ΑΥΤΟΙ

… του 2000, θα ξεκινήσει από τη Λισαβώνα ένα τραίνο γεμάτο ποίηση και
ιστορίες. Εκατόν σαράντα συγγραφείς από 45 ευρωπαϊκές χώρες θα περάσουν από
Μαδρίτη, Παρίσι, Ανόβερο, Ρίγα, Μόσχα, Βαρσοβία, και θα καταλήξουν στο
Βερολίνο. Το «Λιτερατούρ Εξπρές» δεν θα είναι ακριβώς εξπρές ­ τρεις μήνες θα
ταξιδεύουν οι 140. Θα δείξει όμως ότι Ευρώπη δεν είναι μόνο το εύρω, μια
υπόθεση καθαρά λογιστική, αλλά και ιδέες και τέχνη και λόγος. Έτσι τουλάχιστον
σκέφτηκε ο Τόμας Βόλφαρτ, ο διευθυντής του «Λογοτεχνικού Εργαστηρίου» του
Βερολίνου, που σχεδίασε και την όλη περιπέτεια, ως ένα ακόμη ­ πνευματικό ­
καλωσόρισμα του 2000.

… οι συγγραφείς, περί τους τρεις από κάθε χώρα, επιλεγμένοι από ειδικές
επιτροπές, θα γνωριστούν με το ευρωπαϊκό κοινό (προβλέπονται κάμποσες στάσεις
και συζητήσεις) και, αν έχουν έμπνευση, θα ρίξουν και στο χαρτί καμμιά ιδέα
για ομιλίες ή για βιβλία. Ο Βόλφαρτ θα φροντίσει να εκδοθεί το υλικό σε όλες
τις γλώσσες της ηπείρου και να βγει επίσης σε CD-Rom και στο Ιντερνέτ. Ήδη,
πέτυχε βοήθεια από τη γαλλική «Επιτροπή για το 2000», από το Συμβούλιο της
Ευρώπης και από ιδρύματα πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Διακρίνει κανείς μια δειλία,
μια αμηχανία σε πολλούς πνευματικούς ανθρώπους απέναντι στο 2000, στον ήχο
του, στον συμβολισμό του. Αναρωτιούνται αν η γνώμη τους θα ζητείται πλέον στη
νέα χιλιετία ή μήπως όχι. (Και μήπως καλώς όχι….). Αλλά να, πάνω που τους
ζώνουν τα φίδια, καταφθάνουν στολισμένα τραίνα, σαν το αμαξάκι της Ενάτης, να
τους απογειώσουν.

… όπως και σε άλλα πράγματα, έρχονται στιγμές όπου τη δύναμη που κέρδισες μη
αλλάζοντας ­ μένοντας σταθερός, συνεπής, πεισματάρης ­ τη σώζεις μόνο αν
αλλάξεις. Όπου πρέπει, δηλαδή, με νέο πείσμα να χτυπήσεις το παλιό σου. Εν
μέρει ν’ αυτοακυρωθείς.

Συνέβη με την «Τσάιτ». Εφημερίδα-θεσμός για τη Γερμανία, περισσότερο και απ’
ό,τι (τώρα πια) οι «Τάιμς» για τους Άγγλους, το εβδομαδιαίο αυτό φύλλο
απέκτησε τώρα νέα όψη και νέο ύφος. «Μέσα στη γενική παράλυση που βασιλεύει
στη χώρα, θα κάνω την “Τσάιτ” εργαστήρι των μεταρρυθμίσεων», εφθέγξατο ο νέος
διευθυντής.

Γαλλοελβετός ­ έμαθε τα γερμανικά σε ηλικία 10 ετών ­ ο Ροζέ ντε Βεκ έριξε
στην «Τσάιτ» περισσότερες φωτογραφίες και μεγαλύτερα στοιχεία, πρόσθεσε εδώ κι
εκεί λίγο χρώμα και συμμάζεψε τα κείμενα-σεντόνια, τονίζοντας όμως ότι
«παραμένουμε εφημερίδα για διάβασμα, όχι για κοίταγμα».

… τον υπότιτλο. Στο «Επιθεώρηση Πολιτικής, Οικονομίας, Εμπορίου και
Πολιτισμού», το «Εμπορίου» το έκανε «Γνώσης». Η «θεία Τσάιτ» λοιπόν ­ όπως την
αποκαλούν άλλοι ευγενικά, άλλοι σαρδόνια ­ γίνεται γενικά πιο ελκυστική. Αλλά
η αλλαγή είναι βαθύτερη. Σε καίρια πόστα, ο ντε Βεκ ξήλωσε τους παλιούς και
ανέβασε «νεώτερους δημοσιογράφους, αυτούς που απέναντι στα συμβαίνοντα στη
χώρα ή σε φαινόμενα όπως η παγκοσμιοποίηση δεν αντιδρούν αμυντικά αλλά
προχωρούν μπροστά, και συνδυάζουν εκσυγχρονισμό με κοινωνική δικαιοσύνη». Άλλη
διευκρίνιση: «Η “Τσάιτ” δεν απευθύνεται σε καταναλωτές αλλά σε πολίτες».
Επιθυμεί να αρέσει στους αναγνώστες ­ αλλά δεν θα υποκριθεί. «Θα συμβεί να
γίνουμε και δυσάρεστοι. Ακόμη και εξοργιστικοί», είπε ο ντε Βεκ. Όσο για τα
κόμματα, η εφημερίδα δεν είναι με κανένα. Προτιμά τα πρόσωπα. «Θα στηρίξουμε
το “εγκάρσιο κόμμα”. Τους πολιτικούς που θέλουν μεταρρυθμίσεις, όπου και αν ανήκουν».