ΑΥΤΟΙ

… πολιτισμός, δηλαδή ο «Δυτικός» που εξελίσσεται σε παγκόσμιο ­ ο περίφημος
«νέος Ελληνισμός» του Τζέραλντ Σήγκαλ; Ή μήπως πολλοί πολιτισμοί,
πεισματάρηδες και ασυνεννόητοι, έτοιμοι να αλληλοφαγωθούν, όπως προβλέπει ο
Σάμουελ Χάντινγκτον; Ποιά είναι η κατεύθυνση που έχουμε πάρει; Ο καθηγητής του
Χάρβαρντ δεν βρήκε διόλου διασκεδαστική τη θεωρία του Σήγκαλ. Για ποιά
«συγχώνευση» πολιτισμών μιλά ο διευθυντής του Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών;
Ο Χ. δεν τη βλέπει πουθενά. Πολλοί βέβαια «αντιγράφουν», κυρίως τη Δύση, λέει.
Αλλά αυτό που κυριαρχεί είναι το ταμπούρωμα, το γάντζωμα σε πάτρια και σε
ρίζες: κάτι που γεννά, ακόμη και μέσα στην ίδια χώρα, όχι αρμονικά μωσαϊκά
αλλά άγριες αντιθέσεις.

… του ασυμβίωτου των πολιτισμών, λέει ο Χ., ήταν η διάλυση της ΕΣΣΔ.
Κατόπιν, της Γιουγκοσλαβίας. Έπειτα, της Τσεχίας. Ύστερα, της Βοσνίας. (Η
«ανασυγκόλληση» της τελευταίας υπό την απειλή ξένων δυνάμεων παραείναι
πρόχειρη. «Μόλις φύγουν οι Αμερικανοί, θα ξαναρχίσει ο πόλεμος. Άλλωστε και
τώρα, η Βοσνία ουσιαστικά χωρισμένη είναι»). Από τις αρχές του γιουγκοσλαβικού
πολέμου ­ λέει ο Χ. στη «Ρεπούμπλικα» ­ ήταν εντυπωσιακό πώς ξεφύτρωσαν τα
πολιτισμικά στρατόπεδα. «Οι χώρες που έχουν πολλούς Καθολικούς, όπως η
Γερμανία και η Ιταλία, υποστήριξαν την Κροατία. Οι Ορθόδοξοι, όπως η Ρωσία και
η Ελλάδα, τη Σερβία. Οι Μουσουλμάνοι, όπως η Τουρκία και το Ιράν, τη Βοσνία».
Μετά το Τείχος, πιστεύει ο Χ., τις σχέσεις των κρατών δεν τις διέπουν πια οι
ιδεολογίες. Οι συγκρούσεις και οι συμμαχίες αναπτύσσονται βάσει πολιτισμικής
συνάφειας ­ ή διαφοράς.

… δεν διέκρινε (όπως ο Σήγκαλ) στον χειρισμό των πρόσφατων νομισματικών
κρίσεων της Ασίας στοιχεία διεθνούς αλληλεγγύης, λόγω τάχα πολιτισμικής
παγκοσμιοποίησης. Η Δύση φυσικά έκανε ό,τι μπορούσε για να μην πληγεί από τους
κλυδωνισμούς στο Χόνγκ Κόνγκ ή στην Ταϊλάνδη.

Στην ίδια την Ασία όμως αναπτύχθηκαν αντιδράσεις σφοδρά αντιδυτικές. «Στη
Μαλαισία, ο Μαχατίρ έβριζε τον Σόρος. Στην Ινδονησία, είπαν ότι για την κρίση
που περνούν φταίει ο δυτικός ιμπεριαλισμός. Στην Ινδία, έχουν εξαπολύσει
τελευταία εκστρατεία κατά της αγγλικής γλώσσας».

Η αμέσως προηγούμενη εποχή μεγάλης διεθνοποίησης των συναλλαγών και του
εμπορίου, κατά τον Χ., ήταν η πρώτη δεκαετία του αιώνα. «Άνοιγε» ο κόσμος
τότε. Ε, και; «Το 1910, υπήρχε ευρύτατη οικονομική ολοκλήρωση. Και το 1914,
έγινε παγκόσμιος πόλεμος….».

… «παγκόσμιο πολιτισμό» η νεωτερικότητα. Η υιοθέτηση της δυτικής τεχνολογίας
δεν συνεπάγεται αποδοχή και των δυτικών αξιών ή των ηθών. Στα κομπιούτερ της
Μέσης Ανατολής γράφουν κορίτσια με τσαντόρ. Ο Χ. πιστεύει ότι τις θέσεις του
επιβεβαιώνει και η κρίση με το Ιράκ. Στο βιβλίο του «Η Σύγκρουση των
Πολιτισμών» ­ που έχει μεταφραστεί σε 23 γλώσσες ­ είχε γράψει ότι ο πόλεμος
του Κόλπου ήταν μιά σύγκρουση «ενδιάμεση»: ανάμεσα στα χρόνια του Ψυχρού
Πόλεμου και στα επερχόμενα, τα χρόνια της αναμέτρησης των πολιτισμών. Ακόμη
τότε, το ’91, λέει στη συνέντευξή του, εναντίον του Σαντάμ είχαν πρόθυμα
συμπαραταχθεί Αμερικανοί, Γάλλοι, Σαουδάραβες, Αιγύπτιοι κ.λπ. Ένα μωσαϊκό.
Σήμερα το κλίμα έχει αλλάξει. Εισχωρούμε βαθύτερα στην εποχή της σύγκρουσης. Η
συμμαχία κατά του Ιράκ είναι λιγότερο ποικιλόμορφη. Προέχει το αγγλοσαξονικό
στοιχείο ­ οι πρώτοι που συντάχθηκαν με τις ΗΠΑ ήταν οι Άγγλοι, οι Καναδοί και
οι Αυστραλοί.