ΑΥΤΟΙ

… Δημοκρατία της Βοσνίας περνά τις γκρίζες μεταπολεμικές μέρες των χωρών που
σάρωσε ένας εμφύλιος. Όπου πρέπει να ζεις μαζί με τον εχθρό ­ ή πολύ κοντά του
­ αλλά δεν επιτρέπεται πια ο φόνος. Και πρέπει να ξαναχτίσεις πράγματα που και
το δικό σου μίσος βοήθησε να γκρεμιστούν. Μέρες οργής, που πρέπει να γίνουν
καιρός δημιουργίας. Οι πολίτες της «Ρεπούμπλικα Σέρπσκα», που αποτελεί το 49%
του βοσνιακού εδάφους, είχαν όλοι μερίδιο από τη συμφορά που έζησε η Βοσνία το
1991-96. Νεκροί 250.000. Βασανισθέντες 50.000. Βιασμοί γυναικών 20.000. Φόνοι
παιδιών 15.000. Η ιστορική ειρωνεία είναι ότι κανένας από τους πολέμαρχους,
τους πρωταθλητές του σφαγείου, δεν «νίκησε» αρκετά ώστε να μπορέσει κατόπιν να
πιάσει το τιμόνι. Τους υποσκέλισε μια γυναίκα, που στράφηκε εναντίον όλων, μια
«ακάλεστη» στην ηγεσία της χώρας, η οποία κατάφερε να σταθεί στην κορυφή, στο
πείσμα των χτυπημάτων, των απειλών και των λοιδοριών που εξακολουθεί να εισπράττει.

… των Βαλκανίων, προϊόν των ιδιότυπων περιστάσεων του τόπου της, η πρόεδρος
των Βοσνιοσέρβων Μπιλιάνα Πλάβσιτς ακολουθεί μια εντελώς δική της γραμμή ­
απομονώνοντας τους παλιούς οπλαρχηγούς αλλά και αρνούμενη να τους καταγγείλει,
πολύ περισσότερο να τους παραδώσει στους στρατιώτες του ΟΗΕ ή τη Χάγη. Η θέση
της ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο αφ’ ότου την πρωθυπουργία στη ΣΔΒ ανέλαβε
ένας επίσης «εκτός κυκλώματος» πολιτικός, ο διανοούμενος αντι-εθνικιστής
Μίλοραντ Ντόντικ. Στο Παρίσι, κατά το πρώτο της ταξίδι στη Δυτική Ευρώπη για
συγκέντρωση χρημάτων, η Π. έκανε το παν για να πείσει τους ακροατές της ότι η
Σερβοβοσνία είναι τελείως άλλο πράγμα απ’ αυτό που ήξεραν. Δεν είναι πια χώρα
του μίσους, του αίματος, των βαλκανικών παθών. Η ελπίδα της είναι η Δύση.

Και η λύση που της επιβλήθηκε δεν είναι ταπεινωτική αλλά, κατά την Π., περίπου
ιδεώδης. Ντέιτον και πάλι Ντέιτον, για την Μπιλιάνα.

… να μιλά για τον Κάρατζιτς, για τον Μλάντιτς, αλλά δεν είναι αυτή που θα
τους «τιμωρήσει». Η Π. ξέρει πού να σταματά: «Ο Κάρατζιτς επηρεάζει ακόμη
μέρος του Σερβικού Δημοκρατικού Κόμματος. Αλλά η κυβέρνηση τώρα ελέγχει την
κατάσταση ­ χτυπάμε γερά και την παραοικονομία… Να τον παραδώσουμε στη Χάγη;
Νομίζω ότι είναι θέμα δικό του, αν θέλει να δικαστεί…». Η ίδια, λέει, δεν
βρήκε τον καιρό να διαβάσει ούτε το κατηγορητήριο για τους πρωταγωνιστές του
πολέμου, αρκετοί από τους οποίους καταγγέλθηκαν και για παράνομες οικονομικές
δραστηριότητες. «Πολλοί είναι που έχουν κατηγορηθεί για διάφορα πράγματα, όχι
μόνο ο Κάρατζιτς και ο Μλάντιτς. Αλλά οι κατηγορίες αυτές μπορεί να είναι και
λίγο άδικες…».

… πρόθυμα η Π., μιλώντας στους Ευρωπαίους, ακόμη και με τις επικρίσεις που
επίμονα διατυπώνονται κατά των Σέρβων. «Η Σρεμπρένιτσα; Α, ναι, ήταν
εγκληματικά αυτά που έγιναν εκεί». Αλλά σπεύδει να προσθέσει: «Όχι όμως και
προμελετημένα, δεν θα το έλεγα. Ξέρετε, αυτές είναι ανεξέλεγκτες
καταστάσεις…». Πιστεύει άραγε η πρόεδρος ότι μπορούν, επιτέλους, να γυρίσουν
στη Σερβοβοσνία οι χιλιάδες των Μουσουλμάνων που κατέληξαν στη προσφυγιά στα
χρόνια του πολέμου; Γιατί όχι; λέει. «Εμείς δεν θέλουμε σώνει και καλά “εθνικά
καθαρή” Σερβική Δημοκρατία. Αλλά μην ξεχνάτε ότι έχουμε στα εδάφη μας 400.000
Σέρβους πρόσφυγες. Κάπου 10.000 ζουν σε στρατόπεδα, υπό τραγικές συνθήκες. Δεν
πρέπει πρώτα να τακτοποιηθούν αυτοί;».