ΑΥΤΟΙ

… του Χάντινγκτον, για την περίφημη επερχόμενη «σύγκρουση των πολιτισμών»,
δεν μπορούσε βέβαια να μείνει χωρίς αντίλογο. Ποιά σύγκρουση; ξεσπάθωσαν οι
επικριτές του. Εδώ οι πολιτισμοί ρέουν. Ρουφούν ο ένας τον άλλο,
συγχωνεύονται. Η παγκοσμιοποίηση δεν είναι μόνο στην οικονομία! Οι συγκρούσεις
είναι ντεμοντέ. Φτάνει πιά η καταστροφολογία! Οι «αντι-Χάντινγκτον» είναι ο
Τζώρτζ Σήγκαλ, διευθυντής του Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών του Λονδίνου,
και ο Μπάρρυ Μπούζαν, καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Ουεστμίνστερ. Με την
πτώση του κομμουνισμού, γράφουν σ’ ένα νέο βιβλίο τους που κυκλοφορεί αυτές
τις μέρες, η Δύση ορφάνεψε από εχθρούς. Εμφανίστηκε λοιπόν μιά τάση να
δημιουργήσουμε καινούργιους. Και όμως. Είναι λάθος, κατά τους δύο συγγραφείς,
να θεωρήσουμε αντίμαχες Δύση και Ανατολή ή Δύση και Τρίτο Κόσμο, κ.λπ. Με
ποιόν να συγκρουσθούμε; Με την ταλαίπωρη Αφρική; Ή με τις ψευτο-«τίγρεις» της
Ασίας, που τώρα προσκυνούν τη μεγάλη εκείνη Δυτική επινόηση που λέγεται
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο;

… οδηγεί τη σκέψη του Σήγκαλ. Όπως οι Έλληνες, λέει, διέδωσαν ένα πολιτισμό
που κράτησε 2.000 χρόνια, ως την πτώση του Βυζαντίου, έτσι και η προέκταση
του, «η σημερινή Δύση, αυτός ο νέος Ελληνισμός», τείνει ν’ απλωθεί παντού. Και
ορθώς, αφού αποτελεί το πιο λειτουργικό πρότυπο. Ο ίδιος ο Σ., Καναδός εκ
καταγωγής, Εβραίος από ρίζα και κάτοικος Αγγλίας, είναι ένα δυτικίζον κράμα,
όπως λέει. «Ένας Westernistic». Η παγκοσμιοποίηση ειδικά, εξηγεί, δεν σημαίνει
αναγκαία γενίκευση και των καταστροφών. Ας μην υποτιμούμε τις αντοχές μας: Το
Σίτυ και η Ουώλ Στρήτ δεν έπαθαν τίποτα από τις πρόσφατες κρίσεις της Ασίας.
Ίσα ίσα, τις εκτόνωσαν ­ και χωρίς σύγκρουση.

… του Χάντινγκτον, κατά τον Σ. «Θεωρεί τους πολιτισμούς περιγεγραμμένους.
Έτοιμους για σύγκρουση. Ενώ συγκοινωνούν και είναι διηθητοί. Αναμιγνύονται
ακόμη και μέσα στην ίδια χώρα. Η ιαπωνική κουλτούρα είναι Δυτική και ασιατική.
Η Τουρκία είναι Ευρώπη και Ισλάμ. Η Αυστραλία είναι αγγλοσαξωνική και
ασιατική. Κοιτάξτε και τις βιτρίνες ή τα εστιατόρια των μεγαλουπόλεων. Στο
Λονδίνο, στη Μασσαλία, στο Λος Άντζελες, όλα ανακατεύονται. Υπάρχει μιά
παγκοσμιοποίηση αξιών, ακόμη και προσώπων. Η Νταϊάνα είναι παγκόσμια. Το ίδιο
και τα Spice Girls».

… παγκόσμια, από τη μιά μέρα στην άλλη, πράγματα που άλλοτε θα ήταν τελείως
τοπικά. «Η αμερικάνικη “κάντρυ” ακούγεται σήμερα παντού. Και σφάλλει όποιος
φοβάται ότι η παγκοσμιοποίηση θα φέρει ομοιομορφία. Σε ορισμένα πράγματα,
μπορεί. Αλλά η παγκοσμιοποίηση λειτουργεί επίσης πολλαπλασιαστικά ως προς τη
διάδοση της κάθε ιδιομορφίας». Το «κέντρο» όλων πάντως, κατά τον Σ., θα
παραμένει η Δύση ή, γενικότερα, ο «Δυτικισμός». Αλλά πώς; Θα ζούμε στο εξης
έτσι, «μονόπαντα», χωρίς Άλλο Πόλο; «Σας υπενθυμίζω ότι πριν από τον ναζισμό
και τον β’ παγκόσμιο πόλεμο, η Δύση δεν είχε Εχθρό. Ο κόσμος ήταν πιο ποικίλος
και λιγότερο διπολικός. Δεν είναι αναγκαίο να έχεις Εχθρό για να προκόψεις».
Ξαναγυρίζουμε λοιπόν σε κάτι τέτοιο. Χωρίς φυσικά αυτό ­ διευκρινίζει ο Σ. ­
να σημαίνει αναγκαία ότι κερδίσαμε και την ειρήνη. Αλλά ας μην περιμένουμε και
σύγκρουση πολιτισμών! «Ο Χάντινγκτον έκανε λάθος». Μόνο που ο καθηγητής
Χάντινγκτον δεν τα βάζει κάτω. Διάβασε την κριτική των Σήγκαλ και Μπούζαν,
έγινε έξω φρενών, και τους έδωσε κιόλας την απάντηση. Αξίζει τον κόπο, και θα
τη δούμε αύριο.