Η γέννηση του ευρώ θα πιέσει τη δραχμή

Κυριακή, 3 Μαΐου. Οι «15» της Ευρωπαϊκής Ένωσης ποζάρουν για τη συνήθη
οικογενειακή φωτογραφία. Η εικόνα τους μονοπωλεί τα δελτία ειδήσεων σε
ολόκληρο τον κόσμο. Όλα τονίζουν πως «με την εξαίρεση μιας χώρας, της Ελλάδας,
όλα τα μέλη της Ένωσης κρίθηκαν ικανά να εισέλθουν στην Οικονομική και
Νομισματική Ένωση…».ΣΤΗΝ Αθήνα, η Ν.Δ. επιχαίρει και με ανακοινώσεις της
υποστηρίζει πως η κυβέρνηση δεν κατάφερε να βάλει την Ελλάδα στην ΟΝΕ. Και το
οικονομικό επιτελείο γνωρίζει πως δεν πρόκειται να κοιμηθεί το βράδυ, θα
περιμένει τα πρώτα σημάδια μιας σημαντικής ή ασήμαντης επίθεσης των
κερδοσκόπων εις βάρος της δραχμής.

Κάπως έτσι θα είναι το σκηνικό για τη χώρα μας στις αρχές Μαΐου, όταν η Ένωση
θα συντάσσει τη ληξιαρχική πράξη γέννησης του ευρώ, του ενιαίου νομίσματος,
και η κυβέρνηση φέρεται αποφασισμένη να πετύχει «το καλύτερο δυνατό» στη
Σύνοδο Κορυφής για την έναρξη της ΟΝΕ.

Συγκεκριμένα, η Αθήνα επιδιώκει στα συμπεράσματα των «15» να υπάρχει μια
θετική αναφορά στις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας και στις προσπάθειες
που καταβάλλει η κυβέρνηση για τη σύγκλιση, οι οποίες, εάν συνεχισθούν,
μπορούν να διασφαλίσουν την είσοδο της χώρας μας στην ΟΝΕ.

ΤΟ «ΚΑΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ»

Βέβαια, υπάρχει και το «κακό σενάριο»: οι «15» να μην κάνουν καμιά αναφορά
στην Ελλάδα ­ και στην περίπτωση αυτή, η δραχμή θα είναι ακόμη πιο ευάλωτη την
επόμενη ημέρα, ενώ οι πολιτικές συνέπειες επίσης δεν θα είναι ασήμαντες.

Ο Κώστας Σημίτης και οι συνεργάτες του είναι αποφασισμένοι να μην επιτρέψουν
σ’ αυτό το «κακό σενάριο» να υλοποιηθεί ­ και ξέρουν ότι για να ευοδωθούν οι
προσπάθειές τους, πρέπει να πείσουν την Ένωση ότι οι προσπάθειες για τη
σύγκλιση όχι μόνο θα συνεχισθούν, αλλά θα έχουν και χαρακτήρα «διατηρησιμότητας».

Έτσι, στους επόμενους δύο μήνες θα ξεκινήσουν ­ με τρόπο πολύ πιο συγκεκριμένο
από την απλή εξαγγελία και, ει δυνατόν, με χαρακτήρα νομοθετημάτων ­ οι
«ρήξεις» σε τέσσερις τομείς: τις ιδιωτικοποιήσεις και τις ΔΕΚΟ, την αγορά
εργασίας και το ασφαλιστικό.

«Την υπόθεση των ιδιωτικοποιήσεων θέλουμε να την κρατήσουμε ζεστή από τώρα
μέχρι το 2001», έλεγε στέλεχος του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, σημειώνοντας
πως, ούτως ή άλλως, επέρχονται οι απελευθερώσεις που έχει αποφασίσει η Ένωση.
Φιλοδοξία της κυβέρνησης είναι, εντός του Μαρτίου, να ολοκληρωθούν τα
επιχειρησιακά προγράμματα.

Η ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αντιστοίχως, και οι παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας θα σηματοδοτήσουν την
αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να προχωρήσει σε ρήξεις. Πριν από τις αρχές
Μαΐου, θα έχει προχωρήσει νομοθετικά η θεσμοθέτηση του «ευέλικτου 8ώρου» (θα
υπολογίζεται σε βάση ετήσια με ένα εύρος συν-πλην 2 ωρών).

Ακόμη, η μερική απασχόληση, τα τοπικά σύμφωνα απασχόλησης, η ευελιξία στην
αγορά εργασίας σε περιοχές με αποβιομηχάνιση, οι περιορισμοί στην απασχόληση
των συνταξιούχων, είναι μερικά από τα μέτρα που θα έρθουν στη Βουλή.

ΤΟ «ΜΙΝΙ» ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ

Τον Μάιο, εξάλλου, θα έρθει στη Βουλή το λεγόμενο «μίνι» ασφαλιστικό, που
προβλέπει μέτρα για την εισφοροδιαφυγή, τη συγχώνευση και κατάργηση
επικουρικών ταμείων και την αξιοποίηση της κινητής και ακίνητης περιουσίας των
Ταμείων. Παράλληλα, η Ένωση θα ενημερωθεί ατύπως ότι πρόθεση της κυβέρνησης
είναι να προχωρήσει σε «μάξι» ασφαλιστικό ­ που θα αγγίζει τα πάντα, μη
εξαιρουμένων των συντάξεων, μετά τις εκλογές του 2000 και πριν από την είσοδο
της δραχμής στο ευρώ.

Όλα αυτά έχουν στόχο να καταδείξουν ότι η Ελλάδα μπορεί να πετύχει τους
στόχους της σύγκλισης τη διετία ’98-99 και, μάλιστα, με τρόπο τέτοιον, που θα
εξασφαλίζει τη διατήρησή τους και μετά την είσοδο στην ΟΝΕ.

ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΥΞΗΣΕΙΣ

Πάντως, συνεργάτες του Πρωθυπουργού, αλλά και κύκλοι του υπουργείου Εθνικής
Οικονομίας, προβαίνουν και σε «αυτοκριτική» για το… παρελθόν και το παρόν.
Επισημαίνουν, για παράδειγμα, ότι τη στιγμή που στην Ελλάδα οι πάντες μιλούσαν
για λιτότητα, αποδεικνύεται περίτρανα ότι οι πραγματικές αυξήσεις την περίοδο
’94-’96 ήταν, κατά μέσον όρο, 3,6%. Την ίδια περίοδο, η αντίστοιχη αύξηση στην
Ιρλανδία ήταν 0,3%, ενώ στην Ισπανία και την Ιταλία υπήρξε μείωση 1,4% στην
πρώτη και 0,8% στη δεύτερη.

Επιπλέον, οι καθυστερήσεις που υπήρξαν ήταν δραματικές και μάλιστα χωρίς καν
πολιτικό όφελος. «Η ατέρμονος συζήτηση του κοινωνικού διαλόγου, οι περίφημες
εκθέσεις Σπράου, αλλά και οι συνεχιζόμενες καθυστερήσεις των μεγάλων έργων
είναι πράγματα που πληρώνουμε και θα πληρώσουμε», έλεγε χαρακτηριστικά
άνθρωπος που παρακολουθεί εξαρχής την προσπάθεια για την ΟΝΕ.

ΤΑ ΘΕΤΙΚΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Παρ’ όλα αυτά, ο ίδιος σπεύδει να σημειώσει και τα θετικά ­ «ο ρυθμός
ανάπτυξης που το ’93 ήταν -1%, τώρα έχει φθάσει στο +3,1%. Τον πληθωρισμό τον
παραλάβαμε στο 14% και τον Φεβρουάριο αυτόν είναι στο 4,3%. Και το έλλειμμα το
πήραμε από το 13,8% του ΑΕΠ και το πήγαμε στο 4,2% για το ’97, με στόχο το
2,5% για το ’98».

Συνεργάτης του Πρωθυπουργού επισημαίνει ότι τα μηνύματα της κυβερνητικής
αποφασιστικότητας έχουν αρχίσει ήδη να διαφαίνονται ­ με κυριότερα δείγματα
την υπόθεση της Ολυμπιακής και το αγροτικό. Εκφράζει ακόμη την εκτίμηση ότι η
ελληνική κοινωνία έχει, κατά το μάλλον ή ήττον, κατανοήσει ότι εάν η χώρα
χάσει το τρένο της ΟΝΕ «ζημιωμένος δεν θα είναι ο κεφαλαιούχος, ο οποίος θα
μπορεί και πάλι να πάρει τα κεφάλαιά του όπου θέλει», αλλά ο Έλληνας πολίτης.

Την ίδια στιγμή, κυβερνητικοί παράγοντες ομολογούν πως, όταν μιλά κανείς για
τις ευρωπαϊκές διαδικασίες, πρέπει να λαμβάνει υπόψη του την «υπόγεια»
διασύνδεση των θεμάτων: θεωρητικά, τα εθνικά θέματα και η ΟΝΕ δεν έχουν καμιά
σχέση. Όμως, τόσο στο ΥΠΕΘΟ όσο και στο υπουργείο Εξωτερικών, γνωρίζουν πως
«κακές επιδόσεις» στην οικονομία δεν βοηθούν στην «κατανόηση» των ελληνικών
θέσεων ­ και, αντιστρόφως, η προβολή συνεχών «βέτο» σε θέματα που ενδιαφέρουν
ιδιαιτέρως τους εταίρους δεν δημιουργεί κλίμα «ανοχής» προς τις καθυστερήσεις
της ελληνικής οικονομίας.

Η ΤΕΛΙΚΗ αντίστροφη μέτρηση για τη γέννηση του ευρώ ξεκινά στις 25 Μαρτίου,
όταν η Κομισιόν θα δώσει στη δημοσιότητα τις εκθέσεις της για τις οικονομίες
των «15». Από αυτές θα προδιαγράφεται λίγο έως πολύ ποιες χώρες θα εισέλθουν
στην ΟΝΕ. Με βάση τα έως τώρα δεδομένα, 11 χώρες θα πληρούν τα κριτήρια της
σύγκλισης και θα αποτελέσουν τους γεννήτορες του ευρώ. Τρεις χώρες ­ η
Βρετανία, η Σουηδία και η Δανία ­ θα πληρούν τα κριτήρια, αλλά δεν θα
μετάσχουν στην ΟΝΕ από δική τους επιλογή. Και μια χώρα ­ η Ελλάδα ­ δεν θα
μετάσχει διότι δεν έχει τις κατάλληλες επιδόσεις.

«ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ»

Πρακτικά, ο αποκλεισμός από την ΟΝΕ ­ δηλαδή, την τελική της φάση, με τη
δημιουργία του ευρώ και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ­ σημαίνει απουσία
από τους θεσμούς της και, άρα, τις αποφάσεις. Για παράδειγμα, όπως έλεγε
στέλεχος της Κομισιόν, «όταν οι κεντροτραπεζίτες θα συγκεντρώνονται για να
αποφασίσουν τη μείωση του βασικού ευρωπαϊκού επιτοκίου κατά μισή μονάδα, ο
δικός σας θα είναι στο κυλικείο απέναντι και θα περιμένει».

Μια εβδομάδα περίπου μετά την ανακοίνωση των εκθέσεων της Κομισιόν, η
γερμανική κεντρική τράπεζα, η Μπούντεσμπανκ, θα δώσει τις αντίστοιχες δικές
της εκθέσεις ­ οι οποίες, όπως είναι φυσικό, δεν θα έχουν τόσες «κομψές» εκφράσεις.

Η Βόννη πήρε την απόφαση να εκδώσει δικές της εκθέσεις σε μια ακόμη προσπάθεια
να καθησυχάσει τους Γερμανούς πολίτες, που δεν είναι ακριβώς ενθουσιασμένοι
από την απεμπόληση του μάρκου. Κάτι μάλλον φυσιολογικό ­ ποιος Έλληνας θα
ήθελε να αντικαταστήσει τη δραχμή με ένα νόμισμα που θα προέλθει από τη
«συγχώνευσή» της με το νόμισμα… της Βουλγαρίας ή της Αλβανίας;

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ

Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Μαΐου, οι «15» θα συγκεντρωθούν στις Βρυξέλλες και
με μια ιστορική για την Ευρώπη Σύνοδο Κορυφής θα οριστικοποιήσουν ποιες χώρες
θα βρεθούν στο ξεκίνημα του ευρώ. Όπου ξεκίνημα σημαίνει το κλείδωμα των
ισοτιμιών ­ δηλαδή, τα νομίσματα θα αποκτήσουν με το ευρώ μια σχέση αντίστοιχη
με εκείνην που έχει το χιλιάρικο με δύο πεντακοσάρικα. Κάθε νόμισμα θα
αποτελεί σταθερή υποδιαίρεση ή πολλαπλάσιο του ευρώ.

Βάσει της Συνθήκης του Μάαστριχτ, το κλείδωμα των ισοτιμιών πρέπει να γίνει
την 1η Ιανουαρίου 1999, με τη δημιουργία του ευρώ. Οι «15», όμως, μπορούν να
αποφασίσουν το κλείδωμα των ισοτιμιών να γίνει αμέσως, εκεί, στις Βρυξέλλες.
Κι αυτό είναι κάτι που κανείς δεν μπορεί να ξέρει πριν από τη νύχτα της
Κυριακής, 3 Μαΐου ­ οι αγορές καραδοκούν.

ΑΝΑΤΑΡΑΧΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ

Για την Ελλάδα, αυτή η Κυριακή του Μαΐου σημαίνει αναταραχή στις αγορές ούτως
ή άλλως ­ το εύρος της οποίας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, εσωτερικούς,
ευρωπαϊκούς και διεθνείς. Η Αθήνα, επίσης, δεν είναι σε θέση να γνωρίζει ποια
ημηρομηνία κλειδώματος ­ η 3η Μαΐου ή η 1η Ιανουαρίου ­ συμφέρει περισσότερο
τη δραχμή. Το μόνο που ξέρει είναι ότι μια επίθεση στη δραχμή αντιμετωπίζεται
αποτελεσματικότερα στο καλύτερο σημείο της πορείας της ελληνικής οικονομίας.

Θεωρητικά, και η δραχμή θα μπορούσε να κλειδώσει την ισοτιμία της, μολονότι η
Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στις «χώρες έναρξης» του ευρώ. Η ελληνική κυβέρνηση
θα μπορούσε να αναλάβει μονομερώς αυτήν την απόφαση, δίδοντας ένα ισχυρό
μήνυμα στις αγορές. Μονάχα που για να έχει οφέλη μια τέτοια ενέργεια, θα
έπρεπε να εξασφαλίσει την ενεργό υποστήριξη των εταίρων ­ δηλαδή, ότι σε μια
κρίση η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα παρενέβαινε με κάποια δισεκατομμύρια για
να στηρίξει το ελληνικό νόμισμα.

Όπως είναι φανερό, το σενάριο αυτό είναι υπερβολικά καλό για να είναι αληθινό
­ κι αυτή τη στιγμή, ουδείς μπορεί να φανταστεί ούτε ότι τη Δευτέρα, 4 Μαΐου,
ο διοικητής της Μπούντεσμπανκ, κ. Τιτμάγιερ, θα έκανε κάποια δήλωση στήριξης
της βαλλόμενης δραχμής.

Πάντως, στη διάρκεια του ’98 και του ’99, η κυβέρνηση θα συνεχίσει την
πολιτική της ­ και τον Μάρτιο του 2000 ελπίζεται ότι η Κομισιόν, με την έκθεσή
της, θα δώσει το «πράσινο φως» για την ένταξη της δραχμής στο ευρώ, ύστερα από
δύο χρόνια σταθερής πορείας της οικονομίας. Επιτέλους ­ και οριστικώς ­ η
ισοτιμία του ελληνικού νομίσματος κλειδώνεται. Και το χαρτονόμισμα ευρώ θα
κυκλοφορεί στις τσέπες των Ελλήνων ταυτόχρονα με των υπολοίπων Ευρωπαίων.