψαξα, το φιλοσόφησα. Συνεδητοποίησα ξαφνικά ότι ήθελα να
φέρω τους ανθρώπους στα μέτρα μου. Αλλά έπρεπε να τους αποδεχθώ όπως ακριβώς
ήταν, χωρίς να προσπαθώ να τους αλλάξω. Και να κρατήσω μια τέτοια στάση ζωής,
ώστε να τύχω και εγώ της αποδοχής τους…».

Αποφάσισε ότι αυτό που έχει αξία είναι να δίνει και να δίνεται κανείς «τόσο
όσο τον ευχαριστεί, χωρίς να πιέζεται». Προείχε ξαφνικά για εκείνη «να είμαι
καλά και όχι να προσπαθώ να κάνω τους άλλους να με αγαπάνε… αυτοθυσιαζόμενη!».

Ξαφνικά την είδαν και οι άλλοι με «άλλο μάτι». Οι σχέσεις της με τον άνδρα
της, τα δύο παιδιά τους, τους φίλους, τους συνεργάτες στη δουλειά, έγιναν
ουσιαστικές: «Η γκρίνια και η μιζέρια υποχώρησαν. Το αίσθημα των παραπόνων δεν
υπάρχει πια.

Έχω τη δύναμη να λέω “όχι”, όταν δεν μπορώ να πω “ναι”. Και όταν λέω “ναι”,
είναι γιατί με ευχαριστεί και όχι γιατί μου το αποσπούν!».

Δεν την πνίγουν τώρα οι τύψεις «της εργαζόμενης μητέρας. Είχα πάντα την
αίσθηση ότι έλειπα τόσες ώρες από το σπίτι που δεν πρόσφερα στα παιδιά μου όσα
χρειαζόντουσαν. Πρόσφερα ­ πάνω από τις δυνάμεις μου. Και αυτό ήταν κάτι που
κι εκείνα έπρεπε να καταλάβουν…».

Η Λίνα και ο Πέτρος είναι μεγάλοι πια. Και υπερήφανοι για τη μητέρα τους.
Εκείνη εξακολουθεί να λείπει πολλές ώρες από το σπίτι και να απαιτεί τη
συμμετοχή όλων, σε όλα. Σαφέστατα, έχει πάντα το μεγαλύτερο βάρος, αλλά ήταν
επιλογή της και έμαθε να μην παραπονιέται: «Υπάρχουν προβληματισμοί, αλλά δεν
κατακυριεύουν τα συναισθήματά μου. Την προσωπική αρμονία δεν τη βρίσκει κανείς
συνθέτοντας όλο και δυσκολότερα παζλ, αλλά απλουστεύοντας…».

Έχει σημαντικό επαγγελματικό πόστο ­ είναι υπεύθυνη συντονισμού και παραγωγής
σε διαφημιστική εταιρεία. Δεν πιστεύει ότι υπάρχουν «φόρμουλες ελέγχου». Οι
άνθρωποι, λέει, δεν είναι μηχανές: «Δεν θα μπορούσα να διανοηθώ μια κατάσταση
ελεγχόμενων ανθρώπων. Το καλό ή κακό αποτέλεσμα αφορά όλους και σε όλους
αντιστοιχεί μερίδιο ευθύνης».

Αυτοελέγχεται, κρατώντας το κουβάρι τής ζωής της στα χέρια της. «Ελέγχεται»,
σε αποδεκτά όρια, από τους προϊσταμένους της. Ελέγχει, σε όρια συνεργασίας,
τους συνεργάτες της. Όλα είναι στο παιχνίδι της ζωής. Ακόμη και τα καλά
πράγματα έχουν ένα τέλος. Αλλά εκείνη, ξέρει να τραβά την γκρίζα κουρτίνα και
να αντλεί το νόημα της ζωής, ακόμη και μέσα από κακές στιγμές. Αποδεδειγμένα,
την έχει ωφελήσει…

ΕΧΕΤΕ πραγματικά τη δύναμη να επηρεάσετε τη μοίρα σας ή μήπως όλα για σας
είναι προδιαγεγραμμένα; Εξουσιάζετε τα γεγονότα ή μήπως σας «εξουσιάζουν» οι
καταστάσεις; Διακατέχεστε μήπως από την εμμονή του ελέγχου σε τέτοιο βαθμό,
ώστε να κινδυνεύετε να χαρακτηρισθείτε «ελεγχομανής»; Κάντε τον κόπο να
απαντήσετε στο παρακάτω τεστ, για να το… ανακαλύψετε! Το «τεστ» επινόησαν οι
Βρετανοί ειδικοί σε θέματα ψυχολογίας της εργασίας Τζέιν Κλαρκ και Τζον Νίκολσον.

1Την ώρα που φθάνετε στο γραφείο σάς πληροφορούν ότι εξαιτίας ενός
αιφνίδιου γεγονότος, είστε αναγκασμένοι να αλλάξετε όλα τα πλάνα
της ημέρας! Εσείς σκέπτεσθε:

α. Υπέροχα, θα έχω τουλάχιστον την ευκαιρία να αυτοσχεδιάσω και να
δείξω πόσο ευέλικτος είμαι.

β. Κανένα πρόβλημα, αρκεί να περάσω τη «γραμμή» μου στις νέες διευθετήσεις.

γ. Καταστροφή ­ τα πλάνα της τελευταίας στιγμής πάντοτε αποτυγχάνουν!

* * *

2 Έχετε την τάση, όταν πρόκειται να γίνει μια σημαντική δουλειά:

α. Να αφήνετε τους άλλους να την κάνουν ­ έχοντας τη βεβαιότητα ότι θα
την κάνουν καλά.

β. Να ασκείτε την εποπτεία των πραγμάτων ­ είναι σημαντικό για σας να
ξέρετε τι γίνεται σε όλα τα στάδια του παιχνιδιού.

γ. Να κάνετε ό,τι περνάει από το χέρι σας για να τη διεκπεραιώσετε,
χρησιμοποιώντας τους συνεργάτες σας.

* * *

3 Αν σας ρωτήσει κάποιος πόσα χρήματα έχετε στο λογαριασμό σας…

α. Γνωρίζετε ακριβώς το ποσόν.

β. Έχετε μια εικόνα στο περίπου.

γ. Αδυνατείτε να απαντήσετε, αν δεν δείτε το βιβλιάριο.

* * *

4 Προετοιμάζεστε για τις διακοπές σας και…

α. Φτιάχνετε έναν κατάλογο με όσα πρέπει να κάνετε έως τότε και
αρχίζετε να διεκπεραιώνετε μεθοδικά μία μία τις υποχρεώσεις σας, εβδομάδες
πριν από την αναχώρηση.

β. Προτιμάτε να αφήνετε στους άλλους να τα ετοιμάσουν όλα! Το μόνο που
σας ενδιαφέρει είναι να μάθετε σε ποια χώρα θα ταξιδέψετε…

γ. Αναλαμβάνετε να κάνετε εσείς όσα έχετε ανάγκη και αφήνετε τα
υπόλοιπα για τους άλλους.

* * *

5 Σκεφθείτε για λίγο την καριέρα σας.

α. Είναι απρογραμμάτιστη, όσα… παίρνει ο άνεμος.

β. Είναι λεπτομερώς σχεδιασμένη και ξέρετε τι σας επιφυλάσσει το
μέλλον, ειδάλλως δεν θα… ασχολιόσασταν.

γ. Είναι ελαφρώς σχεδιασμένη, αλλά έχετε τη σιγουριά ότι όλα θα πάνε καλά.

* * *

6 Σε μια σοβαρή συζήτηση με άλλους, εσείς…

α. Υποστηρίζετε την άποψή σας και δυσκολεύεστε να την αλλάξετε.

β. Ακούτε τους άλλους, λαμβάνετε υπόψη σας τις απόψεις τους, αλλά
προσπαθείτε να τους πείσετε ότι εσείς έχετε δίκαιο.

γ. Θεωρείτε ανοικτό μυαλό τον εαυτό σας, γι’ αυτό και είστε πρόθυμοι να
αφήσετε να υπερισχύσει η γνώμη των άλλων.

* * *

7 Είστε ιδιοκτήτης ή οδηγείτε τακτικά αυτοκίνητο που δεν σας ανήκει…

α. Ξέρετε απλώς πότε πρέπει να το πάτε για το επόμενο σέρβις.

β. Γνωρίζετε ποια είναι τα μπουζί και οι πλατίνες, πώς δουλεύει η
μηχανή και αν κάτι πάει στραβά το φτιάχνετε μόνοι σας.

γ. Θεωρείτε μυστήρια όλα όσα συμβαίνουν κάτω από το καπό και παρακαλάτε
να μη συμβεί κάτι απρόβλεπτο όσο εσείς οδηγείτε…

* * *

8 Τις στιγμές που είστε στο σπίτι:

α. Συχνά διαπιστώνετε ότι αδυνατείτε να βρείτε σημαντικά πράγματα, όπως
το πορτοφόλι, την τσάντα ή τα τσιγάρα σας.

β. Έχετε μια ιδέα για το πού βρίσκεται τι…

γ. Ξέρετε ακριβώς τη θέση κάθε σημαντικού αντικειμένου.

Όσο υψηλότερη είναι η βαθμολογία σας τόσο περισσότερο ελέγχετε και τη ζωή σας.

Η ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ

(οι βαθμοί αφορούν αντίστοιχα της ερωτήσεις α, β, γ).

1. (3, 1, 2)

2. (1, 2, 3)

3. .(1, 3, 2)

4. (3, 2, 1)

5. (1, 3, 2)

6. (3, 2, 1)

7. (2, 3, 1)

8. …(1, 2, 3)

1Αν η βαθμολογία σας κυμαίνεται από 8 έως 10 βαθμούς, είστε άτομο που αφήνεται
στη μοίρα του και στην ευγενική διάθεση των άλλων που κινούν τα νήματα. Είστε
με δύο λόγια ένα απόλυτα ελεγχόμενο άτομο! Μπορεί όλη η κατάσταση να σας
αρέσει ­ παραχωρείτε τα πάντα για να έχετε μια εύκολη ζωή. Αν, όμως, η όλη
κατάσταση δεν σας ικανοποιεί ­ δεν είναι δηλαδή επιλογή σας ­ τότε οι άλλοι
δείχνουν πιο ικανοί από σας ή χειρίζονται με τέτοιο τρόπο τα γεγονότα ώστε να
τα προσαρμόζουν στα μέτρα τους.

2Αν η βαθμολογία σας είναι από 13 έως 19, ανήκετε στην κατηγορία των ανθρώπων
που ελέγχουν έως έναν βαθμό τα γεγονότα και τις εξελίξεις. Σε κάποιους τομείς
μπορείτε σίγουρα να ασκήσετε ακόμη μεγαλύτερο έλεγχο. Αλλά αυτό συνεπάγεται να
«ξεσκονίσετε» τις γνώσεις σας, να απαιτήσετε να ακούγεται πιο καθαρά η φωνή
σας ή να αρνηθείτε να ακολουθείτε τυφλά τις οδηγίες τρίτων, όσο
«εξουσιαστικές» κι αν είναι!

3Εσείς τώρα που βρίσκεστε μεταξύ 20 και 24, είστε κάτι παραπάνω από
«ελεγχομανής»! Σας είναι αποκρουστικό να βασίζεστε στους άλλους και δεν τους
επιτρέπετε να «λάμψουν». Αν επιμείνετε για πολύ να ασκείτε τόσο έντονο έλεγχο,
σε όλους τους τομείς της ζωής σας, υπάρχει κίνδυνος να τελματώσετε. Δυστυχώς
για σας, ξοδεύετε τα ταλέντα σας σε χίλια πράγματα και δεν παραχωρείτε στον
εαυτό σας λίγο χρόνο, ώστε να ασχοληθείτε με όσα πραγματικά επιθυμείτε.